Зәйтинбурну районлуқ һөкүмәт башлиқи намзати онур сойтүрк: “районлуқ  һөкүмәтниң ишики һәр даим уйғурларға очуқ”

Әнқәрәдин ихтиярий мухбиримиз әркин тарим тәйярлиди
2024.03.14
Onur-Soyturk.jpg Түркийә җумһурийәт хәлқ партийәсиниң истанбул зәйтинбурну районлуқ һөкүмәт башлиқи намзати онур сойтүрк әпәнди.
RFA/Erkin Tarim

Истанбулниң уйғурлар топлишип олтурақлашқан зәйтинбурну районлуқ һөкүмәтниң йеңи башлиқи сайлиниш алдида турмақта. Зәйтинбурну районлуқ һөкүмәт башлиқиниң намзати онур сойтүрк, радийомиз зияритини қобул қилип, “әгәр бу қетимлиқ сайламда утуп чиқип зәйтинбурну районлуқ һөкүмәтниң башлиқи болалисам, ишиким һәр вақит шәрқий түркистанлиқ қериндашларға очуқтур” деди.

3-Айниң 31-күни түркийәдә өткүзүлидиған сайламда шәһәр, район, наһийә, кәнт вә йеза башлиқлири сайлап чиқилиду. Бу сайлам нөвәттә түркийәдә күчлүк инкаслар қозғимақта. Шуниң билән бир вақитта уйғурлар зич олтурақлашқан истанбулниң зәйтинбурну районлуқ һөкүмәт башлиқлиқиға кимниң сайлинидиғанлиқи уйғурларниң зор қизиқишини қозғимақта. Биз түркийәниң әң чоң өктичи партийәси болған җумһурийәт хәлқ партийәси намзати онур сойтүрк әпәнди билән сөһбәт елип бардуқ. У, әгәр районлуқ һөкүмәт башлиқи сайлимида утуп чиқса, районлуқ һөкүмәтниң ишикиниң шәрқий түркистанлиқларға һәр заман очуқ икәнликини тәкитлиди.

Онур сойтүрк әпәнди алди билән өзини тонуштуруп мундақ деди: “мән онур сойтүрк, җумһурийәт хәлқ партийәсиниң истанбул зәйтинбурну районлуқ һөкүмәт башлиқи намзатимән. Кәспим шәһәр қурулуши билән мунасивәтлик. Тегимиз  түркийәниң орду вилайитидин болуп, самсун шәһиридә дуняға кәлдим. 25 Йилдин буян истанбулда туруватимән. 2004-Йили истанбулдики мимар синан университети гүзәл сәнәт факултетиниң шәһәр қурулуши кәспини пүттүрдүм. 20 Йилдин буян истанбулниң һәр қайси районлирида кәспим даирисидә хизмәт қилдим. Өзбекистанниң ташкәнт шәһиридә шәһәр қурулуши бойичә бир  иш пиланида ишлидим. 4 Қетим өзбекистанға бардим.” 

Онур сойтүрк әпәнди, өзиниң уйғурлар әң көп олтурақлашқан зәйтинбурну районлуқ һөкүмәт башлиқлиқиға намзат болушидики мәқсити һәққидә тохтилип өтти: “мән зәйтинбурну хәлқигә хизмәт қилиш мәқсити билән зәйтинбурни райониниң башлиқлиқиға намзат болдум. Зәйтинбурну райониниң әң чоң мәсилиси шәһәрни йеңилаш, йәни кона өйләрни чеқип орниға йеңи өй селиш. Һазир зәйтинбурну хәлқиниң көпи кона өйләрдә, йәр тәврәшкә чидамсиз өйләрдә турмақта. Мән зәйтинбурну хәлқигә пайдилиқ хизмәт қилиш мәқсити билән намзат болдум.”

Зәйтинбурну уйғурлар әң көп олтурақлашқан район болуп, 20 миң әтрапида уйғур барлиқи пәрәз қилинмақта. Онур сойтүрк әпәнди зәйтинбурну районлуқ һөкүмәт башлиқи болуп сайланса, уйғурларға һәр җәһәттин ярдәм қилидиғанлиқини тәкитлиди. У, мундақ деди: “1950-йиллардин башлап шәрқий түркистанлиқ уйғур вә қазақлар зәйтинбурниға келип олтурақлашқан. Улар зәйтинбурну райониниң қурғучилиридин һесаблиниду, шундақла һазирғичә зәйтинбурнуда яшимақта. Шәрқий түркистанлиқлар зәйтинбурну райониниң тәрәққиятиға, болупму көнчилик санаитиниң тәрәққиятиға зор төһпиләрни қошқан. Көнчилик кәспини түркийәликләргә шәрқий түркистанлиқлар өгәтти десәкму болиду. Кейинки йилларда түркийәниң һәр қайси җайлиридин, оттура асиядин вә афғанистандин кәлгән көчмәнләрму бу районға келип олтурақлашқан вә көнчиликни өгәнгән.”

У йәнә уйғурларниң миллий кимликини қоғдап қелиши үчүнму ярдәм қилидиғанлиқини баян қилип мундақ деди: “мән зәйтинбурну райониниң башлиқлиқиға сайлансам, алди билән бу йәргә кәлгән көчмәнләргә иқтисадий җәһәттин ярдәм қилип, уларни намратлиқтин қутулдуримән. Уйғурларниң өз миллий кимликини қоғдап қелиши үчүн қилишқа тегишлик хизмәтләрни қилимән. Бу районда туруватқан һәр милләт хәлқиниң  қериндаштәк иттипақ яшишини әмәлгә ашуруш үчүн тиришимән.” 

Зәйтинбурну райониға 1957-йили район салаһийити берилгән болуп, һазирқи нопуси 293 миң 839 икән. Онур сойтүрк әпәнди зәйтинбурну районидики уйғурлар билән көрүшүп уларниң тәләп-пикирлирини аңлиғанлиқини, уларниң тәләплирини әмәлгә ашуруш үчүн қолидин кәлгәнни қилидиғанлиқини баян қилди. У,  мундақ деди: “мән зәйтинбурнудики шәрқий түркистанлиқ қериндашлирим билән давамлиқ көрүшүп туруватимән. Улар билән бир йәргә җәм болуп уларниң қийинчилиқлирини вә тәләп-пикирлирини аңлаватимән. Улар шәһәрлик һөкүмәтниң уйғурларға башқиларға охшаш муамилә қилишини тәләп қиливатиду. Бу инсаний вә әқәллий тәләп, буларни әлвәттә қилимиз. Чүнки бизниң шәһәр башқуруштики асасий  пиринсипимиз һәммә кишиләргә охшаш муамилә қилиштур.”

У йәнә мундақ деди: “зәйтинбурну райониға бурун шәрқий түркистандин келип олтурақлашқанлар җәмийәткә зор  төһпиләрни қошқан икән. Йеқинда шәрқий түркистанлиқларниң, афғанистандин кәлгән түркий хәлқләр вә башқа районлардин кәлгән түркий хәлқләрниң қийинчилиқи тоғрисида маңа тәләп-пикирләр йәткүзүлди. Әгәр районлуқ һөкүмәтниң башлиқи болуп сайлансам, буларниң тәләплирини қандуруш үчүн қолумдин кәлгәнни қилимән. Шәһәрлик һөкүмәтниң ишикиниң һәр даим уйғурларға очуқ болидиғанлиқи тоғрисида вәдә беримән.”

У, район башлиқи болуп сайланса, шәрқий түркистан аммиви тәшкилатлири билән зич һәмкарлишидиғанлиқини баян қилип мундақ деди: “мән университетта шәһәр қурулуши кәспини пүттүргән. Оқуш пүттүрүш илмий мақаләмниң темиси ‛аммиви тәшкилатларниң шәһәрчиликкә қошқан төһписи‚ иди. Районни идарә қилишта уйғур аммиви тәшкилатлири билән зич һәмкарлишидиғанлиқим тоғрисида вәдә беримән. Мән шәрқий түркистанлиқларниң шәһәр башлиқи болидиғанлиқимға вәдә беримән.”

Истанбулниң зәйтинбурну районидики бир кочиға уйғурларниң муһаҗирәттики миллий рәһбәрлиридин бири болған әйса йүсүп алптекинниң нами берилгәндин сирт, бир бағчиға қазақ язғучи абайниң исми берилгән иди. У бизниң “онур сойтүрк әпәнди, бу қетим шәһәр башлиқи болуп сайлансиңиз, коча вә бағчиларға уйғурларниң даңлиқ шәхислириниң намини йәнә берәмсиз?” дегән соалимизға мундақ җаваб бәрди: “коча вә бағчиларға нам бериш, муһим шәхсләрниң һәйкилини тикләш, мәктәп, йәсли вә мәдәнийәт мәркәзлиригә муһим шәхсләрниң намлирини қоюш, әлвәттә муһим. Бу районлуқ һөкүмәтниң башлиқи қилалайдиған, қилишқа тегишлик ишлардур. Әгәр мән 31-марттики сайламда зәйтинбурну районлуқ һөкүмәтниң башлиқи болуп сайлансам, шәрқий түркистан аммиви тәшкилат мәсуллири вә җамаәт әрбаблири билән көрүшүп, уларниң бу һәқтики тәләплирини аңлап, имканимниң йетишичә орундайдиғанлиқимға вәдә беримән.”

Бу қетимлиқ сайламда истанбул, әнқәрә, измир, қәйсәри вә коня қатарлиқ шәһәрләрни өз ичигә алған 30 чоң шәһәр билән 1351 район, наһийә вә кичик шәһәрләрниң башлиқлири сайлап чиқилиду. Сайламда беләт ташлайдиған кишиләрниң сани 60 милйондин көп болуп, булар түркийәдики һәрқайси шәһәр, наһийә, район вә йезиларни 5 йил башқуридиған башлиқларни сайлайду.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.