"җаза лагерлири" мәсилиси хәлқаралиқ түрк дуняси мәдәнийәт вә сәнәт фестивалиниң асасий темисиға айланди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2019-09-06
Share
Xerqi-Turkistan-Oyi-Turkiye-01.jpg Хәлқаралиқ түрк дуняси мәдәнийәт вә сәнәт фестивалида уйғурлар мәхсус "шәрқий түркистан өйи" ечип түрк җамаәтчиликигә "җаза лагерлири" ни аңлатмақта. 2019-Йили сентәбир. Әнқәрә, түркийә.
RFA/Erkin Tarim

Түркийә пайтәхти әнқәрәниң әтимәсқут районида давамлишиватқан 16-нөвәтлик хәлқаралиқ түрк дуняси мәдәнийәт вә сәнәт фестивалида уйғурлар мәхсус "шәрқий түркистан өйи" ечип түрк җамаәтчиликигә "җаза лагерлири" ни аңлатмақта. Бу фестивалға түркийәдин 41 җәмийәт вә вәқип қатнашқандин сирт оттура асия түркий җумһурийәтлири һәм башқа түркий милләтләрниң вәкиллириму қатнашмақта. Фестивалға қатнашқан органлар мәхсус бөлүм ечип өзлириниң мәдәнийәт-сәнитини намаян қилмақта. Уйғурлар бу қетим бурунқи йиллардикигә охшимайдиған шәкилдә нуқтилиқ һалда уйғур дияридики "җаза лагерлири" мәсилисини аңлатмақта. Булардин сирт уйғурлар йәнә мәзкур фестивалда 16-қетим өзлириниң тарихи, мәдәнийәт-сәнити, уйғурлар тоғрисида түркийәдә чиқиватқан китаб вә гезит-журналлар, хитайниң уйғурларға елип бериватқан бесимлири вә қирғинчилиқ сиясәтлири, инсан һәқлири дәпсәндичиликлири әкс әттүрүлгән сүрәтләрни көргәзмә қилди. Бу йилқи әң муһим йеңилиқлардин бири һәр күни миңлиған адәм екскурсийә қиливатқан фестивал мәйданидики "шәрқий түркистан өйи" ниң алдиға тонур селип, самса вә нан йеқип сетиш болди.

16 Йилдин бери мәзкур фестивалда изчил һалда уйғур бөлүмини ечиватқан уйғур паалийәтчи хәйруллаһ әфәндигүл әпәнди зияритимизни қобул қилип өзлириниң 16 йилдин буян изчил һалда иштирак қиливатқанлиқини, бу "җаза лагерлирини" асаси тема қилған һалда уйғурларниң тарихи, мәдәнийити вә өрп-адәтлирини аңлитиватқанлиқини баян қилди. 

Хәйруллаһ әфәндигүл әпәнди "җаза лагерлири" ни асаси тема қилишидики мәқсәтниң бүгүн дуняда әң юқири сәвийәдә күн тәртипкә келиватқан бу мәсилини түрк җамаәтчиликигә аңлитиш икәнликини баян қилди. 

16 Йилдин бери изчил һалда бу паалийәткә қатнишип келиватқан уйғур паалийәтчи хәйруллаһ әфәндигүл әпәнди бу паалийәткә қатнишиштики мәқситигә йәткәнликини, көп санда кишигә "җаза лагерлири" мәсилисини аңлатқанлиқини, бу фестивалниң 2 телевизийә қанилидин нәқ мәйдандин тарқатқанлиқини, көп санда кишигә аңлитилғанлиқини баян қилди. 

Әтимәсқут, пайтәхт әнқәрәниң бир райони болуп, районлуқ һөкүмәт башлиқи 16 йилдин буян хәлқаралиқ түрк дуняси мәдәнийәт вә сәнәт фестивали уюштурмақта. Районлуқ һөкүмәтниң тор бетидә районлуқ һөкүмәт башлиқи әнвәр дәмирәл әпәндиниң мәзкур фестивални ечиштики мәқситигә орун берилгән болуп, униңда мәдәнийәт-сәнәт фестивалиниң пәқәтла нахша-музикилар билән көңүл ачидиған паалийәт болупла қалмастин, бәлки түрк дунясиниң мәсилилири оттуриға қоюлидиған сорун икәнлики тәкитләнгән. 

Биз паалийәт җәрянида микрофонимизни "шәрқий түркистан өйидә" дә айлиниватқан билгәхан ханимға узаттуқ. У, 16 йилдин буян изчил һалда бу паалийәткә қатнишиватқанлиқини, нурғунлиған яшларға уйғурларни тонуштурғанлиқини баян қилип мундақ деди: "мән 16 йилдин буян қатнишиватимән. Бу фестивал арқилиқ кишиләр көк байрақни билди. Нурғун яш шәрқий түркистанниң бизниң ата юртимиз икәнликини чүшинип йәтти. Шәрқий түркистанниң бесивелинған земин икәнликини, у йәрдики кишиләрниң зулум тартиватқанлиқини билмәйтти. Бу фестивал арқилиқ кишиләр кишиләр буларни билди". 

Бу йилқи хәлқаралиқ фестивалниң бурунқи фестивалларға охшимайдиған йәнә бир тәрипи "шәрқий түркистан өйи" ниң алдиға тонур селип нан вә самса йеқип көрситилиши болған.

Истанбулдин келип "шәрқий түркистан өйи" ни зиярәт қиливатқан фатимә ханим өз һес-туйғулирини биз билән ортақлишип, уйғурлар мәдәнийитиниң болупму уйғурларниң һазирқи еғир вәзийитиниң наһайити яхши тонуштуруливатқанлиқини баян қилди. 

Уйғур зиярәтчи фатимә ханим "шәрқий түркистан өйини" парламент әзалири, районлуқ һөкүмәтниң башлиқи болуп көп санда рәһбәрниң екскурсийә қилғанлиқини тәкитлиди. 

9-Айниң 8-күнигичә давамлишидиған бу фестивалға қирғизистан, әзәрбәйҗан, қазақистан, өзбекистан, түркмәнистан, шималий сипрус түрк җумһурийити қатарлиқ дөләтләрниң һәммиси иштирак қилмақта. Ирақ түркмәнлиригә, гиретсийәдики түркләргә, қирим татарлириға вакалитән уларниң тәшкилатлири бу фестивалға қатнашмақта. Бу түркий милләтләр 10 күн бойичә өз тарихини, сәнитини, мәдәнийитини, өрп-адәтлирини пүтүн мәдәнийәт байлиқлирини тонуштуриду. Уйғур сәнәтчи абдуллаһ көсә 6-сентәбир күни консерт бериду. Уйғур балиси кичик муҗаһит шеир декламатсийә қилмақчи.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт