Mejburiy emgekke chétishliq, dep qaralghan “Shinjang pemiduri” italiyede qarshiliqqa uchridi

Washin'gtondin muxbirimiz erkin teyyarlidi
2024.06.05
xitay-italiye-poyiz “Shinjang déhqanchiliq we charwichiliq meblegh sélish guruhi” namidiki xitay dölet igilikidiki shirket “Déhqanchiliq mehsulatliri” namida ürümchidin italiyening salérno shehirige ewetish üchün yük poyizigha qachilan'ghan mal. 2024-Yili 26-aprél.
ts.cn

Xitayning 40 kontéynir pemidur qiyamini öz ichige alghan 82 kontéynir yéza igilik mehsulatini basqan bir “Xitay-yawropa alahide yük poyizi”, bu yil 4-ayning 26-küni Uyghur diyarining merkizi ürümchidiki senping yük toshush wogzalidin yolgha chiqip, 5-ayning axirlirida italiyening salérno portigha yétip kelgen. Senping wogzalidin yolgha chiqqan yük poyizi, qorghas éghizi arqiliq qazaqistan'gha, qazaqistandin kaspi déngizi etrapi arqiliq ezerbeyjan we giruziyege, uyerdin qara déngiz rayoni arqiliq girétsiyege, girétsiyedin paraxot bilen italiyening salérno déngiz portigha yétip baridu. 40 Kontéynir pemidur qiyamini öz ichige alghan 82 kontéynir malning salérno portigha yétip kélishi üchün tömüryol we déngiz arqiliq 8 ming 500 kilométir yolni bésip ötkenliki qeyt qilinmaqta.

Halbuki, Uyghur rayonidin tömüryol we paraxotlarda italiyege élip kélin'gen 82 kontéynir yéza igilik mehsulati, nöwette italiyediki bir dangliq qanun teshkilati teripidin qulla emgikide ishlepchiqirilishi seweblik qanun orunlirigha erz qilin'ghan. Melum bolushiche, adwokatlar yene b d t ning soda we kishilik hoquq xizmet guruppisighimu erz sunup, bu 82 kontéynir yéza igilik mehsulatining derhal musadire qilinishini telep qilghan.

Italiyediki strali(StraLi) yeni “Istratégiyelik dewa” namliq hoquq qoghdash orni bu erzni, dunya Uyghur qurultiyi we en'gliyediki “Uyghur heqlirini qoghdighuchi adwokatlar” ornining hawalisige asasen sun'ghan. Bu organlarning 4-iyun küni élan qilghan bayanatida qeyt qilinishiche, “Bu qanuni erzde insan izzet-hörmitining tüp pirinsiplirigha we xelq'ara qanun wasitilirige xilapliq qilishni sürüshte qilish, shuning bilen bir waqitta dölet qanunigha asasen bu mehsulatlarni musadire qilish telep qilin'ghan”. “Istratégiyelik dewa” ornining bu délogha mes'ul adwokati lo'idé kambisano(Loide Cambisano) xanimning 4-iyun bu heqtiki ziyaritimizni qobul qilghanda, özlirining heq-hoquqni sistémiliq depsende qilish délolirini qobul qilidighanliqi, halbuki bu qétimqi délo buning tipik örniki hésablinidighanliqini bildürdi.

Lo'idé kambisano mundaq deydu: “Bu délo, bizning erzidarlirimizning éytqinidek 30-may küni xitaydin yolgha chiqip salérnogha yétip kelgen mallar bu xil délolarning alahide örnikini teshkil qilidu. Semimiylik bilen éytqanda, bu shu xil sistémiliq depsendichilikning tipik örnikidur.”

Kambisani lo'idéning körsitishiche, Uyghur mejburiy emgikige chétishliq bu mallarning tunji qétim italiyege éksport qilinishi emes. Lo'idé kambisani: “Chünki, bu uning tunji qétim yüz bérishi emes. Buningdin burunmu yéza igilik mehsulatliri, bolupmu pemidur mehsulatliri xitayning bu rayonidin italiyege kirgen. Halbuki, bu rayon qullar emgiki we emgek éksplatatsiyesi éhtimali yuqiri rayon hésablanmaqta.”

Lo'id kambisanining éytishiche, ular erzide salérno portidiki mallarni chüshürüshni derhal toxtitish, bu mallarning italiye bazirida tarqitilishini chekleshni telep qilghan. Lo'idé kambisani mundaq deydu: “Biz döletlik we xelq'araliq qatlamda shuni tekitlep qilduq, elwette bu ikki qatlamning qanuni obyékti perqliq bolsimu, emma tüp pirinsipi oxshaydu. Biz porttiki yükni cheklesh yaki chüshürüshni toxtitishni, da'iriler buninggha qarita heriketke ötkende qullar emgikide bulghan'ghan bu mallarning italiye bazirida tarqitilishini chekleshnimu telep qilduq. Biz yene shinjang rayonidin kelgen qullar emgikige chétishliq mehsulatlarning italiyege éksport qilinishini toxtitishnimu telep qilduq.”

Halbuki, “Uyghur heqlirini qoghdighuchi adwokatlar” ornining mes'uli, en'gliyelik adwokat maykél polakning körsitishiche, bu qanuni erz Uyghur diyarining yéza igilik sahesidiki qullar emgiki mesilisini jawabkarliqqa tartidiken. U 4-iyun bu heqtiki mexsus ziyaritimizni qobul qilghanda mundaq dédi: “Bu qanuni dewa Uyghur diyaridin kelgen yéza igilik mehsulati we bashqa mehsulatlardiki qullar emgiki we mejburiy emgek mesilisidur, bu, mezkur mallarning Uyghur diyaridiki Uyghur we bashqa türkiy xelqlerni mejburiy emgekke sélip ishlepchiqirilghanliqini jawabkarliqqa tartidu.”

Maykél polakning qeyt qilishiche, adwokatlar b d t xizmet guruppisigha bergen erzde, xitayning xelq'ara qanunlargha xilapliq qilghanliqi, bolupmu “Uniwérsal kishilik hoquq ehdinamisi” ning 23-we 3 maddilirigha, shundaqla “Puqralar hoquqi we siyasiy heqler ehdinamisi” ning 6-maddisigha xilapliq qilghanliqini körsetken. Maykél polak yene adwokatlarning italiye qanun organlirigha sun'ghan erzide, bu mallarning italiye qullar emgiki qanunigha xilap ikenlikini bildürgen. Maykél polak: “Italiyediki dölet ichi erzimizde biz import qilin'ghan bu mehsulatlarda qullar emgikini qollash, uning bilen til biriktürüsh herikiti arqiliq italiyening ichki qanunigha xilapliq qilin'ghanliqini otturigha qoyduq” dep körsetti.

Bu, 40 kontéynir pemidur qiyamini öz ichige alghan Uyghur diyari yéza igilik mehsulatlirining tunji qétim italiyege éksport qilinishi bolmisimu, lékin bu mehsulatlarning tömüryol we paraxot arqiliq tunji qétim italiyege yétip bérishi hésablinidu. Bu mehsulatlar xitayning Uyghur diyaridiki “Shinjang déhqanchiliq-charwichiliq meblegh guruhi” gha mensup bolup, bu shirketning 82 kontéynir yéza igilik mehsulati 4-ayning 26-küni senping yük wogzalidin daghdughiliq murasim bilen yolgha chiqqan. Rayondiki hökümet taratqulirida, Uyghur diyari yéza igilik mehsulatlirini basqan tunji yük poyizining salérnogha qarap yolgha chiqqanliqi keng xewer qilin'ghanidi.

29-May küni, italiyening salérno portigha yétip kelgen bu mehsulatlar bu qétim kishilik hoquq teshkilatliri we italiyediki yéza igilik ammiwi teshkilatining qarshiliqigha uchrighan. Yawropa miqyasida bir milyon 600 mingdek déhqan ezasi bolghan “Kolgériti” namliq italiye yéza igilik ammiwi teshkilatining ezaliri 29-may küni salérno portigha kélip, porttiki 40 kontéynir “Shinjang pemidur qiyami” ning italiyege import qilinishigha naraziliq bildürgen. “Kolgériti” ning toridiki uchurlarda, bu teshkilat ezalirining motorluq qolwaqlar bilen pemidur qiyami bésilghan kémige yéqinliship, “Adaletsiz import” we Uyghur ishchilirining éksplatatsiye qilinishigha qarshi turghanliqi, namayishchilarning “Italiyede saxtiliqqa yol yoq!” dégen sho'arlarni towlighanliqi qeyt qilin'ghan.

Bu teshkilatning tashqi ishlar katipi juwanining 4-iyun radiyomizgha bildürüshiche, ular üchün italiyege import qilin'ghan mehsulatlarning oxshash emgek shara'itida ishlepchiqirilishi intayin muhim iken. U mundaq deydu: “Chünki, biz üchün import qilin'ghan rayonlar muhim. Biz import qilin'ghan mehsulatlarning bizning italiye bilen oxshash emgek ölchimide ishlepchiqirilishini telep qilimiz. Bashqa barliq döletler italiye bilen oxshash qa'idige emel qilishi kérek.”

U, Uyghur diyaridin import qilin'ghan “Shinjang pemiduri” ning italiye pemiduri dep bazargha sélinmaqchi bolghanliqini tekitleydu. U mundaq deydu: “Shunga, pemidurning qeyerdin kelgenlikini kishilerning bilishi muhim. Pemidur xitaydin keldimu yaki dunyaning bashqa döletliridin import qilindimu, buni kishilerning bilishi lazim. Melum bolushiche, bu qétim italiyege yollan'ghan pemidur italiye mehsulati bolup qalghan. Xitaydin import qilin'ghan pemidurning italiye pemiduri bolup qélishi toghra emes.”

Melum bolushiche, 82 kontéynir “Shinjang déhqanchiliq mehsulati”, Uyghur mejburiy emgikide ishlepchiqirilghan, dep qariliwatqan erzan bahaliq “Shinjang pemidur” mehsulatlirining italiyege éksport qilinishi üzlüksiz köpiyip, italiye déhqanlirini qattiq bi'aram qiliwatqan bir waqitta salérno portigha yétip kelgen. Buning aldida “Koldériti” ning re'isi éttoré prandini(Ettore Prandini) italiye kéngesh palatasidiki bir qétimliq guwahliq sözide, “Xitay ishchilirining ékspéditsiye qilinishi yaki yawropa ölchemlirige emel qilinmighan naheq importigha qarshi” ikenlikini éytqan.

“Koldériti” bilen italiyediki yene yéza igilik teshkilati- “Fili'éra italiye” (Filiera Italia) ning 2023-yili8-ayda élan qilghan doklatida, italiyening pemidur ishlepchiqirishi kilimat özgirishining tesirige uchrap, pilandiki 5 milyard 600 milyon kilogiramgha yetmeslik xewpige duch kéliwatqan bir waqitta, xitay pemidur qiyamining italiyege import qilinishining 50 pirsenttin artuq éshishigha shahit boluwatqanliqi bildürülgen. Doklatta, xitayning siyasiy mehbuslar we musulman Uyghurlarni éksplatatsiye qilip ishlepchiqarghan pemidur qiyamining bahasi italiye pemidur qiyami bahasining yérimigha toghra kélidighanliqi tekitlen'gen.

“Koldériti” bilen “Fili'éra italiye” ning körsitishiche, “Dunya pemidur pishshiqlap ishlesh komitéti” xitayning 2023-yili 7 milyard 300 milyon kilogiram pemidur qiyami ishlepchiqirip, bu sahede italiyedin éship kétidighanliqini mölcherligen. Halbuki, xitay sanliq melumatlirida, 2023-yili Uyghur diyarida ishlepchiqirilghan pemidur mehsulati, shu yili xitayda ishlepchiqirilghan omumi pemidur mehsulatining az kem 80 pirsentini teshkil qilghanliqi qeyt qilinmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.