Сүйдүңдә аһалиләргә, чәтәлдин келидиған пиланлиқ туғут тәкшүргүчилирини алдашниң усуллири өгитилгән

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2020-07-20
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Хитай һөкүмити бир гуруппа чәтәл мухбирлирини тәшкилләп, «қайта тәрбийәләш мәркәзлири» ни зиярәт қилдуруватқан көрүнүш. 2019-Йили 4-январ.
Хитай һөкүмити бир гуруппа чәтәл мухбирлирини тәшкилләп, «қайта тәрбийәләш мәркәзлири» ни зиярәт қилдуруватқан көрүнүш. 2019-Йили 4-январ.
REUTERS

Ашкарилинишичә, ғулҗаниң сүйдүң базирида, һәрқайси аһалиләр комитетлири мәхсус йиғин ечип аһалиләргә йеқинда пиланлиқ туғут тоғрисида тәкшүрүш гурупписи келидиғанлиқини уқтурған вә аһалиләрни соралған соалларға қандақ җаваб бериш һәққидә тәрбийәлигән; шундақла аһалиләр әгәр соалларға хата җаваб берип қойса, буниң җазаси «тәрбийиләш» кә апирилиш болидиғанлиқи һәққидә агаһландурулған.

Өткән айниң ахири германийәлик хитайшунас тәтқиқатчи адриян зенз, хитайниң уйғурларға йүргүзүватқан пиланлиқ туғут сиясити һәққидә мәхсус доклат елан қилған вә доклатта бу сиясәтниң әмәлийәттә бир ирқий қирғинчилиқ икәнлики хитайниң өз һөҗҗәтлиридики пакитларға асасән көрситилгәниди. Бу доклат хәлқарада күчлүк тәсир қозғиғандин кейин, хитай тәрәпниң андриян зензни хитай һөкүмитигә төһмәт чаплиди дәп хәлқара сотқа әрз сунидиғанлиқи хәвәр қилинғаниди. Мәлум болушичә хәлқарада күчлүк тәсир пәйда қилған мәзкур доклат, уйғур районида асасий қатлам кадирлириниму бәлгилик дәриҗидә җиддийләштүргән вә һәрикәткә кәлтүргән.

Йеқинда вәзийәттин хәвәрдар кишиләрдин бири радийомизға учур йоллап, ғулҗиниң қорғас наһийәсидә асаси қатламдики кадирларниң йеқинқи икки һәптидин буян арқа-арқидин йиғин уюштуруп, аһалиләрни пиланлиқ туғут тоғрулуқ келидиған тәкшүрүш гурупписиға қарита идийә җәһәттин һазир болушқа чақирған. Инкаста дейилишичә, даириләр мәзкур йиғинларда пиланлиқ туғут мәсилисиниң дөләтниң образиға мунасивәтлик сәзгүр бир мәсилә икәнликини қайта-қайта тәкитләп, әгәр бу мәсилидә соалларға намувапиқ җаваб берип қойидиған әһвал көрүлсә, буниң ақивитиниң сүрүштә қилинидиғанлиқи уқтурулған. Биз бу учурниң тоғра-хаталиқини айдиңлаштуруш үчүн райондики алақидар идарә органларға телефон қилдуқ. Сүйдүң базиридики бир он аилә башлиқиниң ашкарилишичә, мәзкур йиғинлар башқа йиғинлардәк аһалиләр комитетида әмәс; нөвәт билән аһалиләрниң өйидә ечилған, һәр бир йиғинға 15тин 30 ға қәдәр киши қатнашқан.

Йиғинда пат йеқинда бир тәкшүргүчиләр өмики келипқелиш еһтималлиқи вә кәлгәндә өзлири халиған өйгә, уштумтут киридиғанлиқи билдүрүлгән.

Радийомизға кәлгән инкаста, келиду дейилгән бу пиланлиқ туғут тәкшүрүш өмикиниң чәтәллик өмәк икәнлики қәйт қилинған. Мәзкур хадимниң дейишичә, у қатнашқан йиғинда, тәкшүргүчиләрниң қәйәрдин келидиғанлиқи вә қачан келидиғанлиқи билдүрүлмигән.

Радийомизға кәлгән инкаста дейилишичә, даириләр бу йиғинларда чәтәлдики аталмиш дүшмән күчләрниң, уйғур райондики пиланлиқ туғут сиясити һәққидә қусур тепиватқанлиқини әскәртип, аһалиләрни тәкшүргүчиләрниң соаллириға қандақ җаваб бериш һәққидә мәхсус тәлим бәргән.

Мәзкур хадимниң дейишичиму, даириләр бу йиғинда, районда пиланлиқ туғутқа даир қоллинилип келиватқан үзүк селиш, оператсийә қилдуруш қатарлиқ барлиқ тәдбирләрниң зиян-зәхмәтсиз икәнликини тәкитиләш билән бирликтә, бу һәқтә соралған соалларға, тәпсилий җаваб берип олтурмаслиқ тәшәббус қилинған.

Инкаста дейилишичә, тәкшүргүчләрниң пиланлиқ туғут һәққидики соаллириға тәпсилий җаваб бериштин қечишниң бир йоли сүпитидә гәпниң темисини йөткиветиш тәләп қилинған. Йәни тәкшүргүчиләр, пиланлиқ туғут һәққидә гәп сориса, дөләтниң хәйр-сахавәт ишлири һәққидә узун мәлумат берип вақит өткүзүши тәләп қилинған. Мәзкур хадимму, аһалиләргә пиланлиқ туғут тәкшүргүчилириниң соалиға һәқсиз саламәтлик тәкшүрүш, әмин өйи қурулуши, турмуш төвән капаләт пули қатарлиқ темиларда гәп қилип, сөһбәттә иҗабий бир муһит яритишни тапилиған.

Нөвәттә ечиливатқан тәйярлиқ йиғинлирида йәнә тәкшүргүчиләр аһалиләрдин ғайиб аилә әзалирини сориса, йәни тутқундики аилә әзалириниң нәдиликини вә немә үчүн тутулғанлиқини сориса «билмәймиз» дәп җаваб бәрмәслики, чоқум улар хаталиқ өткүзгәнлики үчүн тәрбийәлиниватқанлиқи вә буниң тоғра болғанлиқини билдүрүши буйрулған. Мана бу буйруқ, келиду дейиливатқан тәкшүргүчиләрниң чәтәлдин келиш еһтималлиқини көрсәтмәктә.

Уйғур районида тәкшүргүчиләргә қарита аһалиләрни ялған сөзләшкә өгитиш әһвали өткән икки йилдиму ениқ һалда көрүлгәниди.

Мәзкур хадимниң дейишичә, бу қетимму аһалиләр әгәр хата җаваб берип қойса буниң җазаси «тәрбийәләш» кә әкетилиш болидиғанлиқи алаһидә әскәртилгән.

Һөрмәтлик радио аңлиғучилар, юқирида, сүйдүңдә аһалиләрниң чәтәлдин келидиған пиланлиқ туғут һәққидики тәкшүрүш гурупписиға ялған сөзләш һәққидә тәлим бериливатқанлиқи һәққидә аңлитиш бәрдуқ.

Толуқ бәт