Абдукерим рахманниң "һаят тивишлири" намлиқ китаби истанбулда нәшрдин чиқти

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2020-10-13
Share
abdukerim-rehman.jpg Уйғур фолклори бойичә тонулған тәтқиқатчи мәрһум абдукерим рәһман әпәнди.
RFA/Erkin Tarim

Уйғур фолклори бойичә тонулған тәтқиқатчи абдукерим рәһман аләмдин өтүп узун өтмәйла униң "һаят тивишлири" намлиқ әслимә китаби истанбулда нәшрдин чиқти.

Истанбулдики тәклимакан уйғур нәшрияти тәрипидин нәшр қилинған "һаят тивишлири" намлиқ әслимә китаб 575 бәт, үч бөлүмдин тәркиб тапқан болуп, алди билән мәрһумниң қисқичә тәрҗимиһали вә муқәддимә қисмиға орун берилгән. Булардин сирт китаб 11 бабтин түзүлгән болуп, буларда абдукерим рахман өзиниң балилиқ дәвридин тартип пүтүн оқуш, хизмәт һаяти, бешидин кәчүргән барлиқ сиясий вәқәләрни баян қилған. Китабниң ахириға мәрһум абдукерим рахманниң һаяти әкс әттүрүлгән көп сандики рәңлик фото-сүрәтләр киргүзүлгән.

Мәрһум абдукерим рахман 1993-йилидин 2016-йилиғичә көп қетим түркийәгә келип хәлқара илмий муһакимә йиғинлириға иштирак қилған, униң "уйғур фолклори" намлиқ китаби 1996-йили түркийә җумһурийити мәдәнийәт министирлиқи тәрипидин нәшр қилинғаниди. Булардин сирт униң бәзи мақалилири түркчигә тәрҗимә қилинип елан қилинған. Тәклимакан уйғур нәшриятиниң хоҗайини абдуҗелил туран әпәнди мәрһум абдукерим рахманниң 2016-йили 4-айда әң ахирқи қетим түркийәгә кәлгәндә өзи билән көрүшүп, өз сәргүзәштлири вә кейинки 70 йил җәрянида уйғурларниң бешиға кәлгәнләр баян қилинған әслимә китабини нәшр қилдуруш үчүн бериш җәряни тоғрисида мәлумат бәрди.

Мәрһум профессор абдукерим рәһман уйғур елидә нәшр қилдуруш үчүн язған "һаят тивишлири" намлиқ китабида апторниң һаят мусаписи баян қилинған. Абдуҗелил туран әпәнди китабта 70 йилдин буян уйғурларниң бешиға кәлгән паҗиәләрниң җанлиқ сүрәтләнгәнликини, тарихий һәқиқәтләрни билиш үчүн зор әһмийәткә игә икәнликини баян қилди.

Мәрһум абдукерим рахман вә униң "һаят тивишлири" намлиқ китаби һәққидә техиму тәпсилий мәлумат игиләш үчүн униң билән 18 йил биллә хизмәт қилған вә униңға дәрс бәргән түркийәдә пенсийәгә чиққан профессор доктор султан мәхмут қәшқәрли әпәнди билән сөһбәт елип бардуқ. У, абдукерим рахманниң наһайити тиришчан сәмимий оқуғучилиридин бири һесаблинидиғанлиқини баян қилди.

Султан мәхмут қәшқәрли әпәнди абдукерим рахманниң вәтәндә, бейҗиң вә түркийә қатарлиқ җайларда көп санда китабиниң нәшр қилинғанлиқини, уйғур әдәбият, фолклор тәтқиқатиға зор төһпә қошқан киши икәнликини оттуриға қойди.

Профессор доктор султан мәхмут қәшқәрли әпәнди абдукерим рахманниң наһайити вападар киши икәнликини мисаллар билән оттуриға қойди.

Профессор султан мәхмут қәшқәрли әпәнди абдукерим рәһман язған "һаят тивишлири" намлиқ китабниң уйғурларниң кейинки 70 йиллиқ тарихидики бәзи мәсилиләр йорутуп берилгән муһим әслимә икәнликини ейтти.

Китаб һәққидә көз қаришини игиләш үчүн мәрһум абдукерим рахманниң оқуғучиси, дуня уйғур қурултийи муавин рәиси пәрһат муһәммәт әпәндиниму зиярәт қилдуқ. У, абдукерим рахманниңму җаза лагериға соланғанлиқини, кейин өйидә нәзәрбәнд астида вапат болғанлиқини, шуңа униңму һазирқи ирқий қирғинчилиқ сияситиниң қурбани икәнликини, бу җәһәттин елип ейтқандиму китабниң зор әһмийәткә игә икәнликини баян қилди.

Мәрһум абдукерим рәһман 1940-йили 12-айниң 18-күни қәшқәр бәшкерәмдә дуняға кәлгән болуп, 1964-йили шинҗаң университети әдәбият факултетиниң уйғур тил-әдәбияти кәспини пүттүргән. У уйғур фолклори бойичә тонулған тәтқиқатчи вә уйғур фолклори кәспи бойичә доктор йетәкчиси. Абдукерим рәһман 1964-йилидин башлап шинҗаң университетида узун йил уйғур хәлқ еғиз әдәбияти дәрсини бәргән. 1980-Йили дотсентлиқ унваниға, 1990-йилларда профессорлуқ унваниға еришкән. 1980-Йилларда әдәбият факултетиниң мудирлиқ вәзиписини өтигән. У йәнә уйғур фолклори тәтқиқати бойичә тунҗи қетим тәтқиқатни башлиған мутәхәссис һесаблиниду.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт