Истанбулда уйғур пәрзәнтлири үчүн намайиш паалийити өткүзүлди

Ихтиярий мухбиримиз азиғ
2022.04.25
Истанбулда уйғур пәрзәнтлири үчүн намайиш паалийити өткүзүлди Лагер қурбанлириниң түркийәдики йеқинлири уйғур балилириниң әһвалиға диққәт тартиш үчүн истанбул сарачан бағчисиға йиғилип намайиш вә ахбарат елан қилиш паалийити өткүзди. 2022-Йили 23-апрел.
RFA/Azigh

23-Апрел, түркийә мустәқиллиқ вә балилар байрими мунасивити билән хитайниң йиғивелиш лагерлириға қамалған уйғурларниң түркийәдики аилә йеқинлири уйғур балилириниң әһвалиға диққәт тартиш үчүн истанбул сарачан бағчисиға йиғилип намайиш вә ахбарат елан қилиш паалийити өткүзгән. Мәзкур паалийәт хитайниң уйғур ирқий қирғинчилиқиға қарши түркийәдә һәрхил аммиви паалийәтләрни тәшкилләп келиватқан шәрқий түркистан лагер қурбанлири мунбири тәрипидин орунлаштурулған болуп, намайишқа қатнашқан 100 гә йиғин киши уйғурларниң һәқ-һоқуқи үчүн шоар товлап, хитай һөкүмитигә болған наразилиқини ипадилигән.

Паалийәткә түркийәдики уйғур лагер тутқунлириниң йеқинлири, йәрлик пуқралар, уйғур мәсилиси үстидә издинип келиватқан зиялийлар, америка, японийә, һиндонезийә вә түркийә қатарлиқ дөләтләрниң ахбарат васитилири қатнашқан.

Лагер қурбанлириниң түркийәдики йеқинлири уйғур балилириниң әһвалиға диққәт тартиш үчүн истанбул сарачан бағчисиға йиғилип намайиш вә ахбарат елан қилиш паалийити өткүзди. 2022-Йили 23-апрел.

Мәзкур паалийәтни тәшкиллигән шәрқий түркистан лагер тутқунлири мунбириниң мәсуллиридин мәдинә назими ханим зияритимизни қобул қилип паалийәт һәққидә тәпсилий тохталди. Мәдинә назими ханим зияритимиз давамида паалийәтниң мәқсити һәққидә тохтилип мундақ деди:

“биз вәтинимиздики балилар лагерида ата-анисидин айриветилгән, ата-анисини пәқәт чүшидила көрүватқан, һәр күни қар-ямғур йиғлап ата-анисиниң йолиға тәлмүрүватқан, өзиниң миллий кимликидин айриветилип, хитай болуп йитиштүрүлүватқан сәбий балилиримиз үчүн 23-апрел бу паалийәтни орунлаштурдуқ. Пән-техника учқандәк тәрәққий қилған 21-әсирдә, биз вәтинимиздикиләр билән, аилимиз вә уруқ-туғқанлиримиз билән һечқандақ алақә қилалмайватқанлиқимизни, милйонларчә уйғурниң йиғивелиш лагерида һәрхил қийин қистаққа вә зулумға учраватқанлиқини, буниң пәқәт чоңлар биләнла чәклинип қалмай, кичик нарәсидә балиларниңму бу зулумға учраватқанлиқини түрк хәлқигә вә дуняға аңлитишни мәқсәт қилдуқ”.

Көзәткүчиләрниң қаришичә, җәмийәтниң әң аҗиз қатлими болуш сүпити билән аяллар вә балилар хитайниң уйғурларға қаратқан сиясий һәрикәт вә қирғинчилиқ сияситиниң әң чоң бәдәл төлигүчилири һесаблинидикән. Түрмә вә лагерларда түрлүк физиологийәлик вә психологийәлик хорлуққа учраватқан уйғур аяллири вә ата-анисидин айриветилип йетимханиларға соланған уйғур пәрзәнтлири буниң типик испати икән.

Мәзкур паалийәткә қатнишип сөз қилған сабаһиддин заим университетиниң оқутқучиси иқтисадшунас доктор бурһан улуғйол әпәнди зияритимизни қобул қилип, уйғур аяллири вә балилири учраватқан зулумни дуняға аңлитишта зөрүр болған конкрет хизмәтләр һәққидә тохталди.

2017-Йилидин етибарән аилиси билән алақиси пүтүнләй үзүлгән, ата-аниси вә қериндашлири билән йиллардин буян алақилишәлмәйватқан түркийәдики яш уйғур паалийәтчи нурсиман абдуришит зияритимизни қобул қилди. Нурсиман йиллардин буян ата-анисидин хәвәр алалмайватқан бир пәрзәнт болуш сүпити билән тәсиратлирини вә тиләклирини қәдирлик радийо аңлиғучилиримиз билән ортақлашти.

Хитай һөкүмитиниң уйғур елида елип бериватқан қирғинчилиқ сиясити түпәйли аилә әзалиридин айрилип қалған муһаҗирәттики уйғурлар һәрхил сиясий вә иҗтимаий паалийәтләр арқилиқ, өз авазни дуняға аңлитишқа тиришип кәлмәктә.

“шәрқи түркистан лагер қурбанлири мунбири” хитайниң йиғивелиш лагерлириға қамалған уйғурларниң түркийәдики аилә йеқинлири тәрипидин қурулған болуп, “милләт нөвәттә”, “шәрқий түркистан үчүн анатолийә сәпири” қатарлиқ паалийәтләр арқилиқ түркийәдә вә хәлқарада уйғур лагер тутқунлириниң паҗиәлик тәқдирини аңлитип кәлмәктә.

Аяллар күни мунасивити билән “уйғур аяллири үчүн дәс тур” намлиқ намайиш паалийити өткүзүлди

8-Март дуня аяллар күни, лагер тутқунлири мунбириниң йетәкчиликидә, истанбулни мәркәз қилған асаста түркийә вә чәтәлдики нурғун шәһәрләрдә “уйғур аяллири үчүн дәс тур” темисида мухбирларни күтүвелиш йиғини вә намайиш паалийити өткүзүлгән. Паалийәт измир, адана, қәйсәри, әскишәһәр қатарлиқ түрк шәһәрлиридин башқа, америка, канада, японийә, австралийә қатарлиқ дөләтләрдиму елип берилған. Паалийәттә хитайниң уйғурларға қаратқан ирқий қирғинчилиқ сиясити җәрянида зиянкәшликкә учриған аялларниң азаб-оқубәтлиригә дуняниң диққитини тартиш мәқсәт қилинған икән.

Лагер тутқунлири мунбири әзалири 8-март күни, хитайниң истанбул баш консулханисиниң алдида мухбирларни күтүвелиш йиғини өткүзүп, хитайниң қирғинчилиқ сиясити түпәйли зиянкәшликкә учриған уйғур аяллири үчүн сәккиз минут сүкүттә турди. Лагер тутқунлири мунбириниң әзалири паалийәттә түркчә, хәнзучә вә инглизчә ахбарат баянати елан қилип, уйғур аяллири учраватқан физикилиқ вә җинсий зораванлиққа қарши пүтүн дуняни орнидин дәс турушқа чақирди.

Лагер тутқунлири мунбириниң мәсуллиридин мәдинә назими ханим зияритимизни қобул қилип, паалийәтниң мәқсити вә нишани тоғрисида тәпсилий мәлумат бәрди.

Хитайниң истанбул баш консулханисиниң алдида елип берилған “уйғур аяллири үчүн дәс тур” намидики ахбарат елан қилиш йиғиниға зиянкәшликкә учриғучи уйғур аяллиридин башқа, түрк пуқрави тәшкилатлириниң мәсуллири, жорналиситлар, кишилик һоқуқ паалийәтчиллириму көпләп қатнашқан.

Паалийәткә йәнә саадәт партийәси аяллар шөбисиниң рәиси бәйтийә әкинҗи, бүйүк бирлик партийәси истанбул аяллар шөбисиниң рәиси оя алтинсой әрән, ийи партийәси истанбул шөбиси түрк дуняси тармиқиниң баш мәслиһәтчиси нурҗаһан һасандәдәоғли, ийи партийәси аяллар шөбисиниң башлиқи зәһра түркмән, адвокат вә паалийәтчи гүлдән сонмәз қатарлиқлар қатнашқан вә сөз қилған. Мәзкур хәлқаралиқ намайиш паалийити тәйярлиқ җәрянида һәрқайси аммиви тәшкилатларниң нурғун қоллишиға еришкән болуп, лагер қурбанлири мунбири мәсуллири истанбулдин башқа һәрқайси шәһәрләрдики паалийәтләрниң шу җайлардики аммиви тәшкилатлар тәрипидин уюштурулғанлиқини ейтти.

Лагер тутқунлири мунбириниң мәсуллиридин мирзәхмәт илясоғли зияритимизни қобул қилип, лагер тутқунлири мунбириниң паалийәтлири, мәзкур паалийәтниң тәйярлиқ җәряни, қоллап қуввәтлигән тәшкилатлар тоғрисида тәпсилий тохталди.

Мәзкур паалийәттә сөз қилған лагер тутқунлири йеқинлиридин нурсиман абдуришит зияритимизни қобул қилип, бир аял вә бир лагер тутқуни йеқини болуш сүпити билән һес қилғанлирини биз билән ортақлашти.

Хитай һөкүмитиниң уйғур елида елип бериватқан қирғинчилиқ сиясити түпәйли аилә әзалиридин айрилип қалған муһаҗирәттики уйғурлар һәрхил сиясий вә иҗтимаий паалийәтләр арқилиқ, өз авазни дуняға аңлитишқа тиришип кәлмәктә. Лагер тутқунлири мунбири түркийәдики лагер тутқунлири йеқинлири тәрипидин қурулған бир пуқрави тәшәббус болуп, “милләт нөвәттә” вә “шәрқий түркистан үчүн анатолийә сәпири” қатарлиқ паалийәтләрни тәшкилләш арқилиқ түркийәдә вә хәлқарада уйғур лагер тутқунлириниң паҗиәлик тәқдирини аңлитишта муһим рол ойнап кәлмәктә.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.