“Rohi saghlamliq teshebbusi” guruppisi: “Diniy étiqad bizni küchlendüridu”

Washin'gtondin muxbirimiz nur'iman teyyarlidi
2024.03.28
religious-symbols-diniy-itiqad-belgiliri Diniy étiqad belgiliri
psychreg.org

Xitay hakimiyitining Uyghurlargha qaratqan irqiy qirghinchiliqi Uyghur rayonidiki Uyghurlarni biwasite ziyankeshlikke uchratqan bolsa, muhajirettiki Uyghurlar yurtida qalghan ata-ana, qérindashlirining namelum teqdiridin ghem-endishe qilish seweblik türlük pisxikiliq bésimlargha we mesililerge duch kelmekte. Amérikadiki Uyghur teshkilatliri bu mesilige jiddiy qarap, muhajirettiki Uyghurlargha pisxikiliq yardemde bolush üchün “Rohi saghlamliq teshebbusi” namida mexsus bir guruppa qurghan.

Mezkur guruppa 27-mart küni, yeni ramizanning 17-künide “Shexsiy étiqad bizni qandaq küchlendüridu” dégen témida islam, xiristiyan we yehudiy dénidiki pa'aliyetchilerni teklip qilip tor muhakime yéghini ötküzgen. Mezkur yighinda amérikadiki “Xelq'ara tinchliq katalizatori” gherbiy shimal rayonluq shöbisining diréktori doktor bil klark (Bill Clark) , “Dunya yehudiylar közitish teshkilati” ning sabiq ijra'iye diréktori sérina obérstén (Serena Oberstein) we “Uyghur kishilik hoquq qurulushi” ning tetqiqatchisi zubeyre shemsidin xanim qatarliqlar amérika Uyghur birleshmisining re'isi elfidar iltebir xanimning riyasetchilikide öz qarashlirini otturigha qoyghan. Ular birdek irqiy qirghinchiliqqa uchrawatqan Uyghurlarning rohi jehettiki bésimlirigha taqabil turushta diniy étiqadning nahayiti muhim rol oynaydighanliqini tekitligen.

Zubeyre shemsidin xanim sözide diniy étiqadning intayin muhimliqini tekitlidi. U 30 yildin buyan élip bériwatqan siyasiy pa'aliyetliri jeryanda, musulman bolghanliqining özini rohi jehettin her zaman küchlük hés qildurghan eng muhim amil ikenlikini bayan qildi. U sözining dawamida, Uyghur millitining irqiy qirghinchiliqtin ibaret bu qabahetlik künlerde tayan'ghan chidamchanliqi we sewr-taqitide diniy étiqadning hel qilghuch rol oynighanliqni tekitlep ötti.

Bil klark ependi yighin jeryanida “Injil” we “Tewrat” tin neqil keltürüp, munularni bayan qildi: “Bizning muqeddes kitablirimizda ‛yaratquchini pütün qelbinglar bilen yaxshi körünglar, qoshnanglarni xuddi özünglarni yaxshi körgendek yaxshi körünglar‚ déyilgen. Her da'im ‛kim bizning qoshnimiz bolidu‚ dégen so'al sorilidu. Uyghurlar hazir irqiy qirghinchiliqqa uchrawatidu. Bundaq ehwalda Uyghurlar bizning ‛qoshna‚ miz hésablinidu. 20-Esirde yüz bergen yehudiy chong qirghinchiliqi waqtida yawropadiki yehudiylarning qoshniliridin peqet bir qanche pirsent kishilerla yehudiylargha yardem qilghan. Ashu waqitta qirghinchiliqqa süküt qilghanlar emeliyette qirghinchiliqqa yol échip bergenler idi؛ yehudiy qoshnilirigha yardem qilghan xiristiyanlar özining étiqadi boyiche yaratquchisining emrini orundap, qoshnisigha yardem qilghanlar idi. Emdi hazir biz bu tarixtin ders élip, irqiy qirghinchiliqqa yol qoymasliqimiz, Uyghur ‛qoshna‚ lirimizgha yardem qilishimiz kérek. ”

Sérina obérstén xanim bil klark ependining sözlirige tamamen qoshulidighanliqini bildürdi. U Uyghurlargha yardem qilish üchün emeliy heriketke ötüshning muhimliqini tekitlidi: “Elwette, irqiy qirghinchiliq bir-birige oxshimaydu. Lékin béyjing eyni waqittiki bérlin'gha oxshash istratégiye qolliniwatidu. Bérlinmu dunyadiki obrazini tiklesh üchün iqtisadiy küchini qollan'ghan. Béyjingmu Uyghur mejburiy emgiki arqiliq ishlepchiqarghan mehsulatlirini dunyaning herqaysi jaylirigha éksport qiliwatidu. Minglighan shirketler Uyghur mejburiy emgikige chétishliq ishlepchiqirish zenjirige baghlan'ghan. Biz, jümlidin men bir istémalchi bolush süpitim bilen Uyghur mejburiy emgikige chétishliq mehsulatlarni bayqut qilish arqiliq, Uyghurlargha yardem qilalaymen, dep qaraymen. Özimizning hékayisini anglatqan waqtimizda, Uyghur irqiy qirghinchiliqini dunyagha anglitishimiz kérek. Qaysi dölette turuwatqan bolushimizdin qet'iynezer, bir-birimizning ehwalidin xewerdar bolushimiz, öz'ara yardemde bolushimiz kérek. Biz bir-birimizni chüshen'genséri,  gerche oxshimighan dinlargha étiqad qilsaqmu, emeliyette oxshash insan ikenlikimizni hés qilalaymiz, shundaqla hemkarliship emeliy heriket qilalaymiz.”

Axirida zubeyre shemsidin xanim muhajirette yashawatqan Uyghurlarning rohi saghlamliqidiki mesililerning bezi seweblirini chüshendürüp ötti. U, Uyghurlarning musulman bolush süpiti bilen “Allahning sinaqliri” dep bilgen bu éghir künlerdin haman ötüp kételeydighanliqigha bolghan ishenchisini bildürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.