Türkiye qatarliq bir qisim döletlerde “Jaza lagérliri” toghrisida foto süret körgezmisi échildi

• Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
  2019-03-18

14-Mart küni amérikadiki Uyghur siyasiy pa'aliyetchi rushen abbasning biwasite küch chiqirishi bilen amérikining washin'gton shehiridiki döletlik axbarat kulubida échilghan “Uyghurlarning pighani: jaza lagérliri qaytidin otturigha chiqmaqta!” témisidiki resim körgezmisige awaz qoshush üchün türkiyening bursa, firansiyening parizh, en'gliye paytexti london, shiwétsiyening sitokholm, awstraliyening adélayd sheherliride foto süretler körgezmisi échilghan. Mezkur körgezmilerde Uyghur diyaridiki qattiq basturushning ehwali, Uyghur serxillirining tutqun qilinishi, igisiz qalghan Uyghur balilirining sersanliqi, himayisiz qalghan Uyghur xanim-qizlirining mejburiy yosunda xitay köchmenliri bilen toylishishi, Uyghur medeniyitining ülgiliri bolghan öy-imaretler, meschitler we tarixiy eserlerning weyran qilinishi, xitay armiyesi we saqchilirining Uyghurlarni basturuwatqan shuningdek kochilarda charlash élip bériwatqan körünüshliri we bashqa mezmunlar eks ettürülgen köpligen foto süretliri qoyulghan.

Türkiyening bursa shehiridiki uludagh uniwérsitétida ötken hepte ene shu xildiki foto süretler

Körgezmisi uyushturulghan bolup, bu pa'aliyetni uyushturghan 120 Uyghur oqughuchining wekili abduqadir abdukérim ziyaritimizni qobul qilip, buni “Bir awaz bir qedem” pa'aliyitidin kéyin washin'gtonda ötküzülgen resim körgezmisige awaz qoshush üchün ötküzgenlikini bayan qildi.

Abduqadir abdukérim ependi bu körgezmining tunji qétimliqining bursa uludagh uniwérsitétida ötküzgenlikini, bundin kéyin bursa shehiridiki mektepler, ammiwi teshkilatlar we rayonlarda bir-birlep ötküzülidighanliqini éytti.

Körgezme bashlan'ghandin tartip uludagh uniwérsitétidiki oqutquchi-oqughuchilar, ishchi-xizmetchiler, bursa shehiridiki bir qisim ammiwi teshkilat mes'ulliri, shuningdek Uyghurlar mesilisige qiziqquchi türkler arqimu arqidin körgezme meydanigha kélip, foto süretlerni zor qiziqish ichide körüp chiqti. Ularning beziliri bu süretlerdiki körünüshlerdin heyranliq hés qilsa, yene beziliri Uyghur diyaridiki ehwallar heqqide körgezmini teshkilligüchi Uyghur oqughuchilardin türlük so'allarni soridi. Abduqadir abdukérim bu heqte toxtaldi.

Biz körgezmini körgen uludagh uniwérsitéti muzika oqutquchisi doktor erdem özdemir ependi bilenmu téléfon söhbiti élip barduq. U, Uyghurlarning hazirqi weziyitini doklat bérish sheklidin bashqa resim körgezmisi we sen'et pa'aliyetliri arqiliqmu anglatsa bolidighanliqini, bu arqiliq ehwallarni téximu janliq eks ettürüsh mumkinlikini tekitlep mundaq dédi: “Uniwérsitétimizda oquwatqan Uyghur oqughuchilar ikki yildin buyan türkiyening her qaysi jayliridiki sherqiy türkistanni tetqiq qiliwatqan mutexessislerni teklip qilip doklat bergüzmekte. Doklat bérish yighinliridin sirt Uyghur medeniyitini tonutush üchün konsért uyushturmaqta. Sen'et arqiliq Uyghurlarning ehwalini tonushturushning muhimliqini tonup yetken Uyghur oqughuchilar buningdin yaxshi paydilanmaqta, 2 yil ichide yaxshi exlaq peziliti we tirishchanliqi bilen örnek bolghan Uyghur oqughuchilar öz dewalirini muzika we sen'et arqiliqmu yaxshi anglatmaqta”.

Bu körgezmining échilishigha küch chiqarghan uludagh uniwérsitéti oqughuchisi tursun'gül ziyaritimizni qobul qilip, bu uniwérsitétta türk we chet'elliklerdin bolup 70 ming oqughuchi barliqini, resim körgezmisini aylan'ghanlarning nahayiti yaxshi inkaslarni qayturghanliqini tekitlidi.

“Bir awaz bir qedem” pa'aliyitige awaz qoshush üchün awstraliyening adélayd shehiridiki muzéy binasining aldida ötküzülgen pa'aliyet yérige 2015-yilidin 2018-yilighiche awstraliyening bash ministirliq wezipisini ötigen malkom turnball ependi bilen sénator rex patrik ependimu kélip, Uyghur pa'aliyetchiler bilen söhbetleshken. Mezkur pa'aliyet 3-ayning 15-künidin 17-künigiche 3 kün dawamlashqan. Uyghur pa'aliyetchi yultuz téyipjan xanim pa'aliyet toghrisida melumat berdi.

Yene yawropaning eng muhim sheherliridin biri bolghan firansiye paytexti parizh shehiridimu “Bir awaz bir qedem” pa'aliyitige awaz qoshush üchün pa'aliyet ötküzülgen. Firansiye Uyghur uyushmisining re'isi alim exmet ependi bu heqte melumat berdi.

“Bir awaz bir qedem” foto süret körgezme pa'aliyitige awaz qoshush üchün shiwétsiyening sitokholm shehiridimu pa'aliyet ötküzülgen. Uyghur pa'aliyetchi zulhayat ötkür xanimning bashchiliqida ötküzülgen pa'aliyetke parlamént ezaliri, bezi ammiwi teshkilat mes'ulliri we ziyaliylardin bolup köp sanda kishi ishtirak qilghan. Zulhayat xanim bu heqte toxtaldi.

Melum bolushiche, bu körgezme pa'aliyetliri Uyghurlar olturaqlashqan herqaysi döletlerdiki asasliq sheherlerde dawamliq ötküzülmekchi iken.