Qirghizistandiki Uyghurlar roza héytni qutluqlidi

Ixtiyariy muxbirimiz féruze
2020-05-25
Share
bishkek-heyt-namaz.jpg 30 Mingdin artuq her millet musulmanliri alataw meydanigha yighilip qurban héyt namizi otidi. 2014-Yili 4-öktebir, bishkek.
RFA/Azad Qasim

Bu yilliq ramzan éyi dunyaning her qaysi jayliridiki musulmanlar üchün nahayiti murekkep we ibretlik boldi.

Wuxen shehiridin tarqalghan korona yuqumluq késili tüpeylidin bu yilliq ramzan éyida mekke-muherremdin bashlap pütün dunya boyiche meschitler taqilip, , musulmanlar tarawi namazlirini hetta héyt namizini jem bolup birlikte oqush pursitidin mehrum qalghanidi.

Qirghizistan ottura asiyadiki Uyghurlar bir qeder köp we zich olturaqlashqan memliket, ular öz milliy we diniy en'enilirini yaxshi saqlap kelmekte. Qirghizistandiki Uyghurlarmu bir ay roza tutushtin ibaret muqeddes perzini ada qilip, yétim-miskinlerge sediqe bérip, shundaqla qur'ani kerim nazil qilin'ghan qedir kéchisini qur'an tilawet bilen tünidi. Lékin ulugh roza-héyt küni héyt namizini meschitlerde jama'et bilen birlikte oquyalmidi. Qirghizistan Uyghurliri "Ittipaq" jem'iyitining re'isi esqer qasimi jama'etni tor arqiliq tebriklep, jama'etsiz héyt namizini tarixiy esirning tamghisi dep tekitlidi.

Roza héyti islam dunyasining eng chong bayramliridin biridur. Roza héyti dastixanlar sélin'ghan, insanlar özliri otturisidiki adawetlerni tügitip, öz-ara hemkarlishishni kücheytidighan, qérindashlardek bir-birini baghrigha bésip héytlishidighan kündur. Mushundaq chong bayramlarda Uyghur xelqining méhmandostluqi we örp-adetliri namayan qilinidu. Biraq, bu yil qirghizistan Uyghurliri bundaq öz'ara héytlishish we méhmandostluq körsitishtin mehrum qaldi.

Ziyaritimizni qobul qilghan qirghizistan Uyghurliri ayallar komitétining re'isi tursun'ay islam bu éghir künlerde qirghizistan Uyghurlirining yenila roza héytni bayramlap, yash-ösmürlerning millet ghururini kötürüp, örp adetlirini saqlap qélishigha tirishiwatqanliqini éytti.

Hindonéziyediki AST Xeyri-saxawet teshkilatining türkiyediki xadimi firda'us ependi korona wirusi sewebidin bu yilliq ramzan éyida bir-biri bilen iptarliq qilalmighanliqidin, bolupmu meschitler taqalghanliqidin bek bi'aram bolghanliqini, Uyghurlargha bolghan hésdashliqlirining bu qétim téximu ashqanliqini bildürüp mundaq dédi: "Bu yili ramzan éyi, bolupmu roza héyti bashqa waqitlargha oxshimaydighan boldi. Pütün dunyada meschitler taqalghan, ölkimizde, shehirimizde mehellimizde hemme yerlerde meschitler taqalghan. Bu heqiqeten échinishliq bir ish, chünki biz oylapmu körmigen iduq meschitler taqilip biz namazlirimizni oquyalmaydighinimizni. Adette biz ramzan éyida uruq-tughqanlirimiz, qérindashlirimiz bilen birge iptarliqlarni uyushturattuq, birlikte namazlirimizni ötigen iduq, shunche köp adem héyt namizigha qatnishatti. Emeliyette men sherqiy türkistandiki we ürümchi shehiridiki weziyetni bilimen, men türkiyege kelgende türk tilini Uyghur dostlirim bilen birlikte ögen'gen idim, ular manga hemmisini anglatqanidi. Men shu chaghda heyran bolghanidim, emdi bolsa 2020-yili biz özimiz buninggha uchriduq, buni öz béshimizdin kechürüwatimiz. Biz sherqiy türkistandiki qérindashlirimiz bilen oxshash ehwalgha duch kelduq. Bu heqiqettin eng nachar ehwal, lékin Uyghur diyaridiki qérindashlirimiz köp yillardin buyan bu ehwalgha duch kelmekte. Biz lagérlardiki, zulum astidiki Uyghur qérindashlirimizgha eng chongqur teziyemizni bildürimiz, shundaqla biz hindonéziye jama'iti her da'im Uyghurlar üchün du'a qilimiz we ular bilen bille turushqa tirishiwatimiz".

Bu yil pütün qirghizistan boyiche kolléktip héyt namizi oqush cheklen'gen bolup, karantin yenila dawamlashmaqta. Qirghizistan Uyghurlirimu wirustin mudapi'elinish charilirini qollinip, hökümetning permanliri boyiche ish körmekte.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet