Оттура асиядики уйғурлар қирғизистан билән өзбекистан мустәқиллиқиниң 30 йиллиқни қизғин тәбриклиди

Ихтиярий мухбиримиз ферузә
2021-09-02
Share
Оттура асиядики уйғурлар қирғизистан билән өзбекистан мустәқиллиқиниң 30 йиллиқни қизғин тәбриклиди Қирғизистандики уйғурлар қирғизистан җумһурийити мустәқиллиқиниң 30 йиллиқини тәбрикләш паалийитидә. 2021-Йили 31-авғуст, бишкәк.
RFA/Féruze

Қирғизистан җумһурийити 31-авғуст күни, өзбекистан җумһурийити 1-сентәбир күни миллий мустәқиллиқиниң 30 йиллиқини тәбриклиди.

Мәлумки, вәтән сиртидики уйғурларниң әң көп қисми оттура асия мәмликәтлиридә олтурлашқан. Шәрқшунас чоқан валиханофниң әсәрлиридә баян қилинишичә, 19-әсирниң оттурилирида пәрғанә вадисида 300 миңдин ошуқ уйғур аһалиси мәвҗут икән. 20-Әсирниң 60-йиллирида йәнә уйғур дияридин зор сандики уйғурлар сабиқ советләр иттипақиниң оттура асия җумһурийәтлиригә көчүп чиқип олтурақлашқан. Чар русийә импирийәси оттура асия районини ишғал қилғандин кейин ғәрбий түркистан тупрақлири русларниң һөкүмранлиқи астида туруп кәлгән. Чар русийә империйәси йимирилгәндин кейин, оттура асия райони 70 йилдәк сабиқ совет иттипақиниң тәркибидә болуп кәлгән иди.

Қирғизистандики уйғурлар қирғизистан җумһурийити мустәқиллиқиниң 30 йиллиқини тәбрикләш паалийитидә. 2021-Йили 31-авғуст, бишкәк.
Қирғизистандики уйғурлар қирғизистан җумһурийити мустәқиллиқиниң 30 йиллиқини тәбрикләш паалийитидә. 2021-Йили 31-авғуст, бишкәк.

1991-Йили сабиқ совет иттипақи йимирилди, шу йилиниң авғустниң ахирлиридин башлап сабиқ совет иттипақиниң тәркибидики һәрқайси иттипақдаш җумһурийәтләр арқа-арқидин мустәқиллиқ җакарлиди. Шу қатарда қирғизистан 1991-йилиниң 31-авғуст күни, өзбекистан 1991-йили 1-сентәбир күни өз мустәқиллиқини җакарлиған иди.

Миллий мустәқиллиқ қирғизистан билән өзбекистандики асаслиқ аһалә болған қирғиз вә өзбекләргила әмәс, бәлки бу дөләтләрдики башқа қериндаш милләтләргиму өзлириниң миллий мәдәнийити вә өзгичиликини раваҗландурушқа йол ачқан иди.

Өзбекистан пайтәхти ташкәнттики уйғур җамаитиниң вәкиллиридин алимҗан заетоф әпәндизияритимизни қобул қилип, бүгүнки мустәқил өзбекистанда уйғур хәлқиниң мәдәнийитини тәрәққий қилдуруши үчүн нурғун шараитларниң яритилғанлиқини тилға алди. У өзбекистанниң бир қанчә наһийәлиридә уйғур миллий мәркәзлириниң ечилғанлиқини тәкитләп өтти.

2018-Йилдин буян қирғизистан билән өзбекистандики уйғур миллий мәркәзлири өзара һәмкарлиқни күчәйтип, ортақ паалийәт тәшкилләш, өзара зиярәт вә бир-бириниң тәҗрибилирини өгиниш паалийәтлирини қанат яйдурған иди.

Қирғизистан җумһурийити өз мустәқиллиқиниң 30 йиллиқи мунасивити билән һәр қайсий йеза вә шәһәрләрдә тәнтәнилик тәбрикләш мурасимлири өткүзди. 31-Авғуст өткүзүлгән мустәқиллиқ байримиға қирғизистанда яшаватқан уйғурларму қатнишип, өзлириниң миллий вә әнәниви адәтлири билән қирғизистанниң мустәқиллиқ күнини тәбриклиди.

Қирғизистан уйғурлири "иттипақ" җәмийитиниң рәиси әсқәр қасимоф зияритимизни қобул қилип, қирғизистан мустәқил болғандин кейинки 30 йил җәрянида қирғизистандики уйғур җамаити еришкән мувәппәққийәтләр һәққидә сөзләп өтти.

Ирғизистан уйғурлири бу дөләттә уюштурулған һәр бир аммивий паалийәт вә мурасимларға актиплиқ билән қатнишип, уйғур хәлқиниң миллий мәдәнийәт байлиқлирини вә меһмандостлуқини намаян қилип кәлмәктә. Шуниң билән бир вақитта йәнә уйғур яшлири арисида миллий роһни күчәйтишкә тиришмақта.

Қирғизистан хәлиқ бирләшмиси бу қетимлиқ мустәқиллиқ байримиға беғишлап "достлуқ мунбири" уюштурған иди. Қирғизистан уйғурлири "иттипақ" җәмийити башқа милләтләр билән бирликтә бу паалийәткә актиплиқ билән қатнишип, мәхсус бир чедирни уйғур хәлқиниң миллий чалғу әсваплири вә әнәнивий буюмлири билән зиннәтлиди. "иттипақ" җәмийити аяллар кеңишиниң рәиси турсунай ислам ханим зияритимизни қобул қилип, қирғизистандики уйғурларниң һәм қирғизистан җумһурийити үчүн һәм өзлириниң миллий тәрәққияти үчүн тиришчанлиқ көрситиватқанлиқини билдүрди.

Қирғизистандики уйғурлар нопус җәһәттә қирғиз, өзбек вә оруслардин қалса төтинчи орунда туриду. Гәрчә һөкүмәт саниқида қирғизистанниң җәнубий вилайәтлиридә уйғурларниң сани анчә көп болмисиму, әмма уйғурларниң өзи әмәлий нопус саниниң һөкүмәт саниқидин көп җиқ икәнликини илгири сүрүшмәктә.

Шуни тәкитләп өтүш керәкки, 1930-йиллардики сталинниң сабиқ советлар иттипақида елип барған тазилаш вә тәқип қилиш һәрикити давамида оттура асиядики өзбекистан вә қирғизистан иттипақдаш җумһурийәтлиридә яшайдиған уйғурларға қарита қаттиқ бесимлар елип берилған иди. Шу сәвәбтин уйғурларниң көп қисми өзини "өзбек" яки "қирғиз" тизимлитишқа мәҗбур болған иди.

Қирғизистанниң мустәқиллиқ байримини қутлаш мурасимлири йәнә иссиқ-ата наһийәсиниң мәркизи кәнт шәһиридиму уюштурулди. Мәзкур наһийәдики уйғур җамаити уйғур йемәк-ичмәк йәрмәнкиси уюштурди. Мурасимда тонулған нахшичи нуртай абдурәһим нахша ейтти, "юлтуз" ансамбили уссул орундап тамашибинларниң алқишлириға еришти.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт