En'gliye parlaméntida Uyghur diyaridiki mejburiy emgek témisida guwahliq yighini chaqirildi

Muxbirimiz eziz
2020-11-05
Share
mejburiy-emgek-guwahliq-UK Uyghurlar diyaridiki mejburiy emgek mesilisi heqqide en'gliye parlaméntida ötküzülgen guwahliq bérish yighinida en'glye parlaméntining ezasi nusret gheni xanim söz qilmaqta. 2020-Yili 5-noyabir
parliamentlive.tv

Uyghur diyaridiki lagérlar mesilisining emdilikte yéngidin bilinishke bashlighan mejburiy emgekning menbesi ikenliki yéqinqi mezgillerdin buyan türlük uchur yolliridin köplep melum bolushqa bashlidi. Bolupmu erkinlik dunyasi alliqachan "Yirginichlik we qebih qilmish" dep eyiblewatqan qullar emgikining 21-esirde yéngidin bash kötürüshige egiship bu xil emgek arqiliq yaritilghan mehsulatlarning insaniy hörlük qanuniy kapaletke ige qilin'ghan yawropa we amérika bazirigha kelkündek éqip kiriwatqanliqi her saheni jiddiy oylinishqa ündeshke bashlidi. Ene shu xil mejburiy emgekning en'gliye bazirigha qandaq tesirlerni körsitiwatqanliqi heqqidiki mesililerni muzakire qilish üchün en'gliye parlaménti 5-noyabir küni mexsus guwahliq bérish yighini chaqirdi.

Yighindiki guwahchilardin so'al sorash üchün aldi bilen en'gliye parlaméntining ezasi, yéqindin buyan Uyghurlar mesilisi heqqide köp qétim en'gliye parlaméntida söz qilghan nusret ghéni xanim gep bashlidi. U nöwettiki Uyghurlar duch kéliwatqan ijtima'iy paji'eler heqqide qisqiche melumat bergendin kéyin yawropa we amérikidiki eng chong kiyim-kéchek shirketlirining biri bolghan  H&M shirkiti teminat bölümining diréktori xéndirk alpén ependige so'al qoydi. U deslep bolup ularning teminat zenjirige Uyghur diyaridiki mejburiy emgekning chétilip qéliwatqanliqi heqqide köpligen melumatlarning barliqini, ularning bu mesile heqqide bundin kéyin qandaq qilmaqchi boluwatqanliqini soridi.

Alpén ependi öz shirkitining bu jehettiki ehwali toghrisida melumat bérip, özlirining kiyim-kéchek ishlepchiqirish halqilirining hemmiside ashkariliq pirinsipi boyiche ish körülidighanliqini alahide tekitlidi. Uning éytishiche, H&M shirkitining kiyim-kécheklirige ishlitilidighan toqulma we tala matériyallirining eng deslepki étizliqtin üzüsh we uruqlarni ayrip eng deslepki xam matériyalni teyyarlash basquchida ular heqiqetenmu buning qandaq teyyarlinidighanliqini nazaret qilish imkaniyitige ige emes iken. Emma kiyim tikishke lazimliq rextler teyyar bolghandin kéyinki basquchni bolsa ular asasen körüp turalaydiken.

Arqidin en'gliyede köpchilikke tonulghan pa'aliyetchi, "Kulliyam aqillar merkizi" ning re'isi mejid nawaz Uyghur diyaridiki mejburiy emgek témisida en'gliye parlaméntigha tapshurghan doklatta tilgha élin'ghan mesililer heqqide söz qildi. U en'gliyede mejburiy emgek qilmishining alliqachan mexsus qanunlar arqiliq men'iy qilin'ghanliqini eskertish bilen birge nöwette bir qisim shirketlerning iqtisadiy menpe'etni közlep bu qilmishning qaytidin otturigha chiqishigha yol échiwatqanliqini körsetti. Mejid nawazning pikriche, bu xil mejburiy emgek eng nazuk shekil alghan qirghinchiliq bolup, en'gliye hökümiti jiddiy oylishidighan mesile iken. Chünki en'gliye baziridiki kiyim-kéchek mehsulatlirining köp qismi xitaydin kélidighan bolup, Uyghur diyari xitayning asasliq paxta bazisi hésablinidiken. Del mushu bazida hazir qirghinchiliq we mejburiy emgek yuqiri pellige chiqiwatqanliqtin amérika hökümiti bu mesilide jiddiy tedbirlerni ishqa salghan. Shunga emdilikte en'gliye hökümitimu bu xil mejburiy emgek halqisidin nomus hés qilishi hemde mushuninggha oxshash qanun tedbirliri arqiliq xitaydin kélidighan paxta mehsulatlirigha chek qoyushi, shu arqiliq qirghinchiliq we mejburiy emgekning aldini élishi zörür bolmaqta iken. Chünki en'glye hökümiti qullar emgikini cheklesh heqqidiki qanunlarni maqullighan turuqluq emdilikte bir qisim shirketlerning zamaniwi qullar emgikidin nep élish qilmishigha süküt qilmaqta iken.

Yighinda otturigha qoyulghan yene bir mesile néme üchün H&M shirkitining paxta ishlepchiqiridighan hindistan yaki amérikadin paxta import qilmastin dawamliq halda xitaydin paxta import qilishi, xitaydiki bu paxtilarning bolsa qirghinchiliq we qullar emgiki omumlishiwatqan Uyghur diyaridin kéliwatqanliqi boldi. Emma ularning bu mesilide mujmel shekilde jawab bérishi hemde özlirining hazir paxta importining da'irisini qaytidin békitmekchi boluwatqanliqi bu sahediki mesilining xélila éghirliqini yighin ehlige ishare qildi.

Guwahliq bérish yighinigha Nike shirkitining mu'awin re'isi jaysi pribulski xanimmu qatnashqan bolup, uningdin soralghan so'almu Uyghur yashlirining xitay tewesidiki ayaq we kiyim-kéchek zawutlirida mejburiy emgekke sélinishi heqqide boldi. U özlirining Uyghurlar duch kéliwatqan qirghinchiliqtin qattiq endikiwatqanliqini, shunga özlirining aliqachan mexsus adem küchi ajritip özlirining zawutlirida héchqandaq mejburiy emgek amilining bolmasliqini ‍emelge ashurghanliqini sözlep ötti. Shuningdek özlirining kelgüsi birnechche yilda barliq teminat zenjirini üzél-késip tekshürüp chiqidighanliqini bildürdi.

Bu qéimqi guwahliq bérish yighinigha amérikadiki kiyim-kéchek we ayaq mehsulatliri ishlepchiqiridigha  VFshirkiti, en'gliyediki eng chong kiyim-kéchek shirketliridin bolghan Boohoo shirkiti, "Tik-tok" shirkitining en'glyediki mes'uli qatarliq köpligen shexsler qatnashqan bolup, parlamént ezalirining arqimu-arqidin bu shirketlerge keskin so'allarni qoyushi en'gliye hökümitining Uyghur diyaridiki mejburiy emgek mesilisini aliqachan muhim témilar qatarigha qoyuwatqanliqidin bisharet bermekte idi. Guwahliq yighinida herqaysi dangliq shirketlerning wekillirimu özlirige qoyulghan so'allarning salmiqini chongqur hés qilish bilen birge buningda mejburiyet, qanun, exlaq we zulumgha shérik bolushtek köpligen amillarning mewjutluqini hés qildi.

Mezkur guwahliq yighining xatirisi en'gliye hökümitige yollinidighan bolup, uning yéqin arida amérika hökümitige oxshash Uyghurlarni mejburiy emgekke sélishni chekleydighan yéngi qanun layihesining élan qilinishigha türtke bolushi ümid qilinmaqta iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet