Qirghizistan Uyghurliri roza héyit bayrimida milliy we diniy örp-adetlirini saqlap qélishqa tirishmaqta

Ixtiyariy muxbirimiz féroze
2021.05.14
Qirghizistan Uyghurliri roza héyit bayrimida milliy we diniy örp-adetlirini saqlap qélishqa tirishmaqta Qirghizistan Uyghurliri bu yilliq roza héyit narmizidin yanmaqta
Photo: RFA

Qirghizistan ottura asiyadiki Uyghurlar bir qeder köp we zich olturaqlashqan bir memliket.  Ular türlük usullar arqiliq özlirining milliy we diniy en'enilirini saqlap qélishigha tirishmaqta. 2020-Yili korona wirusi wabasining yamrap kétishi bilen roza we qurban héyit namazliri tor we téléwizor arqiliq oqulghanidi.

 Qirghizistan hökümitining saniqida 60 minggha yéqin dep qariliwatqan Uyghurlar asasliqi béshkek shehiri we uning etrapidiki yéza-sheherlerge olturlashqan. Yene bir qisim Uyghurlar qirghizistanning janubidiki osh wilayitining qeshqer qishlaq yézisigha, jalal-abad wilayiti we ésik wilayitining qaraqol shehirige olturaqlashqan.  Ular qirghiz we bashqa musulmanlar bilen birlikte 13-may küni roza héyt namizini birlikte oqughan we öz adetliri boyiche öz'ara héytliship, bir-birini tebrikligen.

Uyghurlar eng köp olturlashqan nowopokrowka yézisining yigitbéshi gheyret jahanof radiyomiz ziyaritini qobul qilip, bu yil yashlarning diniy étiqadi küchiyip roza tutudighanlarning hem meschitlerde tarawi namizini oquydighan Uyghurlarning sani köpiyiwatqanliqini tilgha aldi. U qirghizistanda peqet Uyghurlarghila emes, belki bashqa her millet musulmanlirigha yaritip bérilgen diniy erkinchilik siyasiti toghriliq toxtaldi.

Roza héyt islam dunyasining eng chong bayramliridin biridur. Ming yillardin buyan islam dinigha étiqad qilip kelgen Uyghur xelqi roza héyit we qurban héyt bayramlirini tebrikleshte özige xas qa'ide-yosun we milliy en'enilerni yaratqan. Roza héyt bir ayliq ramazandin kéyin dastixanlar sélinidighan, insanlar otturisidiki adawetlerni tügitip, öz-ara hemkarlishishni kücheytidighan, shundaqla qérindashlardek bir-birini baghrigha bésip héytlishidighan kündur.  Qirghizistan Uyghurliri üchün bu ulugh kün yash-osmürlerge milliy en'enilirini tonutup, ularni milletperwerlik we wetenperwerlik rohida terbiyeleshtiki yarqin bir pursettur. Chet köl yézisidiki ayallar kéngishining ezasi ghunche xanim radiyomiz ziyaritini qobul qilip, roza héyt küni Uyghur xelqining diniy we milliy örp-adetlirini namayan qilidighan bir purset ikenlikini bildürdi.

Ghunche xanim yene Uyghur élidiki éghir weziyet qirghizistan Uyghurlirining yüreklirini qayghu we ghemge salghanliqi üchün, bu muqeddes bayramda köngülliri yérim halda héytlashqanliqini tekitlidi.

Uyghurlar zich olturlashqan nowopokrowka mehellisining mutiwellisi mirzexmet hajim, bu yil qirghizistan Uyghurlirining jama'et bilen birlikte meschitlerde namaz oqup, bir-birsini baghrigha bésip tebrikliship, mazarlarni ziyaret qilip, héytlashqanliqini tekitlidi.

Qirghizistan Uyghurliri “Ittipaq” jem'iyitining re'isi esqer qasimi ziyaritimizni qobul qilip, ötken 2020-yili korona wirusi wabasidin mudapiyelinish üchün yolgha qoyulghan cheklimiler sewebidin roza héytta jama'etning birlikte héyt namizini oquyalmighanliqini, emma bu yil jama'et öz ara didarliship, birlikte namaz oqughanliqini bildürdi. U jama'etni ulugh rozi héyt bayrimi bilen tebriklidi.

Qirghizistan Uyghurliri bir ammiwiy teshkilat qurup, qirghizistan Uyghurlirining örp-adetlirini, sen'itini, medeniyitini, shundaqla tilini saqlash hem rawajlandurushqa tirishchanliq körsetmekte. Ular Uyghur tarixidiki muhim weqelerni xatirlesh pa'aliyetlerni uyushturup kelmekte. Igilinishiche, aldinqi yilliri roza héyitlarda meschit aldida duttar we naghra chélip, jama'et ussul oynap, xoshal-xuram halda héyit ayemlerni tebrikleshken idi, lékin kéyinki yillarda türlük sewebler tüpeylidin bu pa'aliyetler barghanséri suslap ketken idi.  

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.