Pakistandiki “Xitay puqraliri jem'iyiti” pakistan puqraliqidiki Uyghurlargha 3-qétim jedwel tarqatqan

• Muxbirimiz méhriban
  2019-03-13

Pakistandiki “Ömer Uyghur wexpi” ning bashliqi ömer ependining bildürüshiche, merkizi rawalpindidiki “Xitay puqraliri jem'iyiti” 3-qétim pakistan puqraliqidiki Uyghur a'ililirige jedwel tarqitip, ularning xususiy uchurliri we ularning Uyghur diyaridiki biwasite uruq-tughqanliri bilen bolghan munasiwetlirini tizimlash ishini bashlighan.

Rawalpindidiki Uyghurlardin bireylen öz kimlikini ashkarilimasliq sherti bilen ziyaritimizni qobul qilip, pakistandiki “Xitay puqraliri jem'iyiti” ning pakistandiki xitay elchixanisi bilen yéqin munasiwiti bolghan bir teshkilat ikenlikini bildürdi. Uning ilgiri sürüshiche, mezkur jem'iyet bu yil kirgendin buyan pakistandiki Uyghurlargha “Iqtisadiy yardem” béridighanliqini pesh qilip jedwel tarqatqan hemde ularning shexsi uchurlirini tizimlashqa bashlighan. Bu ehwal pakistandiki Uyghur jama'itini, shu jümlidin uninggha oxshash alliqachan xitay puqraliqidin waz kechken, 50 yildin buyan pakistan puqrasi bolup yashawatqan Uyghurlarni endishige salmaqtiken.

Uning bildürüshiche, rawalpindidiki “Xitay puqraliri jem'iyiti” teripidin tarqitilghan aldinqi 2 qétimliq jedwelni toldurghan Uyghur a'ililirining sani hazir 200 din ashqanliqi melum. Emma özige oxshash endishidiki bir türküm Uyghurlar yéqinda mezkur jem'iyet teripidin tarqitilghan 3-qétimliq tizimlash jedwilini tapshuruwalghan. Uning déyishiche, mezkur jedwelni toldurghuchilarning perzentliri mektepte heqsiz oqushtin behrimen bolidiken. Uningdin bu jedwelni toldurghuchilarning yene nurghun yardemlerdin behrimen bolidighanliqi yézilghan iken. Shundaq bolsimu, ular bu jedwelni toldurushni yenila ret qilghan iken.

Halbuki, jedwel toldurushni ret qilghan Uyghurlargha bashlamchiliq qiliwatqan “Ömer Uyghur wexpi” ning bashliqi ömer Uyghur ependining radiyomizgha bildürüshiche, yéqindin buyan “Xitay puqraliri jem'iyiti” we bu jem'iyetni qollighuchilarning ulargha bolghan tehdit we tebihliri kücheymektiken.

Ömer ependining bayan qilishiche, u deslepki mezgillerdila özining alliqachan pakistan puqraliqigha ötüp bolghanliqini tekitlep, mezkur jedwelni toldurushni ret qilghan iken. Emma u uzun ötmey “Xitay puqraliri jem'iyiti” teripidin tehditke uchrighandin kéyin derhal rawalpindi saqchi idarisige erz sunup, ulardin özini qoghdashni telep qilghan. Uning bildürüshiche, yéqinda uning bilen körüshüsh üchün kelgen ikki xadim özlirining pakistan paytexti islam'abadtin kelgen dölet istixbarat xadimliri ikenlikini éytip, ömer ependining saqchi orunlirigha sun'ghan erzini qayturuwélishni we pakistan-xitay dostluqigha tesir yétish éhtimalliqi bolghan heriketlerde bolmasliqni agahlandurghan.

Biz pakistandiki Uyghurlargha üchinchi qétim tarqitilghan tizimlash jedwili heqqide téximu ilgirilep melumat élish üchün rawalpindidiki “Xitay puqraliri jem'iyiti” ning re'isi abdulrehim ependi we mezkur jem'iyetning ezimjan isimlik xadimigha téléfon qilduq.

Téléfonimizni alghan mezkur jem'iyetning re'isi abdulrehim ependi mezkur jem'iyet teripidin tarqitilghan jedwelning meqsiti nöwette pakistan puqraliqida yashawatqan Uyghurlargha iqtisadiy jehettin yardem bérishni meqset qilghanliqini tekitlidi. U pakistandiki xitay elchixanisining yardimide échilghan mektepte baliliri oquwatqan Uyghurlarning hemmisi dégüdek bu jedwelni toldurghanliqini bildürdi.

Ziyaritimizni qobul qilghan ezimjan ependi bolsa özining “Xitay puqraliri jem'iyiti” ning xizmetchi xadimi ikenlikini bildürüp, özining pakistan tewelikige ötüp bolghan Uyghurlarning öy-öylirige kirip jedwelni tarqitish we tizimlash xizmitini ishligenlikini, jedwelni tarqitishtiki meqsetning iqtisadiy jehettin qiyinchiliqi bar Uyghurlarni éniqlap chiqip, ularning balilirining oqushigha we a'ile qiyinchiliqigha yardem bérish ikenlikini ilgiri sürdi. U bu ishning hergizmu “Ömer Uyghur wexpi” ning bashliqi ömer éytqinidek “Uyghurlarning shexsi uchurlirini xitay elchixanisigha teminlesh” emeslikini, bu ish pakistan-xitay dostluqini téximu mustehkemleydighanliqi üchün pakistan hökümet da'iriliriningmu özlirini yéqindin qollawatqanliqini tekitlidi.

Melum bolushiche, yéqinda xitay hökümiti yene uqturush chiqirip, pakistandin kélip xitayda aliy mektepte oqush yaki téximu yuqirilap oqush arzusida bolghan pakistanliq oqughuchilardin 7000 nepirige “Oqush mukapati” béridighanliqini élan qilghan. Ziyaritimizni qobul qilghan “Xitay puqraliri jem'iyiti” ning xizmetchi xadimi ezimjan özining bir balisining nöwette xitay paytexti béyjingda del mushu xil oqush mukapati bilen oquwatqanliqini tekitlidi. U yene özining pakistan puqraliqigha ötüp bolghan Uyghurlarni bu xil oqush mukapatigha iltimas qilishqa dewet qiliwatqanliqinimu alahide eskertip ötti.

Igilishimizche, pakistanning gilgit we rawalpindi qatarliq jaylirida nöwette 600 din köprek Uyghur a'ilisi yashawatqan bolup, pakistan'gha yerleshkinige 50 yildin ashqan bu Uyghurlar xitay puqraliqidin waz kéchip, alliqachan pakistan tewelikige ötüp bolghan iken. Emma 2018-yilning axiri we 2019-yili kirgendin buyan gilgit we rawalpindidiki bir qisim Uyghurlar xitay elchixanisi teripidin qurulghan “Xitay puqraliri jem'iyiti” teripidin tarqitilghan bu xil jedwellerni tapshuruwalghan. Jedwelde pakistandiki Uyghurlarning a'ile ezaliri we ularning toluq uchurini toldurush telep qilin'ghan iken.