Мисир тутқунлириниң аяллиридин нида: “хитайниң мисир вәқәсидики җавабкарлиқи сүрүштә қилинсун”

Мухбиримиз гүлчеһрә
2020-07-07
Share
misirda-tutulghan-uyghur-oqughuchilar.jpg Мисирда тутулған уйғур оқуғучиларниң из-дерикини қилип иҗтимаий таратқуларда тарқитилған чақириқ.
Oqurmen teminligen

Мисир даирилири 3 йил бурунқи мушу күнләрдә, әл әзһәр қатарлиқ университетларда оқуватқан уйғур оқуғучиларни тутқун қилиштин илгири, әзһәр университети әтрапи вә қаһирәдики 7-районни мәркәз қилған җайларда азкәм 6 миңчә уйғур яшайдиғанлиқи илгири сүрүлгәниди. Улар асаслиқи муһаҗир оқуғучилар болуп, бәзилири һәтта аилиси вә балилири билән туруватқаниди. Әйни йили хитайниң түрлүк бесим вә тәһдитлири сәвәблик бәзилири хитайға қайтқанчә түрмә вә лагерларға қамалған болса, қайтип кәтмигәнлири 2017-йили 4-июл кечидин башлап мисир сақчилириниң туюқсиз тутқуниға учриған.

Мәзкур тутқунға хитай дөләт бихәтәрлик хадимлириниңму һәмкарлашқанлиқи, тутқун қилинған оқуғучиларни һәтта хитай әвәткән уйғур сақчи хадимларниң сораққа тартқанлиқидәк учурлар мәзкур вәқәниң икки дөләт һәмкарлиқидики сиясий оюн икәнликидин ибарәт гуманларниму оттуриға чиқарғаниди. Бу мәсилиләр хәлқарадики кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң күчлүк тәнқидигә учрап кәлгәниди.

Һалбуки һазирға қәдәр хитай даирилири мисирда қанчилик бигунаһ уйғурниң тутқун қилинип вә хитайға қайтуруп кетилгәнлики һәққидә дуня җамаәтчиликигә җаваб бәрмәй инкар қилиш позитсийидә туруп кәлди.

Әйни чағдики тутуш долқунида тура түрмисигә қамалған йүздин артуқ уйғурниң бир қисми қоюп берилгән болсиму, буларниң арисидики 16 оқуғучиниң һазирғичә из-дерики йоқ. Һәтта бәзи мәнбәләрдә уларниң хитайға қайтурулғанлиқи илгири сүрүлмәктә.

Әйни вақитта бу тутқунлар асасән әрләр болуп уларниң бәзилириниң аяллири вә балилири түркийә қатарлиқ дөләтләргә қечип үлгүргәниди. Мисир вәқәсидә әрлиридин айрилип, охшаш паҗиә вә қисмәтләргә йолуққан уйғур һәдә-сиңиллардин бир қанчиси 3 йилдин буян, мисир вәқәсидә ғайиб қилинған әрлириниң из-дерикини қилиш вә бу җәрянда учриған турмуш, иқтисадий вә роһий қийинчилиқларни йеңиш үчүн өзара яр-йөләктә болуп кәлгән.

Мәзкур вәқәниң 3 йиллиқи хатирисидә улар йәнә дуня җамаитигә өзлириниң нидасини иҗтимаий таратқуларда елан қилди вә радийомиз билән ортақлашти.

Мисир вәқәсиниң зиянкәшликигә учриған бу уйғур аяллириниң вә уларниң юртидики уруқ-туғқанлириниң бихәтәрлики сәвәблик нам шәрипини ашкарилимаслиқ шәрти билән улардин иккийләнни зиярәт қилдуқ

6-Июн йерим кечидә қаһирәдики өйидин ерини мисир сақчилири қолини кишәнләп елип маңғанда өзила әмәс, бу қорқунчлуқ мәнзиригә 8 яшлиқ балисиниңму шаһит болғанлиқини сөзлигән бу яш уйғур аял иҗтимаий таратқуларда тарқитилған нидасида мундақ язған: “бүгүн мисир һөкүмити билән хитай һөкүмитиниң бирлишип очуқ-ашкара һалда уйғур мусулманлирини тутқун қилған бир қабаһәтлик бир күндур. 2017-Йил 7-айниң 4-күнидин вә шундақла 2017-йил 7-айниң 6-күнигичә уйғурлар нурғун-нурғун мунәввәр оғланлиридин айрилип қалған чоң мусибәтлик күндур. Бу күн шундақ бир күн болдики, у талай дадиларниң шундақла шир йүрәк әзимәтләрниң яшаш әркинликидин вә номусидин айрилған күнидур. Бу күни уларниң қараңғу түрмиләргә солинишқа, ачарчилиққа, уссузлуққа вә инсанийлиққа ят рәһимсизләрчә харлиниш вә азаблинишқа толған дозах кәби һаяти башланған күндур. Йәнә бу күн нурғунлиған сәбий балиларниң ‛дада‚ дәп чақиришидин бир балиниң тәрбийәлиниш басқучида дадиниң кәм болса болмайдиған орнини һечқандақ нәрсә басалмайдиғанлиқи қаттиқ билингән бир күндур. Тәнһа қалған аниниң қоғдаш вә асрашлиридин мәһрум қилип дада! дада! дәп қан-қан йиғлаватқан балилириниң нидалириға бәрдашлиқ беришкә мәҗбурланған бир күн.

Бу бир күн һеч унтулмас азабниң башланғанлиқиниң ипадиси болған бир күн.

Бу бир күн қәйсәр яшашқа йүзләнгән бир күн.

Бу бир күн қачан ахирлишишни билгили болмайдиған һиҗранлиққа тәнһалиқа толған биркүн.

Бу бир күн сәбирниң аччиқлирини йәткүчә тетип бәрдашлиқ бериш үчүн орнидин дәс туридиған биркүн.

Бу бир күн аллаһқа йеқинлашқан вә қаттиқ синалған бир күн.

Һазирқи бир күн ярдәмчисиз вә илаҗсиз қалған бир аҗиз муслимә аялниң аввал аллаһтин вә андин барлиқ қериндашлиридин һалал җуптини қутқузуш йолида ярдәм тәләп қилғанлиқиға нәқ 3 йил болған бир күн.

Һазирқи бир күн мөһин вә мөһимниә қериндашлиримниң аиләмгә вә дадисиз қалған ялғуз қизимға дуа қилишиға моһтаҗ болғанлиқимға нәқ 3 йил болған биркүн. . .”

Түркийәдин зияритимизни қобул қилған, йолдиши мисирда тутулғанда бири бовақ, йәнә бири бир йерим яш икки балиси билән яр йөләксиз қалған йәнә бир уйғур аял әрлиридин туюқсиз айрилип, нарәсидә балилири мәҗбурий йетим қалдурулған бу аниларниң 3 йил җәрянида нурғун җәбр-җапа татқан болсиму әрлириниң иппәт номусиға топа қондурмай вападарлиқи билән яшап келиватқанлиқи, юртдашлар вә башқа уйғурларниң ярдимидә иқтисадий қийинчилиқларни йеңип кәлгәнликини баян қилди. У, мисир вәқәсиниң зиянкәшликигә учриғучиларниң аилә тавабиати вә тирик шаһитлири болуш сүпити билән, өзлириниң дуняни мисирда бигунаһ тутқун қилинип мәҗбурий йоқ қиливетилгәнләрни сүрүштә қилишни тәләп қилип “дуня җамаәтчиликини хитайни хәлқарлиқ әһдинамә вә кишилик һоқуқни көзгә илмай қилған бу таҗавузи вә җинайити үчүн җавабкарлиққа тартишни сораймиз”, деди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт