Qazaqistan Uyghur yash-ösmürlirining “Yash talantlar!” féstiwali milliy kimlikni qoghdashni nishan qilghan

Tuzdibastaw yézisida ötküzülgen “Yash talantlar!” féstiwalidin körünüsh. 2019-Yil 12-may, qazaqistan.

Melumki, qazaqistan musteqilliqqa érishkendin buyan bashqa milletler bilen bir qatarda Uyghurlarmu memliketning iqtisadiy we medeniy tereqqiyatigha öz töhpisini qoshup kélish bilen birge özlirining tilini, tarixini, medeniyitini, örp-adetlirini saqlap qélishqa tirishmaqta. Hazir, Uyghur diyarida xitay da'irilirining Uyghurlarning milliy medeniyitini yoqitish siyasiti kétip barghan bir mezgilde qazaqistan Uyghurliri her xil pa'aliyetlerni ötküzüsh arqiliq öz kimlikini saqlap qélishqa we yash ewladlarni milliy rohta terbiyeleshke alahide köngül bölmekte. Yéqinda qazaqistanda ötküzülgen jumhuriyetlik féstiwal shuning bir ispatidur.

12-Mayda almuta wilayitining talghir nahiyesige qarashliq tuzdibastaw yézisining medeniyet öyide ataqliq Uyghur meripetchisi hébibullam qaharof xatirisige béghishlan'ghan “Yash talantlar!” témisida 20-féstiwal bolup ötti. Uni talghir nahiyelik Uyghur medeniyet merkizi we tuzdibastaw 31‏-ottura mektipi uyushturup, jumhuriyetlik Uyghur étno-medeniyet merkizi we talghir nahiyelik bilim bérish bölümi qollap-quwwetligen. Mezkur pa'aliyetke Uyghurlar zich olturaqlashqan almuta shehiri we almuta wilayitining Uyghur, panfilof, emgekchiqazaq we talghir nahiyeliridiki mekteplerde bilim éliwatqan Uyghur qiz-yigitliri bolup 500 din oshuq adem qatnashqan.

Hébibullam qaharofning ömür bayani we emgek pa'aliyiti boyiche doklat qilin'ghandin kéyin sözge chiqqan qazaqistan parlaménti aliy kéngishining ezasi, jumhuriyetlik Uyghur étno-medeniyet merkizining re'isi shahimerdan nurumof féstiwal qatnashquchilirining eng bextlik balilar ikenlikini, öz ana tilida bilim élish imkaniyitige ige bolghanliqini, ularning kélechiki üchün barliq imkaniyetlerning yaritilghanliqini alahide tekitlidi. U uzun waqittin buyan ötküzülüp kéliwatqan bu féstiwalning tunji qatnashquchilirigha hem buningda alahide pa'aliyetchanliq körsetken shexslerge pexriy yarliq we sowghilar tapshurdi.

Buningdin tashqiri féstiwalning échilish qismida sözligen güldala 21-ottura mektipining mudiri qu'an aytbayéf, tuzdibastaw 31-ottura mektipining mudiri qarligha sedwaqasowa we bashqilar bu murasimning terbiyewi ehmiyitini yuqiri bahalap, uning teshebbuskari we bash hamiysi mexsetjan qaharofqa minnetdarliqini izhar qildi hemde yash talantlargha aq yol tilidi.

Igilishimizche, qazaqistan muhajirettiki Uyghurlar eng köp olturaqlashqan memliket bolup, Uyghurlar bashqa qoshna ottura asiya jumhuriyetliride, yeni qirghizistan, özbékistan, türkmenistanda yashawatqan qandashliri bilen sélishturghanda, özlirining milliy mekteplirige, metbu'atigha, edebiyatigha, akadémiye derijidiki tiyatirigha ige iken.

Radiyomiz ziyaritini qobul qilghan jumhuriyetlik Uyghur étno-medeniyet merkizi re'isining orunbasari, “Uyghur awazi” gézitining bash muherriri yérshat esmetof ependi qazaqistandiki Uyghurlarning asasen mezkur merkez etrapigha toplinip, pa'aliyet élip bériwatqanliqini tekitlep, mundaq dédi: “Merkezde her xil kéngeshler bar. Mushundaq yönilishler bilen bir qatar ishlarni emelge ashuruwatimiz. Élimizning tunji prézidénti nursultan nazarbayéfning milliy siyasiti tüpeyli biz köpligen utuqlarni qolgha keltürduq. Shularning eng muhimi, yeni tilimizni saqlap qélishning yaxshi amili, jan-tomurimiz bolghan milliy mekteplirimizning mewjut bolushidur. Bu, bizning tereqqiyatimizning asasiy küch-qudriti. Shundaqla milliy metbu'atimizning mewjut bolushi milliy alahidiliklirimizni saqlap qélishning muhim amilliri bolup hésablinidu.”

Yérshat esmetof yene bashqimu Uyghur teshkilatlirining qazaqistandiki bar mumkinchiliklerdin paydilinip, milliy kimlikni saqlap qélish meqsitide köpligen pa'aliyetlerni ötküzüp kéliwatqanliqini bildürüp, yene mundaq dédi: “Jumhuriyetlik Uyghur medeniyet merkizining qollap-quwwetlishi bilen ötüwatqan yazghuchi-sha'irlirimizning tewellutliri, Uyghur metbu'atining 100 yilliqi, atu paji'esining 100 yilliqi, Uyghurlarning latin élipbesige köchüshi oxshash pa'aliyetler emelge ashuruldi. Mushuning hemmisi milliy kimlikimizni saqlap qélishning amali dep hésablaymen. Éniq misal ‛hoshshere, yash talantlar! ‚ féstiwalidur.”

Almuta wilayitining emgekchiqazaq nahiyesige qarashliq maliway ottura mektipining Uyghur tili we edebiyati peni mu'ellimi arzugül abdrimowa xanimning éytishiche, féstiwal qatnashquchiliri “Bilim”, “Shahmat”, “Ilmiy layihe”, “Teswiriy sen'et”, “Shé'irni ipadilik oqush”, “Leper ijra qilish”, “Qol hüner”, “Milliy saz”, “Milliy naxsha”, “Milliy yekke ussul” oxshash köpligen bölümler boyiche musabiqige chüshken.

Arzugül abdrimowa mezkur féstiwalning milliy kimlikni saqlashni we terghib qilishni nishan qilghanliqini otturigha qoyup, mundaq dédi: “Bu féstiwalda manga bek yaqqini bilim bölümi. Bu yerde oqughuchilarning ana tilida, in'gliz tilida, memliketlik qazaq tilida sözleshliri yuqiri derijide boldi. Yene bir tereptin, féstiwal yuqiri derijide uyushturulghan. Nöwettiki 21-féstiwalni ötküzüsh maliway yézisigha bérildi. Bu féstiwalning yene bir ehmiyiti shuningdiki, u peqet Uyghur tilida ötküzüldi. Buningdin bashqa bizde mu'ellimler yighilishi, qabiliyetlik oqughuchilar musabiqisi, yüsüp xas hajibning 1000 yilliqigha béghishlan'ghan ilmiy ishlar féstiwali, abduméjit döletof xatirisige béghishlan'ghan edebiy kech oxshash köpligen féstiwallar ötküzüldi.”

Tuzdibastaw yézisida ötken “Yash talantlar!” féstiwali ghaliblarni mukapatlash bilen ayaghlashqan. Ularning ichide, mesilen, bash mukapatlargha bilim bölümi boyiche Uyghur nahiyesining meshür jelilof namidiki ketmen ottura mektipining oqughuchisi shahsenem iskalinowa, milliy saz bölümi boyiche yene shu nahiyening dardamtu ottura mektipi oqughuchisi shi'ar jeripof érishken. Aldinqi orunlarni alghanlar shundaqla hébibullam qaharof namidiki mexsus médal, longqa we bashqimu köpligen maddiy we meniwi soghilar bilen teqdirlen'gen.