Рак муқами австралийәдики данмарк сада музика фестивалида тамашибинларни йиғлатти

Мухбиримиз гүлчеһрә
2019-06-04
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Австралийәдики уйғур сәнәткари шөһрәт турсун қатарлиқ уйғурлардин тәшкилләнгән уйғур муқам ансамбили бу нөвәт австарилийәниң данмарк шәһиридә өткүзүлгән сада музика фестивалиға тәклип билән қатнашқан болуп, тамашибинлар миң йилларчә тарихқа игә, бай вә бүйүк уйғур мәдәнийәт сәитиниң сеһри күчидин һәйранә һәвәстә қалған болса, бундақ бир есил вә бай мәдәнийәтниң тәһдит астида қалғанлиқидин әндишиләргә чөмгән.

Уйғурларниң мөҗизилик музика қамуси муқамларға уйғурниң музика сәнити билән тәң уларниң шан-шавкәтлик тарихи, бүйүк сәнити, гүзәл мәдәнийити, етиқади, кимлики, арзу вә арманлири муҗәссәмләшкән.

Өткән шәнбә вә шәкшәнбә күнлири австралийиниң ғәрбигә җайлашқан дәнмарк шәһиридә өткүзүлгән сада музика фестивалиниң сәһнисидә, уйғур рак муқами уйғур мәдәнийитиниң әнә шу сеһрий күчини йәнә бир қетим намаян қилди.

Данмарк сада музика фестивалиға тәклип билән қатнашқам австралийәдики шөһрәт турсунниң йетәклишидики уйғур сәнәт өмики бу қетим сәһнигә рак муқамини елип чиққан болуп, шөһрәт турсунниң орундиған зил тәмбур билән башланған рак муқами тамашибинларни миң йиллар илгирики тарихқа башлап киргән . Ташашибинлар бай уйғур нахша музикисидин һозур елипла қалмай, шөһрәт турсун билән даңлиқ дапчи таһир иминниң қоллиридики тәмбур, дутар қатарлиқ сазлардин, мәзкур ансамбилидики уйғур йигит, ханим-қизларниң аҗайип яришимлик, өзгичә уйғур кийим кечәклиридин, улардин төкүливатқан мәдәнийәттин  һәйран болған.

Бу қетим данмарк шәһиридә өткүзүлгән сада музика фестивалиға уйғурларниң тәклип қилинишиға,«сидней диний музикилар фестивали» ниң тәшкиллигучиси, австралийилик музикшунас ричард петковик сәвәб болған болуп, у уйғур муқаминиң австралийәлик музикантларға әмәс адәттики кишиләргиниму һәйран қалдурғанлиқиға йәнә бир қетим шаһид болғанлиқидин һаяҗанлиниватқанлиқини ипадилиди : «уйғур классик музикиси  рак муқамини шөһрәт турсун қатарлиқ уйғур сәнәткарлар сиднейдики сәһнидә өткән йили 9 -айда, ‹сидней диний музикилар фестивали' да  орундиғаниди .Бу қетим улар уйғур бүйүк музика сәнитини данмарк фестивалида йәнә бир қетим җулалатти  шундақла бу бүйүк мәдәнийәтниң йоқутулиштәк хәтәрлик вәзийәттә туруватқанлиқидәк реаллиқни йорутти . Биз өткән икки йүз йил ичидә австралийидики йәрлик милләтләрниң  мәдәнийәтлирини давам қилишиниң тосқунлуққа учриғанлиқидин интайин мәйүслинимиз . Бу қетим биз фестивалда уйғур нахша музикилирини көрсәткәндин башқа, уйғурларниң  бүгүнки вәзийитини йорутуп беридиған доклат вә сөһбәтләр арқилиқ австралийәдики йәрлик кишиләргә уйғурлардин ибарәт узун вә бүйүк тарихқа игә хәлқниң вә уларниң мәдәнийәт сәнитиниң тәһдит астида икәнликини наһайити тәсирлик аңлаттуқ . Бәзи тамашибинлар йенимға келип ‹мән бу милләтниң сәнитидин бәкму һузур алдим әмма уларниң вәзийити һәққидики доклатни аңлап бәкму көңлүм бузулди, азабландим' деди . Шундақ дегүчиләргә ейттимки, ойлап көрүң, сиз 20-30 минутлуқ доклатимиздин бунчә зор азаб һес қилған болсиңиз, бу гүзәл сәнәтни көрсәткән уйғур достлиримиз, күндә 24 саәт, йилларчә мушу азабни йүдүп яшаватқанлиқини қияс қилаламсиз, әмма улар йәнила униң билән, өзиниң мәдәнийитини кимликини, музикилирини сақлап қелиш үчүн мушундақ тиришмақта > дедим . Уйғур музкилири уйғур сәнәткарлириму охшашла тамашибинларни тәсирләндүрди, мән уйғурларниң йәниму көплигән йәрлик кишиләр тәрипидин чин қоллашқа еришиватқанлиқини көрдүм вә буниңдин бәкму мәмнунмән».

Муқам ғәзәллиригә тәңкәш қилинған чаваклар вә һаяҗандин уйғур муқаминиң тамашибинларни өзигә рам қилғанлиқи мәлум болуп туриду . Тамашибинлардин бири һаяҗан илкидә уйғур муқам күйлирини аңлап, дуняда мундақму узун тарихқа игә бүйүк мәдәнийәтлик хәлқ бар икән дәп һәйран қалғанлиқини билдүрүп мундақ деди : консертни көрүп, һәқиқәтән күчкә толғандәк болдум .Нахша - музика вә усуллардин түкүливатқан аҗайип күчлүк, бай бир мәдәнийәтни, гүзәлликни көрдүм, худди төкүлүп турған бу гүзәллик вә мөҗизилик муһәббәт ямғурида қалғандәк болдум . Муқам музикилири сизни ихтиярсиз һалда пәрқлиқ бир бай мәдәнийәткә елип кириду вә бу тарихй хәлқниң һекайисини аңлашқа қизиқтуриду, аңлисиңиз  аңлиғуңиз келиду . Мән һәммә инсанларниң буниңдин һузур елип беқишини маңа охшаш уни һес қилип беқишни үмид қилип туруптимән . Мениңчә бундақ бир мәдәнийәт бар җайда, ихтилап болмаслиқи, уруш болмаслиқи керәк . Чүнки,булардин, өз- ара һәқиқий һөрмәт, чоңқур иштияқ, һәқиқий инсаний меһир муһәббәтни толиму чоңқур вә пәрқлиқ нәрсиләрни өгәнгәндәк болдум».

Консерт ахирида тамашибинлар уйғур сәнәтчиләрниң зоқ усуллуқ нахшисиға җор болуп тәң уссулға чүшүп уйғур сәнити мәдәнийити тәң тәнтәнә қилған.

Уйғур диярида  музика қамуси муқамни өз ичигә алған уйғур мәдәнийәт-сәнити, уйғурларниң мәвҗутлуқи еғир тәһдиткә йүзләнгән бир вәзийәттә, австралийәдики уйғурлар, өзиниң тәбиий таланти, миллитигә болған сөйгү  күчидә мана мушундақ уйғурларни тонуштуридиған һәр қандақ пурсәтләрни қолдин бәрмәй кәлмәктә . Болупму муқам иҗрачиси шөһрәт турсун бир сәнәткар болуш сүпити билән уйғурлар вә уйғур сәнити хитайниң тәһдити астида қалғанда уйғурларниң миллий роһни музика арқилиқ намаян қилиш мениң бурчум дәйду.

Ғәрбий австралийәгә җайлашқан дәнмарк,австралийәдики  йәрлик милләтләр нопусиниң бир қәдәр зичлиқидәк алаһидиликкә игә болуп, бу шәһәрдә өткүзүлүп келиватқан сада музика фестивали, һәр хил йәрлик милләтләрниң музика сәнитини тонуштуруш вә тәрәққий қилдурушни мәқсәт қилидикән . Бу қетим уйғурларниң мәзкур фестивалға тунҗи қетим қатнишиши һесаблиниду .

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт