Лагер шаһити гүлзирә авулқан: “хитай сақчилири ғулҗидики паләч дадамни тутимиз, дәп тәһдит қилмақта”

Нөвәттә қазақистанда туруватқан гүлзирә авулқан қизи 2017-йили 7-айниң 19-күнидин 2018-йил 10-айниң 17-күнигичә хитайниң ғулҗидики лагерида 15 ай ятқан, кейин ғулҗидики мәлум лагер ичигә қурулған пәләй завутида мәҗбурий әмгәккә селинған вақитни қошқанда лагерда 2 йилдин артуқ тутуп турулған.

Гүлзирә авулқан қизи йеқинда қазақистандин радийомиз уйғур бөлүмигә инкас йоллап, хитай сақчилириниң униң ғулҗидики уруқ-туғқанлири арқилиқ телефон қилғузуп, тәһдит селиватқанлиқини билдүргәндин кейин, бүгүн радийомиз уйғур бөлүми гүлзирә ханимға телефон қилип, униң нөвәттики әһвалини игилидуқ.

Униң билдүрүшичә, һазирчә ғулҗида қалған уруқ-туғқанлириниң лагерға елип кетилгәнлики һәққидә ениқ хәвәр кәлмигән болсиму, әмма хитай сақчилири йеқинда униң ғулҗидики туғқанлири арқилиқ телефон қилип, әгәр гүлзирә хәлқара таратқуларға лагерларниң ички әһвалини давамлиқ ашкарилаш қилмишини тохтатмиса униң ғулҗиниң тоққузтара наһийәсидә олтурушлуқ 19 йилдин буян паләч һаләттә қалған яшанған дадиси авулқан йилқибайни лагерға қамайдиғанлиқи һәққидә тәһдит салған.

Гүлзирә ханим йәнә өзиниң бундин илгири хәлқара таратқуларда бәргән гуваһлиқлириниң һәқиқий ишлар икәнликини тәкитләп, өзиниң 2 йиллиқ лагер һаятида көргән әһвалларни сөзлигәнлики үчүн ғулҗидики туғқанлириниң тәһдиттә қалғанлиқини тәкитлиди.

Гүлзирә мундақ деди: “улар мени гуваһлиқ бәрмисун дәпту. Мениң дадам мейип 19 йил болди, тәрити орнида. Еримниң барлиқ туғқанлириниң паспорти тартивелинған. Улар һазирчә техи лагерға қамалғини йоқ. Әмма туғқанлар һазир мени әһвални дуняға ашкарилидиң дәп мени әйибләватиду. Әмма лагердики икки йил җәрянида мениң кишилик һоқуқум тартивелинди. Уларниң қамиғини ялған әмәс. Мән лагерда ятқан икки йил ичидә көргән хорлуқлиримни һечким билмәйду. Улар һазир туғқанлиримға силәрни кепилликкә елип қалған, гүлзирә тинч йүрсун дәп туғқанлиримға тәһдит селиветипту.”

Ғулҗидики хитай сақчилири йәнә гүлзирәниң қазақистандики туғқанлири арқилиқму униңға бесим қилған.

Гүлзирә ханим әһвални баян қилип, икки күн аввал қазақистанниң челәк районида олтурушлуқ инисиниң өйигә барғинида, инисиниң униңға хапа болуп, юрттики уруқ-туғқанларниң уни тинч йүрсун дегән хәвәрни йәткүзгәнликини билдүрди.

Гүлзирә ханим йәнә уруқ-туғқанлириниң униңдин рәнҗиши вә әндишисиниң асассиз әмәсликини билдүрди.

Униң баянидин мәлум болушичә, униң ери, кичик қизи вә өзидин башқа икки аилидики туғқанлириниң көп қисми илида қалған. Илида қалған чоң қизи қундузай турсун бу йил 21 яшта болуп, уму хитай лагерида 7 ай тәрбийәләнгәндин кейин қоюп берилгән.

У йәнә ери қазақистан пуқралиқиға өтүп болған болсиму, әмма өзи вә қизиниң қазақистан пуқралиқиға өтүш тәлипи һазирға қәдәр қобул қилинмай кәлгәнлики вә бу аилә кишилириниң өзлирини қазақистандиму бихәтәр һес қилмайдиғанлиқини билдүрди.

У мундақ деди, “мән хатирҗәм әмәс, һәр қетим гуваһлиқ бәргинимдә әлвәттә қорқимән мени қайтуруветәрму дәп. Чүнки ерим қазақистан пуқралиқиға өтүп болған болсиму, қазақистан һөкүмәт адәмлири мениң вә кичик қизимниң қазақистан пуқралиқиға өтүш тәлипимизни техи тәстиқлимиди. Улар маңа сақлаң һәл болиду дегән җавабнила бәрди. Хитайниң тәһдитидин қорқуп телефонумни бирқанчә қетим алмаштурдум. Хитай сақчилири мени қорғасқа әкелип өзлири йолға салған чеғидиму мени таратқуларға лагердики ички әһвалларни ашкарилимаслиққа агаһландурған. Вәдинамә язғузған вә юртта қалған туғқанлиримдин дадам вә чоң қизим қатарлиқларниң кепилликкә елип қелинғанлиқини билдүргәниди.”

Зияритимиз ахирида гүлзирә ханим өзи вә туғқанлириға келидиған тәһдит вә хәтәрләрни билип туруқлуқму, радийомизға өзигә кәлгән бесим вә тәһдитләрни ашкарилишиға инсанлиқ мәҗбурийитини ада қилиш вә хитайдики лагерларниң тақилишини қолға кәлтүрүш икәнликини тәкитлиди. У мундақ деди:

“даириләр туғқанлирим арқилиқ маңа бесим қиливатиду. Һазир туғқанлирим билән мени өз-ара қарму-қарши қоюп маңа бесим қиливатиду. Туғқанлиримға мени тиллитиватиду. Ғулҗидики қизим болсун, башқа туғқанлирим болсун һәтта бу йәрдики туғқанлирим һәммиси мени тиллайду. Әмма мән тохтап қалалмаймән. Чүнки мән өзүмниң кишилик һоқуқумни қоғдаш үчүн бир күн болсиму әркин нәпәс алай дәп, уларниң һечнемини ашкарилимайсән дегән тәләплирини қобул қилип, бармиқимни бесип вәдә берип у дөләттин айрилдим. Әмма мән йәнә у йәрдә қалған хәлқни қутқузуш, туғқанлиримниң кишилик һоқуқини вә өзүмниң кишилик һоқуқумни қоғдашни мениң инсанлиқ мәҗбурийитим вә һоқуқум дәп билимән. Шуңа һазир мениң әң йеқин адәмлирим чәтәлләрдики ахбаратчилар, таратқулар вә мухбирлар дәп билимән. Чүнки әһвалини хәлқараға аңлатқинимиздила андин лагерларни тақаш мумкин дәп қараймән.”

Қазақистандики лагер шаһити гүлзирә авулқан қизи 2019-йили4-айниң 30-күни ютуб қанилида, ғулҗа шәһиридики лагердики 2 йилдин артуқ тутқунлуқ һаяти һәққидә гуваһлиқ бәргән. Хитайниң уйғур дияридики лагерлириниң ички әһвалини ашкарилиған. Гүлзирә авулқан қизи йәнә бу йил 5-айдин башлап йәнә әркин асия радийоси уйғур бөлүминиң зияритини қобул қилип, лагерда көргән әһваллар һәққидә техиму көп болған ички әһвалларни ашкарилиған. У радийомиз мухбириға, өзи лагерға қамалған мәзгилидә әйни лагердики уйғур-қиз аяллириниң бир кечидила йоқап кетип кейин қайтип кәлмигәнлики, лагерға қамалғанларниң һәр күни 14 саәттин артуқ өгиниш қилидиғанлиқи, лагерға қамалғанларға чошқа гөшини “туғқанлар тамиқи” яки “достлар тамиқи” дәп мәҗбурий йегүзүлидиғанлиқи, кейин өзиниң лагер ичидики пәләй завутида мәҗбурий әмгәккә селинған вақтида һәр күни 10 нәччә саәтләп ишлигәнлики қатарлиқ көплигән әһвалларни ашкарилиғаниди.