Yaluwa uniwérsitétining oqughuchiliri xitayning Uyghurlargha qaratqan qirghinchiliqigha qarshi istanbulda namayish ötküzdi

Istanbuldin ixtiyariy muxbirimiz arslan teyyarlidi
2024.05.01
istanbul-namayish-06

Istanbulning üsküdar meydanida yalowa uniwérsitéti oqughuchiliri xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqan irqiy qirghinchiliqigha qarshi naraziliq namayish körünüshi. 2024-Yili 30-aprél, istanbul erkin asiya radiyosi: arslan

istanbul-namayish-01

Istanbulning üsküdar meydanida yalowa uniwérsitéti oqughuchiliri xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqan irqiy qirghinchiliqigha qarshi naraziliq namayish körünüshi. 2024-Yili 30-aprél, istanbul erkin asiya radiyosi: arslan

istanbul-namayish-02

Istanbulning üsküdar meydanida yalowa uniwérsitéti oqughuchiliri xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqan irqiy qirghinchiliqigha qarshi naraziliq namayish körünüshi. 2024-Yili 30-aprél, istanbul erkin asiya radiyosi: arslan

istanbul-namayish-03

Istanbulning üsküdar meydanida yalowa uniwérsitéti oqughuchiliri xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqan irqiy qirghinchiliqigha qarshi naraziliq namayish körünüshi. 2024-Yili 30-aprél, istanbul erkin asiya radiyosi: arslan

istanbul-namayish-04

Istanbulning üsküdar meydanida yalowa uniwérsitéti oqughuchiliri xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqan irqiy qirghinchiliqigha qarshi naraziliq namayish körünüshi. 2024-Yili 30-aprél, istanbul erkin asiya radiyosi: arslan

istanbul-namayish-05

Istanbulning üsküdar meydanida yalowa uniwérsitéti oqughuchiliri xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqan irqiy qirghinchiliqigha qarshi naraziliq namayish körünüshi. 2024-Yili 30-aprél, istanbul erkin asiya radiyosi: arslan

30-Aprél küni istanbulning eng awat rayonliridin biri bolghan üsküdar meydanida bir guruppa aliy mektep oqughuchiliri xitayning Uyghurlar üstidin yürgüzüwatqan irqiy qirghinchiliqigha qarshi naraziliq namayishi we axbarat élan qilish pa'aliyiti ötküzdi.

Bu pa'aliyetni yalowa uniwérsitéti siyasiy ilim fakoltétining oqughuchiliridin emir batin qaraduman we xediche ahir qatarliqlarning yétekchilikidiki bir guruppa aliy mektep oqughuchiliri oyushturghan bolup, namayishni her sahediki xelq ammisi qollap quwwetlidi.

Namayishchilar qollirida sherqiy türkistanning ay-yultuzluq kök bayriqini kötürgen halda, “Zalimlar choqum hésab béridu!”, “Musulman uxlima, qérindishinggha ige chiq!”, “Heq-hoquq, adalet, Uyghurlargha hörriyet!”, “Sherqiy türkistan'gha musteqilliq!” dégendek sho'arlarni towlidi.

Namayishchi yashlar namayish meydanida “Nede kök böre” dégen Uyghurche naxshini yangratquda anglatti we uninggha maslashturup Uyghurlarni qollaydighan shé'irlarni oqudi.

Namayish jeryanida xediche ahir isimlik aliy mektep oqughuchisi özlirining naraziliq bayanatini oqup ötti.

U mundaq dédi: “Tupraqliri bizge uzaq bolsimu, emma könglimiz yéqin bolghan ata yurtimiz sherqiy türkistanda xitayning irqiy qirghinchiliq siyasiti hélihem dawamlishiwatidu. Türk döletlirining bu qirghinchiliqqa süküt qilishi, xitaygha téximu köp purset yaritip bermekte. Xitay hakimiyiti bu süküttin jasaretlinip türklerge bolghan düshmenlikini téximu ashurmaqta. Kommunist xitay hakimiyiti yillardin buyan Uyghur déhqanlirining zéminlirini zorawanliq bilen tartiwélip, xitay köchmenlerge bermekte. Qizil xitay Uyghurlarning munbet zéminlirini tartiwélip, ularni öz yurtliridin sürgün qilmaqta, ularning ornigha özlirining xitay köchmenlirini olturaqlashturmaqta. Uyghurlarni öz yurtlirida chetke qéqip, ayrimchiliq siyasiti yürgüzmekte. Biz bir türk ewladliri bolush süpitimiz bilen buninggha süküt qilip turalmaymiz, sherqiy türkistanning bir ghérich zéminimu esla xitayning bir parchisi emes! sherqiy türkistan héch qachan xitayning zémini bolghan emes, buningdin kéyinmu hergiz bolmaydu. Xitayning zémin pütünlüki deydighan bir nerse yoq, xitay 1949-yili sherqiy türkistanni ishghal qiliwalghan”.

Xediche ahir, pütün dunya jama'itini xitayning Uyghurlar üstidin yürgüzüwatqan irqiy qirghinchiliqqa qarshi turushqa chaqiriq qilip mundaq dédi: “U yerdiki zulum we heqsizliqqa bir türk, bir musulman qandaqmu süküt qilip turalisun? eger islam dunyasi musulman izdeydighan bolsa, sherqiy türkistan xelqi musulmandur؛ eger türk dunyasi türk izdeydighan bolsa, sherqiy türkistan xelqi türktur؛ eger insaniyet insan izdeydighan bolsa, sherqiy türkistanda qirghin qiliniwatqanlarmu insandur!”

Xediche ahir xanim sözining axirida özlirining her waqit Uyghurlarning yénida bolidighanliqini ipadilep, mundaq dédi: “Bizler sherqiy türkistanning awazi bolushni, xitay mallirini bayqut qilishni, bu heqte ijtima'iy taratqularni aktip ishlitishni, bu sükütni buzushni, Uyghur irqiy qirghinchiliqni hemme yerde küntertipke keltürüshni dawamlashturimiz. Sherqiy türkistandiki Uyghur qérindashlirimizni qirghinchiliqtin qoghdash, hemmimizning bash tartip bolmaydighan burchimizdur”.

Ziyaritimizni qobul qilghan yalowa uniwérsitéti siyasiy ilim fakoltétining oqughuchisi emir batin qaraduman mundaq dédi: “Bu pa'aliyetni uyushturushtiki meqsitimiz, sherqiy türkistanni pelestin'ge oxshash küntertipke keltürüsh üchündur. Hemmimizge melum, sherqiy türkistanni 1949-yili maw rehberlikidiki kommunist xitaylar bésiwalghandin bashlap, er-ayal, qéri-yash we kichik balilarni ayrimastin hemmisige éghir zulum qilip kéliwatidu, buninggha qarita biz awazimizni yéterlik derijide chiqarmaywatimiz. Epsuslinarliqi shuki, buninggha dunyamu süküt qiliwatidu, bu bek échinishliq bir weziyet. Xudayim buyrusa, biz bu xil pa'aliyetlerni téximu keng türde uyushturup, pütün dunyada we türkiyede téximu köp insanlarni bu mesilige köngül bölüshke chaqirimiz”.

Emir batin qaraduman erkin asiya radiyosi arqiliq Uyghurlargha salam yollaydighanliqini ipadilep mundaq dédi: “Sherqiy türkistandiki qérindashlirimgha shuni deymenki, dunyada 300 milyon türk bar. Allahtin ümid üzmeymiz, her ishning waqti sa'iti bolidu, pursetning kélishini küteyli, erkinlikke chiqidighan künlermu kélidu”.

Biz bu namayishni qollash yüzisidin qatnashqan zafer partiyesi gebze shöbisining re'isi funda özqara xanimni ziyaret qilduq. U, mundaq dédi: “Sherqiy türkistan mesilisi toghrisida bundaq pa'aliyetler téximu keng türde élip bérilishi kérek, xitayning sherqiy türkistanliq qérindashlirimiz üstidin yürgüzüwatqan zulumlirigha xatime bérilishi kérek. Biz zafer partiyesi bolush süpitimiz bilen, bu mesilige alahide jiddiy qaraymiz, bu xil pa'aliyetlerni téximu keng türde uyushturushqa wede bérimen”.

Bu namayishqa qatnashqan emirxan küchük isimlik türk yash mundaq dédi: “Sherqiy türkistanning awazi bolush üchün bu yerge jem bolduq, ularni her waqit qollaymiz, u yerde zulum tügigiche, buningdin kéyinmu bu xil pa'aliyetlerni dawamlashturimiz”.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.