Yawropa ittipaqi "Magnitiskiy qanuni" ni yolgha qoymaqchi

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2020-12-08
Share
Yawropa ittipaqi Yawropa kéngishining re'isi charliz mishél(Charles Michel) we ghuwa arqa körünüshte yawropa komissiyonining re'isi ursula won dér léyén(Ursula von der Leyen) yawropa kéngishi binasida gérmaniye bash ministiri an'géla mérkél(Angela Merkel) bilen ötküzülgen torda muxbirlarni kütüwélish yighinida. 2020-Yili 14-séntebir, biryussél, bélgiye.
AP

Uzun talash-tartishlardin kéyin, yawropa ittipaqi tashqi ishlar ministirliqi "Magnitiskiy qanuni" ni yolgha qoyushni qarar qildi.

"Gérmaniye dolqunliri" radiyosining 7-dékabirdiki "Yawropa ittipaqi dunya miqyasidiki kishilik hoquq depsendichilikini jazalaydu" namliq xewirige asaslan'ghanda, 7-dékabir küni yawropa ittipaqi tashqi ishlar ministirliqi ichki yighin chaqirip, yawropa ittipaqining yéngi kishilik hoquq tüzümi süpitide "Magnitiskiy qanuni" ni yolgha qoyush toghriliq qarar qobul qilghan. Mezkur qararning rohigha bina'en kishilik hoquq depsendichiliki bilen alaqidar bolghan shexsler, shirketler, teshkilatlar dunyaning neride bolushidin qet'iy nezer mal-mülkini tonglitish, yawropagha sayahet qilishini cheklesh qatarliq jazalargha uchraydiken.

Melum bolghinidek, rusiye qirim yérim arilini bésiwalghanda, bélarusiye kishilik hoquq aktiplirini xalighanche qolgha alghanda, xitay jaza lagérlirini tesis qilip, milyonlighan Uyghurni qamap qiynighanda, xongkonggha "Dölet xewpsizliki qanuni" ni mejburiy téngip erkinlik jengchilirini tutup solighanda, türkiye muxbirlarni türmilerge tashlighanda yawropa ittipaqida buninggha qarshi tedbir qollinish chuqanliri bash kötürgen bolsimu, qaysi qanun'gha bina'en qandaq jaza yürgüzüsh bir mesile bolup otturigha chiqqan.

Xewerge asaslan'ghanda, yawropa ittipaqida "Magnitiskiy qanuni" ni yolgha qoyush pilani az dégende ikki yilliq talash-tartishni bashtin köchürgen. Mezkur qanunning asasiy nishani nöwette xitay, rusiye, bélarusiye, türkiye bolup qalidighanliqi üchün yawropa ittipaqining tashqi ishlar ministirliqida pikir birliki shekillendürüsh qéyin'gha toxtighan. Türkiyedek shimaliy atlantik okyan ehdi teshkilatigha eza döletke we yawropa ittipaqi bilen zor miqdardiki iqtisadiy hemkarliqi bolghan xitaygha bu jaza tedbirini qollinish asan'gha toxtimaydiken. Biraq, némila bolmisun yawropa ittipaqining bundin kéyin kishilik hoquq depsendichilikige qarshi tedbir élishi bu qanun bilen zor derijide qulayliqqa érishken bolidiken.

Yawropa ittipaqi tashqi ishlar ministirliqining "Magnitiskiy qanuni" toghrisida resmiy qarar qobul qilghanliqini "Zor bir ijabiy qedem" dep atighan d u q re'isi dolqun eysa ependi bu heqte toxtalghanda, aldi bilen bu qanunning royapqa chiqishi üchün d u q ning yillardin buyan körsetken tirishchanliqlirini eskertip ötti. U sözide, mezkur qanunning xitaygha belgilik derijide bésim peyda qilidighanliqini tilgha aldi.

Hazir yawropa ittipaqining ministirlar kéngishige rehberlik qiliwatqan gérmaniye fédératip jumhuriyitining tashqi ishlar ministiri xayko ma'as bu heqte toxtilip mundaq dégen: "Qiyin-qistaq, adem etkeschiliki we kishilik hoquq depsendichilikide mes'uliyiti bolup jazagha uchrimay kelgenler emdi yawropa bazarlirigha xalighanche kirip chiqalmaydu".

Yawropa parlaméntining ezasi, yawropa-xitay munasiwetliri komitétining re'isi rayinxard bütikofér "Bu jaza tedbirini aldi bilen xitayning shinjang ölkisidiki kompartiye rehbiri chén chu'en'gogha qollinish lazim. Uning Uyghur azsanliqlirini rehimsizlerche basturushta mes'uliyiti bar" dégen.

Rayinxard bütikofér düshenbe küni parlaméntta qilghan sözide yene "Bir qoral peqet ishlitilgendila andin uning qimmiti namayan bolidu. Bizning bu yéngi kishilik hoquq qoralimiz qachan ishlitilidu? buning choqum éniq bir jawabi bolushi lazim. Eng yaxshisi derhal ishlitish kérek" dégenlerni tilgha alghan.

D u q ning mu'awin re'isi perhat muhemmidi ependi bu heqte toxtalghanda, Uyghurlarni basturushta mes'uliyiti bolghan xitay emeldarlirining mezkur qanun boyiche tézdin jazagha uchrishini ümid qilidighanliqini bildürdi.

Biraq, yawropa ittipaqining yéngi kishilik hoquq qorali bolghan "Magnitiskiy qanuni" resmiy yolgha qoyulushi üchün 2021-yilining deslepki peslide parlaméntning testiqidin ötüshi lazim iken. Yawropa ittipaqigha eza 27 döletning hemmisi qoshulghandila andin küchke ige bolidiken. Bu qanunning deslepki mudditi 3 yil qilip bérilgen bolup, parlaméntning testiqi bilen uning mudditi uzartilidiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet