D u q: "Terjiman mesilisi taylandning 2 Uyghur gumandarning adil sotlinishigha xewp yetküzidu"

Muxbirimiz erkin
2016-11-16
Élxet
Pikir
Share
Print
"Adam qaradagh" dégen namdiki türk pasporti bilen taylandqa kirgen bilal muhemmed(soldin üchinchi) bilen mireli yüsüf(ikkinchi ret ongdin birinchi) tayland herbiy sotqa élip kélin'gen körünüsh. 2016-Yili 16-féwral, bangkok.
"Adam qaradagh" dégen namdiki türk pasporti bilen taylandqa kirgen bilal muhemmed(soldin üchinchi) bilen mireli yüsüf(ikkinchi ret ongdin birinchi) tayland herbiy sotqa élip kélin'gen körünüsh. 2016-Yili 16-féwral, bangkok.
AFP

Bangkok érawan butxanisidiki partlash weqesining 2 neper Uyghur gumandari mir'eli yüsüp bilen adam qaradagh yaki bilal muhemmet 15‏-noyabir put, qoli kishenlen'gen halda bangkoktiki tayland herbiy sotigha élip kélin'gen.

Bu, 2015‏-yili 17‏-awghust yüz bergen bangkok buddist ibadetxanisi - érawan butxanisidiki partlashqa chétishliq dep qolgha élin'ghan bu ikki Uyghurning sotining terjiman seweblik 3 qétim kéchiktürülgendin kéyin qayta eslige kélishidur.

Uyghur tutqunlarning burunqi özbék terjimani sirajidin bahadirof bu yil 6‏-ayning bashlirida tayland saqchi da'iriliri teripidin zeherlik chékimlik bilen eyiblinip qolgha élin'ghan. Shuningdin kéyin Uyghur tutqunlar terjimansiz qalghan.
Bu arida dunya Uyghur qurultiyi terjiman bilen teminleshni teklip qilghan bolsimu, emma tayland hökümiti bu teklipni ret qilghan idi.

Da'iriler seyshenbe künki sotta xitayning taylandtiki elchixanisi teminligen 2 kishini gumandarlargha terjiman qilip békitken. Bilal muhemmet we mir'eli yüsüp buninggha derhal naraziliq bildürüp, terjimanni qobul qilmaydighanliqini bildürgen bolsimu, emma sotchilar naraziliqni ret qilghan idi.

Bu ehwal dunya Uyghur qurultiyida sotning adil höküm chiqirishigha nisbeten jiddiy endishe qozghidi. D u q bayanatchisi dilshat rishit charshenbe küni muxbirimizgha bergen bayanatida, sotning bu dawagha adil höküm chiqirishida terjiman nahayiti muhim rol oynaydighanliqini bildürüp, "Xitay elchixanisining terjimanini ishlitish ular üchün xewplik" dédi.

Dilshat rishit mundaq deydu: "Terjiman sotta nahayiti muhim ro oynaydu. Bir jümlini qandaq shekilde terjime qilish, oxshash menini oxshimighan shekilde terjime qilsa, bu qanuni jehette bashqa menini bildürüp kétidu. Shunga, terjiman mesilisi nahayiti muhim. Shunga, sotning qanchilik adaletlik bolushida bir so'al belgisi bar. Elchixana belgiligen terjimanni ishletken bolsa, démek buning nahayiti xetiri bolushi mumkin.
Ularning (esli) terjiman tallash hoquqi bolushi kérek. Emma tayland hökümiti ularning shundaq hoquqini yoq qilghan."

Biz taylandning washin'gtonda turushluq elchixanisigha téléfon qilip, d u q ning pikrige qandaq inkas qayturidighanliqini soriduq. Lékin elchixanining axbarat emeldari, hazir bu déloning sotliniwatqanliqini, bu ehwalda özlirining uninggha pikir bérelmeydighanliqini bildürdi.

Elchixana emeldari: "Terjiman mesiliside biz uninggha pikir bildüreleydighan ehwalda dep qarimaymen. Chünki, bu edliye mesile. Shusha, biz buninggha pozitsiye bildürsek bolmaydu, kechürisiz. Uning üstige terjimanliq mesilisi bizning elchixanining da'irisidiki mesile emes. Buning üchün kechürüm soraymen. Bu mesilisini sorap birqancheylen téléfon qilghan, emma biz hemmisini ret qilduq" dédi.

U yene "Kechürisiz, men buningdin artuq bir nerse déyelmeymen" dep körsetti.

Seyshenbe künki sotta, mir'eli yüsüp bilen bilal muhemmet, xitay hökümitining Uyghurlarni hörmet qilmaydighanliqini bildürgen. Emma sotchilar terjimanning terepdar ikenlikige héchqandaq delil yoqluqini, ilgiri ulargha xitay elchixanisidin terjiman chaqiridighanliqini éytqan bolsimu, emma ularning buninggha naraziliq bildürmigenlikini ilgiri sürüp, terjimanliqning dawamlishidighanliqini bildürgen.

Türkiyede olturushluq Uyghur pa'aliyetchi abduqadir tümtürk sherqiy jenubi asiyadiki Uyghur musapirlirigha yardem qilip kelgen shexslerning biri. Uning qarishiche, érawan butxanisidiki partlashning Uyghurlargha artip qoyulushining özi gumanliq mesile. U, tayland da'irilirining derhal terjimanni almashturushi kéreklikini bildürdi.

Abduqadir tümtürk mundaq deydu: "Siyasettin mustesna, siyasettin ayrim bir halette sotqa chiqirilip sotlinishtin ilgiri, xitay elchixanisining mexsus xitaydin ekelgen ikki terjiman arqiliq sot élip bérilishi chong so'al élip kélidu. U bolsimu, bu qérindashlirimizning xitayda bilinip kelgen sherqiy türkistan zulumidin qéchip kelgen muhajirlar ikenliki éniq. Emma bulargha terjimanliq qilidighan kishilerning xitay elchixanisi arqiliq netijisi özining menpe'etige mangidighan (bu herikiti), bu ikkiylen bilenla pütmey, dunyadiki pütün muhajir Uyghurlarni xelq'ara térrorchi, yaman kishiler, dep körsetmekchi bolghan bir oyun.

Taylandtiki yerlik hökümet waqitni ötküzmey derhal xitay elchixanisidin teklip qilghan ikki terjimanni ret qilishi kérek."

Abduqadir tümtürk yene, eger tayland hökümitige terjiman kérek bolsa, Uyghur teshkilatlirining biwasite yaki b d t arqiliq biterep terjimanlarni tépip bérishke teyyar ikenlikini bildürdi.

Abduqadir tümtürk: "Tayland hökümiti bu ikki balining mezlumliqini bilip turup, xitay elchixanisidin kelgen meqsetlik, wezipilik, héchbir insan, héchbir Uyghur teshkilati, hetta xelq'ara sottimu qobul qilinmaydighan halette 'jigerni müshükning aldigha qoyup bermesliki' kérek. Chünki, bu oyun emes, insan hayati. Bu ikkiylenni élip ketse néme bolidu, buningdin kéyin, 60-65 ke yétip qalghan nurghun türmilerde tutup turuluwatqan qérindashlirimizning ümidi töwenleydu. Xitay burunqigha oxshash mehkumlarni tutup qoghdaydighan ademlerni yene pulgha sétiwélip, oyun qilip, ular turghan zindan'gha qarangghuda bésip kirip, depsende, haqaret qilip, yene bulargha zexme bérishi mumkin. Shunga, xitay elchixanisidin kelgen terjimanni biz étirap qilmaymiz. Bolsa, biz, b d t we ammiwi teshkilatlar bolup özimiz maqul körgen 2-3 terjimanni tallaymiz, dése, mana buninggha biz teshna. Mana buninggha biz lilla sözlep, hem uyaqtiki ishning hékayisini, hem u balilarning bayanlirini sotqa ochuq-ashkara bayan qilalaymiz" dédi.

Mir'eli yüsüp bilen bilal muhemmet qoralliq hujum qilish, qesten adem öltürüsh qatarliq 10 xil jinayet bilen eyiblen'gen. Lékin, ikkiylen érawan butxanisidiki partlash bilen alaqisi barliqini ret qilip, ilgiriki iqrarlirining éghir qiyin-qistaq astida élin'ghanliqini bildürgen idi.

Toluq bet