Reyhan'gül xanim: xitayning xelq'aragha "Lagér oqughuchiliri" dep körsetkenliri ahaliler komitétining xadimliridur

Muxbirimiz shöhret hoshur
2020-03-11
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghur élidiki "Orunlashturulghan" diplomatining ziyariti jeryanidiki "Qayta terbiyelesh lagéri" dikilerning tiktak top oynawatqan körünüshi. 2019-Yili 4-yanwar, qeshqer.
Uyghur élidiki "Orunlashturulghan" diplomatining ziyariti jeryanidiki "Qayta terbiyelesh lagéri" dikilerning tiktak top oynawatqan körünüshi. 2019-Yili 4-yanwar, qeshqer.
REUTERS

Ürümchidin yéngi chiqqan we nöwette amérikada turuwatqan reyhan'gül xanim weziyet heqqide muxbirimizgha qilghan sözide xitay da'irilirining bezi jaylarda chet'ellik tekshürgüchilerge atalmish "Kespiy terbiye merkizi" diki oqughuchilar dep körsetken kishilirining emeliyette shu jaydiki ahaliler komitétining xadimliri ikenlikini ilgiri sürdi. Lagér shahiti zumret dawutmu xitayning bir qétim tekshürgüchiler kelgende saxta sehne hazirlash üchün bir lagér tutqunining öyidiki murasim kiyimini ekeldürgenlikini bayan qildi.

3 Ayning aldida ürümchidin amérikagha chiqqan reyhan'gül xanim söhbitimiz dawamida özining bir qisim shexsiy kechmishliri bilen birlikte xitay da'irilirining bir qisim saxta ijra'atliri heqqidimu melumat berdi. Uning déyishiche, adette kishilerning diniy étiqadini ashkara cheklewatqan we hayatidiki kichikkine diniy tüs we mezmun üchünmu kishilerni éghir jazalawatqan xitay da'iriliri 2018-yilning axirliridin bashlap xelq'ara jama'etchilikke körsetmilik üchün intayin az bir qisim kishilerning meschitke kirishige ruxset qilghan we ularghimu mexsus meschitke kirish ruxsetnamisi tarqitip bergen. Xitay da'iriliri 2019-yili xelq'ara jama'et pikrining bésimi bilen bir türküm xelq'ara axbarat we diplomatiye xadimlirining tekshürüshige yol qoyushqa mejbur bolghandin kéyin rayonda her xil saxta ijra'atlarni élip barghan. Reyhan'gülning tonush-bilishliri arisidiki ürümchidin töwen'ge chüshken kadirlardin anglishiche, xitay da'iriliri bir qétimliq xelq'araliq tekshürüsh dawamida yézidiki ahalilerni meschitke kirishke buyrughan. Emma ahaliler özlirining köpligen a'ile ezaliri we uruq-tughqanlirining namaz oqughanliq seweblik lagérgha ekétilgenliki we késilgenlikini seweb körsitip, meschitke bérishni ret qilghan.

Xitay da'iriliri yéqinqi aqtashliq kitabida ötken bir yilda xelq'aradin 50 nechche guruppida 1000 din artuq kishining Uyghur rayonida tekshürüsh élip barghanliqini qeyt qilghan idi. Reyhan'gül xanimning déyishiche, lagérdikilerning rohiy qiyapiti we jismaniy haliti lagérning mahiyitini yoshuralmighudek derijide échinishliq bolghanliqi üchün xitay da'iriliri bezi lagérlarda chet'elliklerge lagérdiki tutqunlarni emes, belki ahaliler komitétliridiki kadirlarni körsetken.

Anglighuchilirimizdin biri ilgiriki bir inkasida nöwette bezi jaylarda dölet ishchi-xizmetchiliri tutup turuluwatqan lagérlar bilen adettiki kishiler tutup turuluwatqan lagérning ayrim ikenliki we shara'itida azraq perq barliqi, adette tekshürgüchiler kelse shara'iti bek échinishliq bolmighan, shu kadirlar turuwatqan lagérlarni körsitiwatqanliqini melum qilghan idi. Ötken yili lagérdin chiqqan shahit zumret dawut yuqiriqi ehwallarning mewjutluqini bayan qildi. U pakit süpitide ahaliler komitéti xadimlirining bir qétimliq tekshürüsh mezgilide uning lagérdiki bir dostining murasim kiyimini, yeni etles könglek, doppa we égiz pashniliq ayighini öyidin élip ketkenlikini ashkarilidi. Uning déyishiche, shu dostining rohiy keypiyati shu künlerde yaxshi bolmay qalghanliqi üchün da'iriler uni tekshürgüchilerning aldigha élip chiqishtin waz kechken we kiyiminimu öyge qayturuwetken.

Ilgiriki éniqlashlirimiz dawamida bir saqchi xadimi yerkende 7 lagér barliqi, buning birining mexsus tekshürgüchiler üchün ayrilghanliqini pash qilghan. Yene weziyettin xewerdar kishilerdin biri tekshürgüchiler kélishtin awwal ahalilerning yalghan gep qilishqa ündelgenliki we agahlandurulghanliqini pash qilghan idi.

Biz reyhan'gül bilen söhbitimiz dawamida bu tür ijra'atlarning xitay puqralirigha qandaq tesir körsitiwatqanliqi heqqide so'al soriduq. U bu weziyetke qarita xitay puqralirining bezilirining qulaq yopuruwatqanliqi, bezilirining bolsa bu weziyettin xatirjemlik hés qiliwatqanliqini bayan qildi.

Toluq bet