Ressam méhri'ay pida: "Resimlirimde köchmenler hayatidiki bésimlar eks ettürüldi"

Muxbirimiz méhriban
2021-01-27
Share
Ressam méhri'ay pida: Amérikadiki Uyghur ressam méhri'ay pida.
Social Media

Yéqinda amérika uniwérsitéti muzéyxanisida "2020-Yilliq prézidént saylimi harpisidiki küzlük resim körgezmisi" ötküzüldi. Melum bolushiche bu amérika uniwérsitéti muzéyxanisi teripidin her töt yilda bir qétim amérika prézidént saylimi harpisida ötküzülüp kéliniwatqan mexsus témidiki körgezme iken. Bu yilliq körgezme amérikada élin'ghan korona wirusi yuqumigha qarshi karantin tedbirliri seweblik torda ötküzülgen.

Melum bolushiche, mezkur uniwérsitétta ötküzülgen 2020-yilliq küzlük resim körgezmisige amérikadiki Uyghur ressam méhri'ay pidaning köchmenlerning musapirliq hayatidiki bésimlar téma qilin'ghan resimliri qoyulup, zor qiziqish qozghighan we mutexessislerning yuquri bahasigha érishken.

Mehray-Pida-Waqit-We-Boshluq2.jpg
Méhri'ay pida xanimning "Waqit we boshluq 2" namliq esiri.

Mezkur körgezmide amérikadiki istratégiye mutexessisi we tarxchi édward lutwak ependi Uyghur ressam méhri'ay pidaning resimlirini tonushturup, mundaq dégen: "Amérikadiki hazirqi zaman ressamlirining biri bolghan méhri'ay pida eserliride özige xas sen'et alahidilikini eks ettürgen. Men uning eserlirini körgen chéghimda, uning eserliride u tewe bolghan köp qatlamliq medeniyet alahidiliklirining eks etkenlikini hés qilmay turalmaymen, bu jehette u özining eserliridin we talantidin pexirlense bolidu."

Édward lutwak ependi méhri'ay pidaning eserliri heqqide yazghan bahasida yene xitay hökümitining rehimsiz basturushigha uchrawatqan Uyghurlarning xitaydin perqliq bolghan, shanliq medeniyetke ige bir millet ikenlikini alahide tilgha alghan.

U mundaq dégen: "Bularning hemmisi Uyghurlarning xitayda étirap qilin'ghan bashqa 55 millettin perqliq ikenlikini bildüridu. Uyghurlar folklor nuqtisidin alghanda, xitay medeniyiti bilen yüzleshkendin bashqa, ottura déngiz rayonidin kelgen nésturiyan dinining, hindistandin tarqalghan budda dinining, gherbiy asiyadin tarqalghan islam dinining tesirini qobul qilghan. Bularning hemmisi ularning duttar bilen orunlan'ghan dastanlirida eks etturulgen. Ikki tariliq, uzun boyunluq bu chalghu yuqiri maharet telep qilidu. Bu dastanlarda ular uchrawatqan zulumning dehshitini hés qilish mumkin. Bularda zulumgha uchrighuchilarning keypiyati ipadilen'gen. Hetta hökümetning yérim sawatsiz saqchiliri we eskerlirimu buningdin hozur alidu, bu xil büyük medeniyettin köngül achidu, ular bu xil medeniyet ewzellikining tesirige uchrighan."

Mezkur resim körgezmisining torda élip bérilghan échilish murasimigha riyasetchilik qilghan amérika uniwérsitéti muzéyining diréktori jak rasmossin ependi, körgezmining 2020-yilliq prézidént saylimi harpisida "Köchmenler mesilisi we yer shari hawa kélimatining buzulushining insanlargha élip kelgen tehditi" témisigha béghishlan'ghanliqini bildürgen. U yene bu yilliq körgezmige eserliri talan'ghan sen'etkarlarni tonushturghanda, méksikalik fotograf alan gérson we xitaydin amérikagha köchmen bolup yerleshken Uyghur ressam méhri'ay pidaning eserlirini alahide tilgha alghan. Méhri'ay pidaning resimliride köchmenler uchrawatqan kirizis téma qilin'ghanliqini tekitligen.

Körgezmige resimi tallan'ghan méhri'ay pida xanim ziyaritimizni qobul qilip, mezkur körgezmige 14 ay ichide sizip tamamlighan eserliridin 6 parche resimining qoyulghanliqini bildürdi we bu resimlerde eks ettürülgen téma heqqide toxtaldi.

Méhri'ay xanimning bildürüshiche, uning eserliride wetinidin ayrilip musapirchiliq hayatida yashawatqan köchmenler. Ularning öz wetinide we köchmenlik hayatida duch kelgen her xil bésimlar eks etken iken.

Méhri'ay pida xanim bu qétim amérika uniwérsitétida ötküzülgen resim körgezmige özige oxshash bir Uyghur ressamning eserlirining tallinishidin sherep hés qilghanliqini bildürdi.

Méhri'ay pida xanim nöwette amérika qatarliq döletlerde köchmenler mesilisi muhim témilarning birige aylan'ghan bir mezgilde, özige oxshash amérikada köchmen bolup yashawatqan bir Uyghur ressamning eserlirining körgezmige tallinishi, 15 yilliq tirishchanliqining netijisi ikenlikini bildürdi.

Uning tekitlishiche, bu qétimqi körgezmidin nöwette dunyaning herqaysi jaylirida köchmenlik hayatida yashashqa mehkum bolghan Uyghurlarning dunyaning diqqet nuqtisi boluwatqanliqini we Uyghurlar mesilisining amérika we yawropa döletliride köngül bölüshke tégishlik muhim témilarning birige aylan'ghanliqini körüwélish mumkin iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet