Uyghur diyaridiki mejburiy emgek: deliller we tedbirler

Muxbirimiz eziz
2020-12-17
Share
Uyghur diyaridiki mejburiy emgek: deliller we tedbirler Amérika awam palata ezasi tom su'ozi axbarat élan qilish yighinida söz qilmaqta. 2020-Yili 18-awghust, nyu-york.
AP

Xitay hökümitining Uyghur diyaridiki qabahetlik qilmishliridin lagér we zor kölemlik tutqun melum bolghandin kéyin tashqi dunyani yene bir qétim heyran qaldurghan téximu qabahetlik weqe Uyghurlarning keng kölemde "Zamaniwi qullar emgiki" sheklide mejburiy emgekke sélinishi boldi. Bolupmu pishshiqlap ishleshni asas qilghan sahelerde, jümlidin toqumichiliq, chach mehsulatliri we konsérwaliq mehsulatlarni ishleshte ghayet zor sandiki mejburiy emgek küchlirining ishlitilishi erkinlik dunyasi alliqachan tükürüp tashlighan "Qullar emgiki" ni yene bir qétim kishilerning köz aldida namayan qildi. Herqaysi hökümetler we shirketlerning bu xil "Mejburiy emgek" heqqidiki keskin eyibleshliri tégishlik netijilerni barliqqa keltürüwatsimu, buningda yenila köpligen mesililerning hel bolmaywatqanliqini közde tutup washin'gton shehiridiki kommunizm qurbanliri xatire fondi 16-dékabir küni mexsus muhakime yighini ötküzdi.

Bu qétimqi yighin riyasetchisi, mezkur fond jem'iyetning aliy tetqiqatchisi murray béssat ependi aldi bilen söz élip, Uyghur diyaridiki siyasiy weziyet, xitay kompartiyesining basturush siyasetliri hemde buning netijisi bolghan lagérlarning nöwettiki Uyghurlarni mejburiy emgekke sélish bilen qandaq baghlinidighanliqi heqqide qisqiche chüshenche bérip ötti hemde söz qilghuchilarni tonushturdi.

Amérika washin'gton shehiridiki kommunizm qurbanliri xatire fondi ötküzgen

Bu qétimqi yighin'gha alahide teklip qilin'ghan eziz méhmanlarning biri amérika awam palatasining ezasi, démokratlar partiyesidin bolghan tom swazi bolup, u nöwettiki Uyghur weziyitining ademni chöchüterlik bir halgha kélip qalghanliqini alahide tekitlidi. . U sözining dawamida 1970-yillarda amérika prézidénti niksonning xitay ziyariti emelge ashqandin kéyin amérikadiki zor köpchilik siyasiyonlarning "Xitay iqtisadiy jehette güllense tedrijiy halda bizge oxshaydighan halgha kélidu" dep qarashqa bashlighanliqini, emma bügünki künde xitay bay bolghan bolsimu uning démokratiye we erkinlik dunyasi ümid qilghan halgha kelmigenlikini, eksiche uning erkinlik dunyasini özige oxshash halgha keltürüshke urunuwatqanliqini sherhlep ötti. Bolupmu xitay hökümitining Uyghurlar mesilisidiki wehshiyliki, nöwette barghanséri köplep melum boluwatqan mejburiy emgek qilmishining ashkara bolushi, buningdin ilgiri bolsa xitay hökümitining Uyghurlarni ramzan mezgilide choshqa göshi yéyishke mejburlishi, Uyghurlarning diniy étiqadining ularni lagérgha qamashqa seweb boluwatqanliqi qatarliqlarning özila bu qilmishlarning hemmisi insaniyetke we Uyghurlargha qarshi jinayet ikenlikini bayan qildi. U nöwette Uyghurlar duch kéliwatqan bu qabahetlerning bir minutmu toxtimastin dawam qiliwatqanliqini, xitay hökümitining buninggha mas halda siyasiy, iqtisadiy we herbiy jehetlerde toxtawsiz kéngeymichilik qiliwatqanliqini tekitlep, nöwette amérika we uning ittipaqdashlirining bir yaqidin bash chiqirip bu rezillikni chekleydighan waqtining yétip kelgenlikini bildürdi. Tom swazi yene buningdiki eng muhim bir qedemning nöwette muzakire basquchida turuwatqan "Uyghurlarni mejburiy emgekke sélishni cheklesh qanuni" ni maqullash ikenlikini, chünki bu xil mejburiy emgekning hazir paxta ishlepchiqirish bilen zor derijide baghlinip qéliwatqanliqini, paxta mehsulatlirining mutleq köp qismi bolsa Uyghurlar diyaridin kélidighanliqini, buning hazir eng jiddiy mesililerdin bolup qalghanliqini tekitlidi.

Bu qétimqi muhakime yighinida téxi yéqindila Uyghur diyaridiki mejburiy emgek heqqide eng yéngi tetqiqat doklati élan qilghan doktor adryan zénzmu mexsus söz qildi. U nuqtiliq qilip nöwette Uyghur diyaridiki mejburiy emgekning paxta ishlepchiqirishi chemberchas baghlinip qéliwatqanliqini, buningda Uyghur diyaridiki paxta térishta qol arqiliq térishning hazir eng asasliq shekil ikenlikini, del mushu emgek üchün ötken bir yilda az dégendimu 500 ming Uyghurning ichkiridin kélip paxta tériydighan xitay aqqunlirining ornida mejburiy emgekke sélin'ghanliqini, bu xil mejburiy shekildiki paxta térishning hazir pütkül Uyghur diyarigha kéngiyiwatqanliqini alahide sherhlep ötti. Adryan zénzning pikriche, nöwette Uyghurlarning milyonlap lagérlargha qamilishi lagérlarning biqinidiki yaki uninggha anche yiraq bolmighan nuqtilardiki mejburiy emgekning menbesi bolup qalghan. Bu xil mejburiy emgekke qatnashturulidighanlar shu jaylardiki yerlik emeldarlar hemde saqchilarning yéqindin hemdem bolushi bilen yuqiridin chüshürülgen san boyiche mejburiy shekilde toplinidiken. Halbuki xitay hökümiti izchil "Namratliqni tügitish" heqqide wez éytish arqiliq bu Uyghurlarning qandaq "Bay" bolup ketkenlikini, ularning mushu "Altun achquch" arqiliq "Hurunluq we yalqawliq idiyeliridin xalas bolghanliqi" ni teshwiq qilip kelmekte. Emma buningdiki heqiqiy muddi'a Uyghurlarni jismaniy we idiyiwi jehetlerde téximu ünümlük kontrol qilishtin bashqa nerse emes iken. Bolupmu mushu bir yilda Uyghur diyaridin yighiwélin'ghan paxta mehsulatining 70 pirsenti qolda yighilghan. Yene kélip bingtu'enlerde paxta térishke teshkillen'gen bu kishiler aqsu, qeshqer we xotendin guruppa boyiche kolléktip halda yötkep kélin'gen. Emma paxta térishta mashina ishlitish 20 pirsentke barmighan ehwalda ötken yillargha qarighanda bu yilning özide Uyghur diyaridiki paxta térishning miqdari 136 pirsent ashqan. Melum bolushiche, bu xil paxta térishqa sélin'ghan Uyghurlar kadirlar we saqchilarning nazaritide ay-aylap sirtta qonidiken, paxta térish jeryanidimu ularning "Siyasiy éngini yuqiri kötürüshi" toxtap qalmaydiken. Halbuki bu uzun waqitta ularning öyde qalghan baliliri qaranchuqsiz qalidiken. Ene shundaq bolghanliqi üchün amérikadiki paxta mehsulatining asasliq menbesi bolghan Uyghur diyarida dawam qiliwatqan bu xil mejburiy emgekni chekleshning peyti alliqachan yétip kelgen. Yene bir yaqtin hazir Uyghur diyaridiki mejburiy emgek heqqide taghdek delil-ispatlar mewjut. Shundaq bolghaniken, amérika we bashqa döletlerning xitaydin kélidighan paxta mehsulatlirini üzül-késil cheklishi texirsiz bolup qalmaqta.

Amérikadiki "Uyghur herikiti" teshkilatining re'isi roshen abbasmu bu qétimqi yighinda Uyghurlarning nöwettiki ehwali heqqide melumat berdi. . Bolupmu adryan zénzning pakitlar we sanliq melumatlar asasidiki doklatigha nahayiti yuqiri baha bérip, lagérgha élip kétilgen hedisi gülshen abbasqa oxshash minglighan onminglighan Uyghur tutqunning hazir mushu xil mejburiy emgekning obyékti bolup qéliwatqanliqini, gherb dunyasidiki köpligen shirketlerning bolsa bu xildiki mejburiy emgekni qobul qiliwatqanliqini, shunga nöwette ashu shirketlerning bu xil mejburiy emgek mehsulatlirini ret qilishining bekmu muhimliqini tekitlidi. Bolupmu 21-esirde mushu xil qebih "Qullar emgiki" ning qaytidin otturigha chiqishi, xitay hökümitining "Namratliqni tügitish" heqqidiki teshwiqatlirining nurghun közlerni "Körmes" qilip qoyuwatqanliqi, buning hemmisi emeliyette shi jinpingning Uyghurlar mesilisini üzül-késil hel qilishtek "Axirqi hel qilish charisi" ning hemde Uyghurlargha qaritilghan qirghinchiliqning bir qismi ikenlikini, bu xil yéngi jahan'girlik we mustemlikichilikning nöwette Uyghurlarning béshigha kélish bilenla toxtap qalmaydighanliqi, eksiche hazir buning alliqachan erkinlik dunyasigha kéngiyiwatqanliqi, buni emdi tosmighanda buning aqiwitining bekmu xeterlik bolidighanliqini köpligen misallar arqiliq bayan qildi.

Yighinda söz qilghan "Xayman kapital shirkiti" ning qurghuchisi kayl basning sözliri kishilerning alahide diqqitini qozghidi. Uning bayan qilishiche, Uyghurlar duch kéliwatqan mejburiy emgek hemde qirghinchiliq bilen amérika duch kéliwatqan bixeterlik endishiliri bir-birige zich baghlinishliq iken. Nöwette amérikaning téksas we bashqa shtatliridin zor miqdarda zémin sétiwélip, özlirining qolidiki ghayet zor iqtisadiy jughlanma arqiliq amérika zéminida amérika üchün yéngidin yéngi "Bixeterlik endishiliri" peyda qiliwatqan bu kishiler del ashu Uyghur diyaridiki mejburiy emgekning iqtisadiy "Méwisi" ni qan'ghuche tétighan mustemlikichi shexslerning ewladi iken. Ular amérikada xejlewatqan bu pullar bolsa ashundaq "Qan'gha boyalghan" pul bolup, buninggha chétishliq bezi kishiler bir qisim mutexessisler "Ikki qoli Uyghurning qéni bilen boyalghan jallat" dep ataydighan wang jin we bashqa kishilerning biwasite uruq-tughqanliri iken. Shunga mushu xil ré'alliqning özila Uyghur diyaridiki mejburiy emgekning heqiqeten addiyla bolghan iqtisadiy hadise emeslikini biwasite körsitip béridiken. .

Yighinning axirida xitay bilen baghlinishliq bolghan paxta teminat zenjirini cheklesh, xitay hökümitini we shirketlirini jazalash qatarliq mesililer boyiche köpligen so'allar otturigha qoyuldi. Yighin ishtirakchilirimu oxshimighan nuqtilardin bu so'allargha jawab berdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet