Qazaqistan Uyghurliri bu yilliq roza héytini öz öyliride kütüwaldi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2020-05-25
Share
qazaqistan-meschit-heyt-namaz.jpg Almuta shehirining dostluq mehellisidiki roza héyt namizidin körünüsh. 2018-Yil 15-iyun, qazaqistan.
RFA/Oyghan

Melumki, her yili roza héyt bayrimini kütüwélish Uyghurlarning uzun yillardin buyan kéliwatqan milliy en'enisi süpitide qélipliship qalghanidi.

Chong-kichikning ortaq bayrimigha aylan'ghan bu en'enining her xil tillarda sözlishidighan xelqlerni, shu jümlidin dunyaning her qaysi memliketliride yashawatqan Uyghurlarni birleshtüridighan xususiyiti bar bolup, uni her bir xelq özgiche ötküzidu. Muhajirettiki eng köp olturaqlashqan qazaqistandiki Uyghurlarmu her yili meschitlerde topliship, roza héyt namizini oqup bolghandin kéyin, bir-birini tebriklesh, naghra-sunaylargha tengkesh kélip, ussul oynash, qebristanliqlarni ziyaret qilish, bir-birining öylirige héytlap bérishni adetke aylandurghanidi.

Bu yili qandaq boldi?

Radiyomiz ziyaritini qobul qilghan jumhuriyetlik Uyghur étno-medeniyet merkizi yénidiki yigit bashliri kéngishining re'isi, almuta shehirining zarya wostoka mehellisining yigit béshi yarmuhemmet kébirofning éytishiche, bu yili dunyagha tarighan korona wirus késili sewebidin roza héyt bayrimini ötküzüsh qazaqistan diniy ishlar bashqarmisining mexsus qarari bilen toxtitilghaniken.

Yarmuhemmet kébirof ependi mundaq dédi: "Her yili roza we qurban héytta zarya wostokta bir yérim, ikki ming adem meschitke kélip, namaz öteydighan. Bu yili meschitlerni taqiwetti. Hökümetmu mushu aghriqtin saqlinayli dep, mushu ishlarni qiliwatidu. Xelq öyde olturghanliqtin, ishsiz qalidiken. Ishlimigenliktin hal éytishqa bashlidi. Ishlewatqan balilirimiz shulargha yardem berdi. Maqtaral rayonini su basqanda qurulush matériyallirini, un, chay, tuz ewettuq. Buninggha hökümetmu chong rehmet éytti. Wetinimiz azad bolsa dep, du'a qiliwatimiz".

Melum bolushiche, almuta shehiridiki zarya wostoka mehellisi asasiy jehettin Uyghur we tungganlar yashaydighan chong mehelle bolup, bu rayonda chong bazar we Uyghur mektipimu barken.

Almuta shehiridiki Uyghurlar zich olturaqlashqan yene bir chong mehelle dostluq mehellisi bolup, uningda bashqa millet wekillirimu yashaydu. Bu mehellidimu qazaqistan boyiche eng chong Uyghur mekteplirining biri orunlashqan.

Radiyomiz ziyaritini qobul qilghan dostluq mehellisining aqsaqallar kéngishining re'isi éli exmetof ependi ramzan aylirida dostluq mehellisi yurt-jama'etchilikining köpligen saxawetlik ishlarni qilghanliqini otturigha qoyup, mundaq dédi: "350 Ademge 4-5qétim yémek-ichmek tarqattuq. Tijaretchilermu yaq démidi. Dostluq mehellisi özidila üch yérim milyon tengge xejlendi. Bizning mehellide 36 kocha yigit béshi bar. Ular yaxshi oqetlerni qildi. Biz milletke qarimiduq. Tézrek korona wirusi tügisiken deymiz. Musulman xelqimizge birlik, ittipaqliq tileymiz. Asasen Uyghur xelqige parlaq künler tileymen. Buni oylisam, ikki közümge yash kélidu."

Almuta shehiride Uyghurlar köp yashaydighan yene bir yurt sultanqorghan mehellisining péshqedem wekilliridin biri, ataqliq chaqchaqchi sabirjan ghapparof ependi Uyghurlarning ming yildin oshuq waqit mabeynide islam dinigha étiqad qilip kéliwatqanliqini, bu waqit ichide roza hem qurban héytlirining Uyghurlar üchün milliy bayramgha aylan'ghanliqini bildürüp, mundaq dédi: "Héyttin kéyin oghlaqlarni tartip oynatti. Héyt qoshaqlirimu bolatti. Bu yili aghriq tüpeylidin héyt namazliri nacharliship qaldi. Uyghurlar hemme milletler bilen inaq. Musulman xelqler ichide Uyghurlarni mömin musulman deydu. Shuning üchün qazaqistandiki 130 millet bilen inaq yashawatimiz. Bu késel pütkendin kéyin yéngi utuqlar bolar."

Igilishimizche, qazaqistanda élan qilin'ghan karantin tertipi mushu kün'giche saqlinip kéliwatqan bolup, hazir korona wirusi bilen yuqumlan'ghanlar sani 8 mingdin éship ketken. Elning bezi wilayetliride yuqumlan'ghanlar sani yenimu ösmektiken. Pütkül el boyiche bixeterlik chariliri bir az yumshitilghan bolsimu, hökümet da'im ahalini bu késeldin saqlinishqa chaqirmaqta. Korona wirusi sewebidin ahale köp toplinidighan jaylargha, shu jümlidin meschitlerge yighilish meniy qilin'ghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet