"Uyghur yighilishi" guruppisi washin'gton shehiride namayish qildi

Muxbirimiz eziz
2019-05-03
Élxet
Pikir
Share
Print
3-May "Uyghur yighilishi" guruppisi teripidin washin'gtonda ötküzülgen namayishtin bir körünüsh. 2019-Yili 3-may. Washin'gton, amérika.
3-May "Uyghur yighilishi" guruppisi teripidin washin'gtonda ötküzülgen namayishtin bir körünüsh. 2019-Yili 3-may. Washin'gton, amérika.
RFA/Eziz

Amérika hökümiti yilda chaqirip kéliwatqan "Iqtisadiy jaza ijrasi we wediler" témisidiki yighinning 12-qétimliqi 2-may künidin bashlap washin'gton shehiridiki grand xayét méhmansariyida chaqirildi. Bu qétimqi yighinda asasliqi amérika maliye ministirliqi, amérika tashqi ishlar ministirliqi, edliye ministirliqi, soda ministirliqi qatarliq jaylardin kelgen wekiller yer shari miqyasida soda sahesige chétishliq jaza ishlirining ijra bolushi hemde buninggha munasiwetlik bir qisim mesililerni muzakire qilidu. Emma bu yilqi yighinning ikkinchi küni, yeni 3-may küni chüshte "Uyghur yighilishi" guruppisining yighin meydani aldida namayish qilishi yighin ehli zadila kütmigen bir hadise bolup qaldi.

Amérikadiki bir qisim yehudiy oqughuchilar qurup chiqqan "Uyghur yighilishi" guruppisi etigen sa'et 11 dila méhman saray aldigha kélip bolghan bolup, ular mexsus buyrutqan "Uyghurlar erkinlikke chiqsun!" dégen chong plakat yiraqtinla közge tashlinatti. Bu qétimqi namayishta méhmanxanining orni we bashqa sewebler tüpeylidin sho'ar towlanmidi. Eksiche nöwette bir milyondin artuq Uyghurning lagérgha qamalghanliqi, shundaqla xitay hökümitining yolsizliq bilen pütkül Uyghur millitini düshmen qatarida yoq qilish koyida boluwatqanliqi heqqidiki teshwiqat wereqiliri méhmanxanigha kirip-chiqiwatqan kishilerge, shundaqla ötken-kechkenlerge tarqitildi. Bu qétimliq namayishqa kelgenler kötürüwalghan teshwiqat taxtiliridiki "Erkinlikning bedili néme?", "Uyghurlargha zulum séliwatqan shexslerge jaza bérishni qollayli!" dégendek mezmundiki sho'arlar, bir qisim Uyghur jama'itining qolliridiki lagér tutqunlirining renglik süretliri bolsa süküt ichide kishilerge bu qétimqi namayishning meqsitini namayan qilmaqta idi.

Bir ariliqta bu qétimqi namayishni teshkilligüchilerning biri, nyuyork shehiridiki yéshiwa uniwérsitétining oqughuchisi yoséf rus bilen bu qétimqi namayishning teshkillinishi heqqide söhbetleshtuq. U özlirining bu yil féwralda nyuyork shehiride Uyghurlarni qollash yüzisidin bir qétim mushundaq namayish teshkilligenlikini tilgha alghach, bügün yene bir qétim Uyghurlarni qollash namayishi qilishida yighin qatnashquchilirini bir qisim xitay emeldarlirigha iqtisadiy jaza qollinishqa dewet qilish meqset qilin'ghanliqini sözlep ötti: 

"Hazir amérika tashqi ishlar ministirliqi nöwette az dégendimu 800 mingdin ikki milyon'ghiche Uyghurning naheq halda qamaqqa élin'ghanliqini élan qildi. Bir amérika puqrasi bolush süpitimiz bilen amérika hökümiti bilen uchur almashturush, bolupmu ularni zulumgha qarshi turushqa dewet qilishning muhimliqini tonup yettuq. Bu jehette amérika qilalaydighan eng yaxshi usullarning biri Uyghurlargha zulum sélishta gholluq rol oynawatqan xitay emeldarlirigha jaza bérishtur. Arqimizdiki mushu méhmansarayda hazir amérika hökümitining dunyawi iqtisadiy mu'amile ishlirida iqtisadiy jaza charisini qollinish mesilisi muzakire qiliniwatidu. Bu yighin'gha qatnashquchilar arisida amérika hökümitining mushu xildiki jazalirini ijra qilishqa mes'ul xéli köp emeldarliri bar. Shunga biz ular bilen biwasite uchur almashturush, bolupmu ulargha 'amérika xelqi erkinlik we adalet üchün mushu xildiki nishanliq jazalash usulini qollinishqa erziydu, dep qaraydu' dégen uchurni yetküzmekchimiz."

Bu qétimqi namayishni teshkilligen "Uyghur yighilishi" guruppisining pida'iyliri kishilerge Uyghurlarning kimliki, ularning hazir qandaq paji'elerge duch kéliwatqanliqi, insanlarning adaletni yaqlash tebi'itidin élip éytqanda her qandaq kishining Uyghurlargha yardem bérishi heqqide qisqa we chüshinishlik qilip chüshenche béretti. Shundaqla kishilerni özliri bilidighan hökümet xadimlirigha Uyghurlar mesilisi heqqide inkas bildürüshke chaqirip, shundaq qilishni xalaydighan kishilerning imzasini toplimaqta idi. Biz bu pidakar yashlardin korbiy bilen sözleshkinimizde emdiletin 20 ashqan bu qizchaq özlirining bu herikitini téximu köp kishilerning Uyghurlarni qollishigha türtke bolup qalsa ejeb emes, dep qaraydighanliqini bildürdi. 

"Biz herqachan téximu köp qollashlarni qolgha keltürüsh bilen aldirash bolup kétiwatimiz. Emeliyette bolsa bu qandaqtur birer shexsni maqul keltürüsh bilenla hel bolup kétidighan ayrim bir ish emes. Chünki bu ghayet zor kölemdiki qollash we hemkarliqni telep qilidu. Nöwette xitaydiki insan heqliri depsendichiliki, lagérlargha milyonlap ademni qamiwélish dégendek mesililerge qanche köp adem köngül bölse biz shunche ademni etrapimizgha toplap, kishilerni bu ishta emili bir heriket qilishqa dewet qilishqa tirishiwatimiz. Chünki bu ishlar heqqide addiyla sözlep qoyush yaki ishqilip bireri buning charisini qilidighu, dep bighemlik qilishning waqti ötti. Shunga biz mushu xildiki pa'aliyetlerni köplep uyushturush arqiliq 'biz buning charisini qiliwatimiz, biz buninggha köngül bölüwatimiz' dégen uchurni kishilerge bildürüwatimiz. Buning bilen téximu köp kishilerning bu ishqa köngül bölüshini, jazalash ishlirigha mes'ul emeldarlarning bu mesilige köngül bölüshini, soda sahesidiki cholpanlarning bu mesilini kötürüp chiqishini qolgha keltürgili bolidu, dep qaraymiz. Biz ulargha 'biz bu ishlarni qiliwatimiz. Shunga shunche muhim bolghan bu mesilide bashqilarmu bizge oxshash qolidin kelgen bir ishlarni qilishi lazim' dégenni bildürmekchi boluwatimiz."

Bügünki pa'aliyetke washin'gton shehiridiki bir qisim Uyghur jama'itimu qatnashti. Bu qétimqi pa'aliyet arqiliq heqiqetning égilsimu sunmaydighanliqi yene bir qétim namayan qilindi.

Toluq bet