Йәрлик теббий хадимлар уйғур елидики әйдиз кесилини тизгинләш хизмитиниң йетәрлик әмәсликини тәкитлиди

Мухбиримиз қутлан
2015-12-03
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Зәһәрлик чекимлик истемал қилғучилар ишләткән шпирислар. 2010-Йили 15-июл, кунмиң.
Зәһәрлик чекимлик истемал қилғучилар ишләткән шпирислар. 2010-Йили 15-июл, кунмиң.
AFP

«Кесәлниң тарқилиш мәнбәсини тизгинлимәй туруп, юртимизда күндин-күнгә ямраватқан әйдиздин ибарәт бу апәтниң қандақму алдини алғили болсун!?»

Уйғур елигә ямраватқан әйдиз кесили һәққидә зияритимизни қобул қилған қәшқәр вилайитиниң мәлум наһийәсидики бир кәспий теббий хадим юқириқи сөзләр билән өз баянлирини башлиди.

«Һәр йили күздә қолиға азрақ пул киргән бир қисим деһқан яшлири, җәмийәттики күндилик ишләп җан бақидиған ишсизлар, һәтта бир қисим йеңидин хизмәткә чиққан кадирлар ичидиму билип-билмәй кочиларда арқа-арқидин ечиливатқан ‹меһманхана', ‹сатирашхана', ‹һордақхана' дегәндәк орунларға кирип-чиқидиғанлар көп. Уларниң арисида җинсий йол арқилиқ әйдиз вирусини юқтурувалғанлар хели бар. Бәзилири бизниң шәхсий дохтурханиға окул астурғили кириду, лекин биз уларни наһийәлик дохтурханиға кирип давалинишни буйруймиз.»

У йәнә мунуларни билдүрди: «гәрчә әйдизгә қарши тәшвиқатлар қәрәллик һалда елип бериливатқан болсиму, лекин задила йетәрлик әмәс. Чүнки кесәлниң бешини, йәни кесәлниң тарқилиш мәнбәсини йоқатмай туруп, уни қандақму тизгинлигили болсун! һазир доқмуш-доқмушларда аталмиш ‹меһманхана', ‹сатирашхана', ‹һордақхана', ‹пут ююш-увилаш' дегәндәк рәңгарәң орунлар ечилип кәтти. Һөкүмәт мушу җайларни қаттиқ тәкшүрүп, униң ичидики бузуқчилиқларниң алдини елип болалмиди. Бәзидә сақчи дегәнләрниң йолвастәк һөркирәп бу орунларни һазирла тақайдиғандәк әлпазда кирип кетиватқанлиқини көримиз, әмма улар һаял өтмәйла мүшүктәк салпийип қайтип чиқиду. Уларниң гелини яғламду яки банка картисиға пул саламду? билмидим, бу орунлар йәнә бурунқидәк содисини давамлаштуруп кетивериду. Башқа ишларни, мәсилән ‹муқимлиқ' ни шунчә чиң туталиған һөкүмәт буларни немишқа башқуралмайду?»

«Мән 40 йил теббий саһәдә ишлигән бир кәспий хадим. Һазир пенсийәгә чиқтим. Дохтурханимизға киргән яшларға һәмдә учриғанлики кишиләргә бу һәқтә агаһландуруш берип туруватимиз. Һалбуки, бизниң төвәндики хәлқниң, болупму тәрбийә көрмигән деһқан яшлириниң бу һәқтә һечқандақ билими болмиғачқа әйдизниң алдини елиш ишида үнүмлүк илгириләш болмайватиду. Мениңчә, буниң тәшвиқатини аилә, башланғуч мәктәпләрдин тартип кәнт-йезиларға қәдәр қәдәмму-қәдәм җәмийәтниң һәрқайси қатламлирида тинимсиз елип бериш керәк. Һалбуки, һес қилишимчә, йәрлик һөкүмәтләрниң бу һәқтики тәшвиқий-тәрбийә вә юқумлуқ кесәлликләрниң алдини елиш җәһәттики хизмәтлири йетәрлик әмәс.»

Илгири уйғур аптоном районлуқ әйдиз кесилини тизгинләш мәркизидә узун йил кәспий хадим болуп ишлигән, һазир америкида яшаватқан, әмма нам-шәрипини ашкарилашни халимайдиған бир нәпәр уйғур хадимму бу һәқтә мундақ деди:

«Бурун аптоном район бойичә һәр йили асасий қатламда әйдизгә қарши тәшвиқат вә теббий җәһәттин мәслиһәт бериш паалийәтлири елип берилатти. 20 Нәччә кәспий хадим җай-җайларға берип уйғур тилида лексийә берәтти. Лекин 2013-йилидин буян әйдизниң алдини елиш һәққидики хизмәтләр тохтап қалди. Һәтта 2014-йили пүтүнләй тохтап қалди. Биз мәсул хадимлардин төвәнгә берип тәшвиқат хизмити елип беришни тәләп қилған болсақму, лекин башлиқлар муқимлиқ хизмитини баһанә қилип буниңға әһмийәт бәрмиди.»

Ахирида биз америкиниң коломбийә университети медитсина тәтқиқат мәркизидә хизмәт қиливатқан тәтқиқатчи муһәммәт имин әпәндиниң пикрини алдуқ. У әйдиз вирусиниң уйғур елиниң җәнубидики районларға шу қәдәр тез тарқилишидики муһим сәвәбләрниң бири дәл йәрлик даириләрниң үнүмлүк һалда униң алдини елишқа әһмийәт бәрмигәнликидә, дәп көрсәтти.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт