"Naghiz atayurt pida'iyliri" teshkilati türkiy xelqlerni xitayning zulumigha qarshi birlikte heriket qilishqa chaqirdi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2020-01-03
Élxet
Pikir
Share
Print
"Heqiqiy atayurt pida'iyliri" teshkilatining almutada ötküzgen murasimidin körünüsh. 2020-Yil 3-yanwar. Almuta, qazaqistan.
"Heqiqiy atayurt pida'iyliri" teshkilatining almutada ötküzgen murasimidin körünüsh. 2020-Yil 3-yanwar. Almuta, qazaqistan.
RFA/Oyghan

3-Yanwar küni almuta shehirining "Partnyor" biznés merkizide ötken xatirilesh murasimida "Naghiz atayurt pida'iyliri" teshkilati türkiy xelqlerni xitayning Uyghur élidiki basturush siyasitige qarshi birliship heriket qilishqa chaqirdi.

Igilinishiche, "Naghiz atayurt pida'iyliri" teshkilati, yeni "Heqiqiy atayurt pida'iyliri" teshkilati sabiq teshkilat bashliqi sérikjan bilash'oghlining pa'aliyetlirini qollash we uni dawamlashturushni asas qilidiken.

Mezkur teshkilat teripidin uyushturulghan murasimgha qazaqlardin tashqiri yene Uyghur, ezerbeyjan, qirghiz, özbék, türk qatarliq milletler wekilliri qatnashti. 

Murasimda aldi bilen qazaq xelqining azatliqi, erkinliki üchün qurban bolghanlargha atap "Qur'an" tilawet qilindi. Andin riyasetchi mezkur pa'aliyetning xitayning Uyghur élidiki türk-musulman xelqlirige qarita élip bériwatqan qirghinchiliq siyasitige birliship qarshi turushni meqset qilghanliqini tekitilidi. 

Deslepte sözge chiqqan "Naghiz atayurt pida'iyliri" teshkilatining bashliqi békzat mexsutqan oghli 2019-yilning qazaq we bashqa türkiy xelqler üchün asan bolmighanliqini tekitlidi. U tili, dini we qelbi bir türkiy xelqlerning peqet birleshkendila xitayning Uyghur élidiki qirghinchiliq siyasitige hemde qazaqistan'gha sinbgip kirish siyasitige taqabil turalaydighanliqini, bügünki pa'aliyetning meqsitimu del qazaqistandiki türkiy xelqlerni birlikke chaqirish ikenlikini otturigha qoydi. 

Murasimda yene sözge chiqqan "Turan dunyasi" türkiy xelqler medeniyet fondining mudiri karlin mexpirof, dunya ezerbeyjan qurultiyining qazaqistandiki wekili musabéy noruzof we bashqa milletler wekilliri özlirining qazaq xelqige héssidashliqini bildürdi shundaqla pikirdimu, oydimu, herikettimu da'im birliship heriket qilishning zörürlikini tekitlidi. Ular qazaqistan we uning sirtida tonulghan qazaq pa'aliyetchisi sérikjan bilash oghli hem u bashqurghan "Atayurt" teshkilatining ish-pa'aliyetlirige yuqiri baha berdi. Siyasetshunas qehriman ghojamberdi bolsa bügünki Uyghur weziyiti, dunya Uyghur qurultiyining kéyinki waqitlardiki ish-pa'aliyetliri, qazaq xelqining bezi küresh sehipiliri üstide toxtaldi. 

Murasimda sözligen köpligen qazaq pa'aliyetchiliri, alimliri, yazghuchiliri pa'aliyetke ishtirak qilghan bashqa millet wekillirige öz minnetdarliqini bildürüp, xitayning türk-musulman xelqlirige qarshi rehimsiz qirghinchiliq siyasitini toxtitish üchün birlik sepni téximu mustehkemleshke chaqirdi.

Murasimda sérikjan bilash oghli mundaq dédi: "Bizning kürishimiz héch qachan toxtimaydu. Xitayda xorluq körüwatqan qazaqlar, Uyghurlar, qirghizlar, tégi-tekti bir türk we bashqa musulman xelqlerning barliqi üzül-késil erkinlikke chiqmighuche, küreshni toxtatmaymiz. Biz musteqil qazaqistanda, yeni erkin elde qorsiqimiz toq könglimiz xatirjem bolsimu, emma u yaqtiki qandashlirimizning, uruq-tughqanlirimizning xorluqta turghininigha qarap oltursaq, bu ademgerchilikke, musulmanchiliqqa toghra kelmeydu".

Radiyomiz ziyaritini qobul qilghan "Naghiz atayurt pida'iyliri" teshkilatining bashliqi békzat mehsutqan oghli xitayning türk-musulman xelqlirige qarshi qaratqan basturush siyasitige qarshi herikette qazaq xelqining yalghuz qalmasliqi üchün bashqimu türkiy tilliq xelqlerge muraji'et qiliwatqanliqini otturigha qoyup, mundaq dédi: "Buning ichide asasen Uyghur qérindashlirimizning mushu qanliq qirghinchiliqqa duchar bolghinigha mana 20 yildek waqit boldi. Uyghur qérindashlirimiz qirilip ketti. Uningdin kéyin mana qazaqlarmu qiriliwatidu shundaqla qirghizlar, tatar we bashqi xelqler qiriliwatidu. Baya türk qérindishimiz méhmét éytqandek, ularning qolida quralmu yoq. Özlirini qoghaydighan imkaniyitimu yoq. Xxitay qanunigha béqinip, uning séliqini tölewatqan, héch qandaq jinayiti yoq yerlik xelqlerni peqet bashqa millet bolghanliqi üchünla xitaylar qiriwatidu. Bu insaniyetning ditigha sighmaydighan, dindimu, siyasettimu bolmighan bir ish. Mana mushuning barliqigha bi türkiy tilliq tughqan xelqler birliship qarshi turushimiz kérek. Silermu bügün bu murasimgha qatniship, bizni qollawatisiler. Bu bizning birlikimizning bashlanmisi bolup qalghusi."

Békzat mehsutqan oghli yéqinda türklerning ene shu Uyghur, qazaq we bashqimu qérindashlirini qollap, keng kölemlik namayishlargha chiqqanliqini alahide tekitlidi. U yene her qandaq bir xelqning erkin yashash, ewladlirini terbiyilesh hoquqigha ige ikenlikini bildürdi.

Siyasetshunas qehriman ghojamberdi ependi bir nechche waqit üzülüshtin kéyin sérikjan bilashning qatnishishidiki mezkur murasimning intayin mezmunluq ötkenlikini tekitlep, mundaq dédi: "Omumen téma 'türk birliki' dégen idiyede boldi. Eng muhimi 'atayurt' uyumi kommunist xitay dölitining türk-musulmanlargha qarshi élip bériwatqan qirghinchiliq siyasitini nahayiti qattiq eyiblidi. Oylaymenki, hazirqi Uyghur mesilisi 2019-yilning axirida dunyawiy mesile süpitide sehnige keldi. Jaza lagérlirini yépish üchün türk dunyasining birlik-ittipaqliqi nahayiti muhim mesile." 

Murasimda qazaqistandiki türkiy tilliq milletler wekilliri hemde "Naghiz atayurt pida'iyliri" namidin qazaqistan tashqiy ishlar ministirliqigha iltimas-mektup ewetish qarari qobul qilindi. Uningda yéqinqi bir nechche yildin buyan xitay kommunistik partiyesining az sanliq milletlerge qarita meqsetlik halda qirghinchiliq siyasitini yürgüzüwatqanliqi éytilghan. Mektupta déyilishiche, xitayning bu siyasiti dunyagha ashkarlinip, amérika qoshma shtatliri, birleshken döletler teshkilati, yawropa ittipaqi we nato uninggha qarshi her xil charilerni körüwatqan bolsimu, lékin xitay buni yoshurushning her xil amallirini izdimektiken. Mektupqa imza qoyghanlar xitay teripidin échilghan atalmish "Terbiyilesh kursliri" da yashlarning salametlikige ziyanliq tejribilerning ishliwatqanliqini, qazaqistan'gha chiqishni xalighuchilargha her xil tosalghularning qiliniwatqanliqini tekitlep, shu munasiwet bilen qazaqistan hökümitidin yardem sorighan.

Toluq bet