Хотәндики бир сақчи: “қара күчләргә зәрбә бериш һәрикитидә оғри-янчуқчилар әмәс, ‛икки йүзлимичи‚ ләр асаслиқ нишан қилинди”

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2022.07.29
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Хотәндики бир сақчи: “қара күчләргә зәрбә бериш һәрикитидә оғри-янчуқчилар әмәс, ‛икки йүзлимичи‚ ләр асаслиқ нишан қилинди” 5-Июл қанлиқ бастуруштин кейин, хәлқаралиқ чоң базарниң алдида аманлиқ қоғдаватқан қораллиқ һәрбийләр. 2009-Йили 12-июл, үрүмчи.
AP

25‏-Июл күни хитай җамаәт хәвпсизлики министири йеқинда “100 күнлүк қара вә рәзил күчләргә қарши һәркәт” елип берип, 72 миң гумандарни тутқун қилғанлиқини билдүргән иди. Мухбиримизниң бу һәқтә елип барған телефон зиярәтлири давамида, әслидә иҗтимаий җинайәтләрни нишан қилған мәзкур һәрикәтниң уйғур райониға кәлгәндә, қоюқ сиясий түс алғанлиқи вә аталмиш “диний әсәбий” ләр билән “икки йүзлимичи” ләрни қанат астиға алғанларниң асаслиқ зәрбә нишани болғанлиқи айдиңлашти.

“хитай хәвәр тори” ниң баян қилишичә, хитай җ х министирлики йеқинда дөләт бойичә 100 күнлүк қаттиқ зәрбә бериш һәркити қозғап, 49 миң җинайи ишлар делосини паш қилған вә 72 миң җинайи ишлар гумандарини қолған алған. Биз бу һәрикәтниң уйғур елиға қандақ тәсир көрсәткәнликини ениқлаш үчүн, райондики һәр дәриҗилик сақчи органлириға телефон қилдуқ. Хотән шәһәрлик сақчи хадимлириниң бәзилири бу һәрикәттин хәвәрсизликини тилға алса, бәзилири бу һәқтә мәлумат берәлмәйдиғанлиқини тилға алди.

Толуқ қоралланған хитай сақчилири урумчидики бир мәсчиткә йеқин җайда чарлаватқан корунуш. 2009-Йили 8-июл, урумчи.
Толуқ қоралланған хитай сақчилири урумчидики бир мәсчиткә йеқин җайда чарлаватқан корунуш. 2009-Йили 8-июл, урумчи.
AP

Өткәндә ай паш болған қәшқәр конашәһәр сақчи һөҗҗәтлиридә, уйғур аптоном районлуқ парткомниң сабиқ секритари чен чүәнгониң “тутушқа тегишликләрниң һәммини тутуш” намида буйруқ чүшүргәнлики мәлум болған иди. Шуңа иҗтимаий таратқуларда пикир баян қилған муһаҗирәттики бәзи уйғур көзәткүчиләр, 2017‏-йили башланған чоң тутқундин кейин, җәмийәттә тутулғудәк адәмму қалмиғанлиқини илгири сүрүшсә; йәнә бәзиләр, уйғур районида уйғурлар мәвҗут болуп туридиған болса тутулушниң тохтимайдиғанлиқини илгири сүрүшкән иди.

Хотән шәһәр ичидики бир сақчиханидин телефон зияритимизни қобул қилған бир сақчи хадими, өткән айларда җ х саһәсидә “қара күчләргә зәрбә бериш” һәққидә йиғинлар ечилғанлиқини ашкарилиди.

“хитай хәвәр тори” да, мәзкур 100 күнлүк һәркәттә кәнт зомигири, дала зомигири, базар зомигири вә тор алдамчилири қатарлиқ иҗтимаий җинайәтчиләрниң зәрбә нишани қилинғанлиқи әскәртилгән. Әмма бу һәрикәт уйғур райониға кәлгәндә, илгирики йилларда аталмиш “икки йүзлимичи”, “бөлгүнчи”, “диний әсәбий” вә “терорчи” ларни қанат астиға алғанларниң зәрбә нишани қилинғанлиқи мәлум.

Мәзкур сақчи хадиминиң әскәртишичә, оғри‏-янчуқчи қатарлиқ иҗтимаий җинайәтчиләр, бу қетимлиқ һәрикәттә асасән нәзәрдин сақит қилинған.

“хитай хәвәр тори” ниң бу һәқтики хәвиридә, мәзкур зәрбә бериш һәрикитидә, 249 тәшкилат вә 1468 җинайәт гуруһи вәйран қилинғанлиқи қәйт қилинған.

Мәзкур сақчи хадими хотәндә “қара күчләргә зәрбә бериш һәрикити” ниң бир күнидә варис исимлик бир гумандар билән бирликтә 10 нәччә кишиниң тутқун қилинғанлиқини вә 500 нәччә кишилик җамаәт сорунида бешиға қара халта кийдүрүлүп елип кетилгәнликини ашкарилиди. Әмма у бу оннәччә кишиниң кимләрни қачан қанат астиға алғанлиқидин хәвири йоқлуқини, буниң “дөләт мәхпийәтлики” қатарида пәқәтла дело биҗиргүчиләргила мәлум икәнликини әскәртти.

Юқурида хитайда алдинқи айларда давам қилған “100 күнлүк қара вә рәзил күчләргә зәрбә бериш һәркити” ниң уйғур елиға кәлгәндә, сиясий зәрбә долқуниға айланғанлиқи һәққидә аңлитиш бәрдуқ.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.