Ottura asiyadiki Uyghurlar qirghizistan bilen özbékistan musteqilliqining 30 yilliqni qizghin tebriklidi

Ixtiyariy muxbirimiz féruze
2021-09-02
Share
Ottura asiyadiki Uyghurlar qirghizistan bilen özbékistan musteqilliqining 30 yilliqni qizghin tebriklidi Qirghizistandiki Uyghurlar qirghizistan jumhuriyiti musteqilliqining 30 yilliqini tebriklesh pa'aliyitide. 2021-Yili 31-awghust, bishkek.
RFA/Féruze

Qirghizistan jumhuriyiti 31-awghust küni, özbékistan jumhuriyiti 1-séntebir küni milliy musteqilliqining 30 yilliqini tebriklidi.

Melumki, weten sirtidiki Uyghurlarning eng köp qismi ottura asiya memliketliride olturlashqan. Sherqshunas choqan walixanofning eserliride bayan qilinishiche, 19-esirning otturilirida perghane wadisida 300 mingdin oshuq Uyghur ahalisi mewjut iken. 20-Esirning 60-yillirida yene Uyghur diyaridin zor sandiki Uyghurlar sabiq sowétler ittipaqining ottura asiya jumhuriyetlirige köchüp chiqip olturaqlashqan. Char rusiye impiriyesi ottura asiya rayonini ishghal qilghandin kéyin gherbiy türkistan tupraqliri ruslarning hökümranliqi astida turup kelgen. Char rusiye impériyesi yimirilgendin kéyin, ottura asiya rayoni 70 yildek sabiq sowét ittipaqining terkibide bolup kelgen idi.

Qirghizistandiki Uyghurlar qirghizistan jumhuriyiti musteqilliqining 30 yilliqini tebriklesh pa'aliyitide. 2021-Yili 31-awghust, bishkek.
Qirghizistandiki Uyghurlar qirghizistan jumhuriyiti musteqilliqining 30 yilliqini tebriklesh pa'aliyitide. 2021-Yili 31-awghust, bishkek.

1991-Yili sabiq sowét ittipaqi yimirildi, shu yilining awghustning axirliridin bashlap sabiq sowét ittipaqining terkibidiki herqaysi ittipaqdash jumhuriyetler arqa-arqidin musteqilliq jakarlidi. Shu qatarda qirghizistan 1991-yilining 31-awghust küni, özbékistan 1991-yili 1-séntebir küni öz musteqilliqini jakarlighan idi.

Milliy musteqilliq qirghizistan bilen özbékistandiki asasliq ahale bolghan qirghiz we özbéklergila emes, belki bu döletlerdiki bashqa qérindash milletlergimu özlirining milliy medeniyiti we özgichilikini rawajlandurushqa yol achqan idi.

Özbékistan paytexti tashkenttiki Uyghur jama'itining wekilliridin alimjan za'étof ependiziyaritimizni qobul qilip, bügünki musteqil özbékistanda Uyghur xelqining medeniyitini tereqqiy qildurushi üchün nurghun shara'itlarning yaritilghanliqini tilgha aldi. U özbékistanning bir qanche nahiyeliride Uyghur milliy merkezlirining échilghanliqini tekitlep ötti.

2018-Yildin buyan qirghizistan bilen özbékistandiki Uyghur milliy merkezliri öz'ara hemkarliqni kücheytip, ortaq pa'aliyet teshkillesh, öz'ara ziyaret we bir-birining tejribilirini öginish pa'aliyetlirini qanat yaydurghan idi.

Qirghizistan jumhuriyiti öz musteqilliqining 30 yilliqi munasiwiti bilen her qaysiy yéza we sheherlerde tentenilik tebriklesh murasimliri ötküzdi. 31-Awghust ötküzülgen musteqilliq bayrimigha qirghizistanda yashawatqan Uyghurlarmu qatniship, özlirining milliy we en'eniwi adetliri bilen qirghizistanning musteqilliq künini tebriklidi.

Qirghizistan Uyghurliri "Ittipaq" jem'iyitining re'isi esqer qasimof ziyaritimizni qobul qilip, qirghizistan musteqil bolghandin kéyinki 30 yil jeryanida qirghizistandiki Uyghur jama'iti érishken muweppeqqiyetler heqqide sözlep ötti.

Irghizistan Uyghurliri bu dölette uyushturulghan her bir ammiwiy pa'aliyet we murasimlargha aktipliq bilen qatniship, Uyghur xelqining milliy medeniyet bayliqlirini we méhmandostluqini namayan qilip kelmekte. Shuning bilen bir waqitta yene Uyghur yashliri arisida milliy rohni kücheytishke tirishmaqta.

Qirghizistan xeliq birleshmisi bu qétimliq musteqilliq bayrimigha béghishlap "Dostluq munbiri" uyushturghan idi. Qirghizistan Uyghurliri "Ittipaq" jem'iyiti bashqa milletler bilen birlikte bu pa'aliyetke aktipliq bilen qatniship, mexsus bir chédirni Uyghur xelqining milliy chalghu eswapliri we eneniwiy buyumliri bilen zinnetlidi. "Ittipaq" jem'iyiti ayallar kéngishining re'isi tursun'ay islam xanim ziyaritimizni qobul qilip, qirghizistandiki Uyghurlarning hem qirghizistan jumhuriyiti üchün hem özlirining milliy tereqqiyati üchün tirishchanliq körsitiwatqanliqini bildürdi.

Qirghizistandiki Uyghurlar nopus jehette qirghiz, özbék we oruslardin qalsa tötinchi orunda turidu. Gerche hökümet saniqida qirghizistanning jenubiy wilayetliride Uyghurlarning sani anche köp bolmisimu, emma Uyghurlarning özi emeliy nopus sanining hökümet saniqidin köp jiq ikenlikini ilgiri sürüshmekte.

Shuni tekitlep ötüsh kérekki, 1930-yillardiki stalinning sabiq sowétlar ittipaqida élip barghan tazilash we teqip qilish herikiti dawamida ottura asiyadiki özbékistan we qirghizistan ittipaqdash jumhuriyetliride yashaydighan Uyghurlargha qarita qattiq bésimlar élip bérilghan idi. Shu sewebtin Uyghurlarning köp qismi özini "Özbék" yaki "Qirghiz" tizimlitishqa mejbur bolghan idi.

Qirghizistanning musteqilliq bayrimini qutlash murasimliri yene issiq-ata nahiyesining merkizi kent shehiridimu uyushturuldi. Mezkur nahiyediki Uyghur jama'iti Uyghur yémek-ichmek yermenkisi uyushturdi. Murasimda tonulghan naxshichi nurtay abdurehim naxsha éytti, "Yultuz" ansambili ussul orundap tamashibinlarning alqishlirigha érishti.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet