Дан бишоп: “хитайниң уйғур мәҗбурий әмгики UFLPA ниң иҗраатиға йәнила җиддий хирис пәйда қилмақта”

Вашингтондин мухбиримиз әркин тәйярлиди
2024.01.18
Dan-Bishop “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қануни” ниң иҗра қилиниш әһвали һәққидә гуваһлиқ аңлаш йиғинида америка дөләт мәҗлиси әзаси дән бишоп (Dan Bishop) сөзләватиду, 2023-йили 19-өктәбир, вашингтон
house.gov/screenshot

Америка дөләт мәҗлисиниң бир тармақ комитети хитай тәминләш зәнҗири “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қануни” ниң иҗраатиға йәнила җиддий хирис пәйда қилмақта, дәп қариған бир вақитта, америка мода кийим саһәси диққитини уйғур мәҗбурий әмгәк мәһсулатлириға мәркәзләштүрүп, бу хил мәһсулатларни чәкләштә америка һөкүмити билән давамлиқ һәмкарлишидиғанлиқи вә униң билән ортақ һәрикәт қилидиғанлиқини билдүргән. Америкадики “мода пасони” ториниң 15-январ бәргән хәвиридә қәйт қилинишичә, америка мода кийим саһәсидики мәсул кишиләр америка дөләт мәҗлиси тармақ комитетиниң әндишилиригә қарита өзлириниң мода кийим саһәсидики қанунлуқ тиҗарәтни тохтатмаслиқ асасида, диққәт нуқтисини уйғур мәҗбурий әмгики елип келиватқан юқири дәриҗидә хәвплик содиларға мәзкәзләштүридиғанлиқини ейтқан.

Америка мода кийим санаити җәмийитиниң рәиси җулия хюс(Julia Hughes) “мода пасони” ториға қилған сөзидә, авам палатасиниң тармақ комитети вә дөләт мәҗлиси “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қануни” ниң нишанлиқ вә үнүмлүк болушиға капаләтлик қилишни үмид қилидиғанлиқи, һалбуки мода кийим саһәсиниң тәминләш зәнҗиридики мәҗбурий әмгәккә хатимә бериштә қәтий икәнликини билдүргән.

Униң тәкитлишичә, мода кийим саһәси алақидар органлар билән давамлиқ һәмкарлишип, “очуқ-ашкаралиқни юқири көтүрүш, нишан техиму ениқ болуш, ортақ һәрикәт қилиш, қанунлуқ тиҗарәтни тохтатмаслиқ асасида диққәтни юқири дәриҗидә хәвплик содиларға мәркәзләштүридикән”.

Америка мода кийим саһәси америка авам палатасиниң бир тармақ комитетиниң, хитайниң йәршари тәминләш зәнҗиридики уйғур мәҗбурий әмгики йәнила америка қануниниң иҗраатиға җиддий хирис пәйда қиливатқанлиқини агаһландурушиға қарита бу инкаста болған. Америка авам палатаси ана вәтән бихәтәрлики комитетиниң “көзитиш, тәкшүрүш вә җавабкарлиқ тармақ комитети” өткән һәптә чақирған гуваһлиқ йиғинида, комитет рәиси дан бишоп(Dan Bishop) мәҗбурий әмгәкниң иқтисадий, истратегийәлик вә әхлақий мәсилә икәнликини билдүрүп, “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қануни” хитайниң булаң-талаң характерлик експилататсийәгә қарши бесилған муһим қәдәм болсиму, әмма хитайниң мәҗбурий әмгәк қилмишиниң дуня тәминләш зәнҗиригә давамлиқ җиддий хирис пәйда қиливатқанлиқини ейтқан.

Дан бишоп мундақ дәйду: “әпсуски, хитайниң йәршари тәминләш зәнҗиридә мәҗбурий әмгәкни давамлиқ ишлитиши, кәң иқтисадий саһәдә қанунниң иҗра қилинишиға давамлиқ җиддий хирис пәйда қилмақта. Бу, тоқумичилиқ, минерал маддилар вә деңиз мәһсулатлирини ‍өз ичигә алиду. Мәсилән, хитай тоқумичилиқ санаитидә ишлитиливатқан мутләқ көп қисим пахта шинҗаңда өстүрүлиду. Бу, ‛уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қануни‚ нишан қилған хитайниң дөләт һамийлиқидики мәҗбурий әмгәк нуқтиларниң бири.”

Униң қәйт қилишичә, америка таможниси изитоплуқ тәкшүрүш арқилиқ америкаға импорт қилиниватқан кийим-кечәкләргә “шинҗаң пахтиси” ишлитилгәнликини давамлиқ байқимақтикән.

Нөвәттә, “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қануни” иҗра қилинип келиватқан 2022-йили 6-айдин һазирғичә, қиммити 46 милйон долларлиқ тоқумичилиқ вә кийим кечәк мәһсулатиниң америкаға кириши рәт қилинғанлиқи қәйт қилинмақта. Дан бишопниң тәкитлишичә, бу миқдар америка һәр йили хитайдин импорт қилидиған тоқумичилиқ мәһсулатиға нисбәтән тилға алғучилик әмәс икән.

Дан бишоп мундақ дәйду: “чегра қоғдаш вә таможна идариси тутуп қалған малларниң нисбити, америка һәр йили хитайдин импорт қилидиған милярдларчә долларлиқ тоқумичилиқ мәһсулатиға нисбәтән тилға алғучилик әмәс. Бу, ‛уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қануни” ни үнүмлүк иҗра қилишта дуч келиватқан хирисниң давамлишиватқанлиқини көрситиду”.

Дан бишоп, мәҗбурий әмгәк мәһсулатлиридин пайда алмақчи болуватқанларниң мәһсулат мәнбәсини йошуруш үчүн һәр хил васитиләрни қоллиниватқанлиқини билдүргән. Униң ейтишичә, технологийә мәҗбурий әмгәк мәһсулатлириниң мәнбәсини ениқлашқа ярдәм қилсиму, лекин бу техникиниң қайси көләмдә ишлитиливатқанлиқи ениқ әмәс икән. Дан бишоп мундақ дәйду: “изитоплуқ тәкшүрүшкә охшаш техникилар мәһсулатниң қайси җайдин кәлгәнликини ениқлашқа, җүмлидин ‛шинҗаң пахтиси” ни ениқлашқа ярдәм қилсиму, әмма бу хил техникиниң кәң көләмлик вә қәрәллик ишлитиливатқан яки ишлитилмәйватқанлиқи ениқ әмәс”.

Лекин америка һөкүмәт әмәлдарлириниң гуваһлиқ йиғинида тәкитлишичә, “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қануни” америка һөкүмитини мәҗбурий әмгәктики вәһшийликкә қарши турушта күчлүк қорал билән тәминлигән, шуниңдәк бу қанун яман ғәрәзлик унсурларни җавабкарлиққа тартишта күчлүк сигнал болған. Америка ана вәтән бихәтәрлики министирлиқиниң ташқи мәбләғ вә сода сиясити ишлириға мәсул муавин ярәмчи министири криста бризозовиски мундақ дәйду: “дөләт мәҗлиси бу қанунға бир қанчә һалқилиқ мәзмунларни киргүзгән. Қанундики қара тизимлик турғузуш, мәһсулатниң мәҗбурий әмгәккә четилмиғанлиқини испатлаш механизимини өз ичигә алған бу мәзмунлар, мәзкур қанунни хитай хәлқ җумһурийитиниң дөләт һамийлиқидики қәбиһ һәм ғәйрий инсани мәҗбурий әмгәк түзүмигә тақабил турушта күчлүк өзгичиликкә игә қилди”.

Лекин йиғинда, америка ана вәтән бихәтәрлики министирлиқиниң ембарго тизимликигә киргүзүлгән хитай ширкәтлириниң интайин чәклик икәнлики оттуриға қоюлуп, буниңға чүшәнчә бериш тәләп қилинди.

Мәлум болушичә, америка ана вәтән бихәтәрлики министирлиқиниң ембарго тизимликигә һазирға қәдәр уйғур мәҗбурий әмгикигә четишлиқ 30 хитай ширкити киргүзүлгән. Гуваһлиқ йиғинида криста бризозовиски ембарго тизимликини кеңәйтишкә қарита кәскин икәнликини билдүргән. У мундақ дәйду: “мән шуни ейтимәнки, биз хирисниң дәриҗиси вә көлими һәққидә толуқ һөҗҗәтләргә игимиз, шундақла биз немигә дуч келиватқанлиқимизни билимиз. Әмди бизниң ембарго тизимликини кеңәйтиш имканийитимизгә кәлсәк, биз буниңда қәтий, дәп ‍ойлаймән. Мән тизимликни көләмләштүрүш мәсилисидә хизмитимизни күчәйтиш керәкликигә толуқ қетилимән. Чүнки, қанун йолға қоюлғандин буян, униң иҗраатини кеңәйтиши үчүн пухта вә методологийәлик сағлам җәрян орнитилишқа интайин әһмийәт берилгән”.

Гуваһлиқ йиғинида тәрәпләр йәнә “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қануни” ни үнүмлүк иҗра қилишта америка ширкәтлириниң иҗабий һәмкарлишиши керәкликини тәкитләшкән.

“мода пасони” ториниң хәвиридә қәйт қилинишичә, америка кийим-кечәк вә аяқ кийими җәмийитиниң муавин рәиси нейт һерман, униң әзалириниң мәҗбурий әмгәккә йол қоймайдиғанлиқи, уларниң мәһсулатларға қарита из қоғлаш, йеңи техника вә башқа васитиләрни ишлитип, тәминләш зәнҗиридики мәҗбурий әмгәк мәһсулатлирини байқаш вә түгитиш тәдбирлирини үзлүксиз күчәйтидиғанлиқини ейтқан. У мундақ дегән: “әзалиримиз мәҗбурий әмгәккә йол қоймайду, улар тәминләш зәнҗиридики мәҗбурий әмгәкни азайтиш, йилтизидин йоқитиш вә алдини елиш үчүн давамлиқ тиришиду”.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.