Қирғизистан уйғурлири роза һейит байримида миллий вә диний өрп-адәтлирини сақлап қелишқа тиришмақта

Ихтиярий мухбиримиз ферозә
2021-05-14
Share
Қирғизистан уйғурлири роза һейит байримида миллий вә диний өрп-адәтлирини сақлап қелишқа тиришмақта Қирғизистан уйғурлири бу йиллиқ роза һейит нармизидин янмақта
Photo: RFA

Қирғизистан оттура асиядики уйғурлар бир қәдәр көп вә зич олтурақлашқан бир мәмликәт.  Улар түрлүк усуллар арқилиқ өзлириниң миллий вә диний әнәнилирини сақлап қелишиға тиришмақта. 2020-Йили корона вируси вабасиниң ямрап кетиши билән роза вә қурбан һейит намазлири тор вә телевизор арқилиқ оқулғаниди.

 Қирғизистан һөкүмитиниң саниқида 60 миңға йеқин дәп қариливатқан уйғурлар асаслиқи бешкәк шәһири вә униң әтрапидики йеза-шәһәрләргә олтурлашқан. Йәнә бир қисим уйғурлар қирғизистанниң җанубидики ош вилайитиниң қәшқәр қишлақ йезисиға, җалал-абад вилайити вә есик вилайитиниң қарақол шәһиригә олтурақлашқан.  Улар қирғиз вә башқа мусулманлар билән бирликтә 13-май күни роза һейт намизини бирликтә оқуған вә өз адәтлири бойичә өзара һейтлишип, бир-бирини тәбриклигән.

Уйғурлар әң көп олтурлашқан новопокровка йезисиниң йигитбеши ғәйрәт җаһаноф радийомиз зияритини қобул қилип, бу йил яшларниң диний етиқади күчийип роза тутудиғанларниң һәм мәсчитләрдә тарави намизини оқуйдиған уйғурларниң сани көпийиватқанлиқини тилға алди. У қирғизистанда пәқәт уйғурларғила әмәс, бәлки башқа һәр милләт мусулманлириға яритип берилгән диний әркинчилик сиясити тоғрилиқ тохталди.

Роза һейт ислам дунясиниң әң чоң байрамлиридин биридур. Миң йиллардин буян ислам диниға етиқад қилип кәлгән уйғур хәлқи роза һейит вә қурбан һейт байрамлирини тәбрикләштә өзигә хас қаидә-йосун вә миллий әнәниләрни яратқан. Роза һейт бир айлиқ рамазандин кейин дастиханлар селинидиған, инсанлар оттурисидики адавәтләрни түгитип, өз-ара һәмкарлишишни күчәйтидиған, шундақла қериндашлардәк бир-бирини бағриға бесип һейтлишидиған күндур.  Қирғизистан уйғурлири үчүн бу улуғ күн яш-осмүрләргә миллий әнәнилирини тонутуп, уларни милләтпәрвәрлик вә вәтәнпәрвәрлик роһида тәрбийәләштики ярқин бир пурсәттур. Чәт көл йезисидики аяллар кеңишиниң әзаси ғунчә ханим радийомиз зияритини қобул қилип, роза һейт күни уйғур хәлқиниң диний вә миллий өрп-адәтлирини намаян қилидиған бир пурсәт икәнликини билдүрди.

Ғунчә ханим йәнә уйғур елидики еғир вәзийәт қирғизистан уйғурлириниң йүрәклирини қайғу вә ғәмгә салғанлиқи үчүн, бу муқәддәс байрамда көңүллири йерим һалда һейтлашқанлиқини тәкитлиди.

Уйғурлар зич олтурлашқан новопокровка мәһәллисиниң мутивәллиси мирзәхмәт һаҗим, бу йил қирғизистан уйғурлириниң җамаәт билән бирликтә мәсчитләрдә намаз оқуп, бир-бирсини бағриға бесип тәбриклишип, мазарларни зиярәт қилип, һейтлашқанлиқини тәкитлиди.

Қирғизистан уйғурлири "иттипақ" җәмийитиниң рәиси әсқәр қасими зияритимизни қобул қилип, өткән 2020-йили корона вируси вабасидин мудапийәлиниш үчүн йолға қоюлған чәклимиләр сәвәбидин роза һейтта җамаәтниң бирликтә һейт намизини оқуялмиғанлиқини, әмма бу йил җамаәт өз ара дидарлишип, бирликтә намаз оқуғанлиқини билдүрди. У җамаәтни улуғ рози һейт байрими билән тәбриклиди.

Қирғизистан уйғурлири бир аммивий тәшкилат қуруп, қирғизистан уйғурлириниң өрп-адәтлирини, сәнитини, мәдәнийитини, шундақла тилини сақлаш һәм раваҗландурушқа тиришчанлиқ көрсәтмәктә. Улар уйғур тарихидики муһим вәқәләрни хатирләш паалийәтләрни уюштуруп кәлмәктә. Игилинишичә, алдинқи йиллири роза һейитларда мәсчит алдида дуттар вә нағра челип, җамаәт уссул ойнап, хошал-хурам һалда һейит айәмләрни тәбрикләшкән иди, лекин кейинки йилларда түрлүк сәвәбләр түпәйлидин бу паалийәтләр барғансери суслап кәткән иди.  

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт