Sérikjanni nobél tinchliq mukapati namzatliqigha körsitish üchün mingdin artuq kishi imza qoyghan

Muxbirimiz gülchéhre
2019-06-18
Élxet
Pikir
Share
Print
"Ata yurt jem'iyiti" ning qurghuchisi, qazaq pa'aliyetchi sérikjan bilash'oghli sot mehkimisining sirtida muxbirlarning so'aligha jawab bermekte. 2019-Yili 13-mart, almuta.
"Ata yurt jem'iyiti" ning qurghuchisi, qazaq pa'aliyetchi sérikjan bilash'oghli sot mehkimisining sirtida muxbirlarning so'aligha jawab bermekte. 2019-Yili 13-mart, almuta.
REUTERS

Qazaqistandiki "Ata yurt pida'iyliri" din igilishimizge qarighanda, qazaqistan paytexti nursultanda 14 ‏-iyun küni Uyghur rayonidin kelgen qazaqlarning kishilik hoquq pa'aliyetchisi sérikjan bilash'oghli üchün qayta sot échilghan. Sérikjan shu küni-7 iyun künidiki sotning özige bérilgen mirzaqamaq jazasining yene bir ay uzartqanliqigha naraziliq bildürüp erz sunushi bilen qayta sotqa chiqqan bolup, sot yépiq shekilde échilghan we sérikjanning qollighuchilirining sotqa qatnishishi cheklen'gen. Sot yenila sérikjanning mirzaqamaq jazasining yene bir ay uzartilishidek ilgiriki sotning qararini saqlap qalghan.

Sot mehkimisining sirtida yüzge yéqin kishi qollirida "Bileshke erkinlik, adalet" dégen xetler yézilghan lozunkilarni kötürüp, , "Ata yurt pida'iyliri" namliq kishilik hoquq teshkilati qurup, Uyghur rayonida xitay hökümiti teripidin tutqun qilin'ghan qazaqlarning qoyup bérilishini telep qilip kelgen sérikjan bileshning mirzaqamaqtin boshitilishini dawamliq telep qilghan. Xitaydiki lagér mesilisini gherb metbu'atlirigha aktipliq bilen anglitip kéliwatqan sérikjan bilash'oghli bu yil 3‏-ayning 10-küni almuta shehiride qolgha élinip, "Étnik öchmenlikke qutratquluq qilish" dégendek eyibleshlerge uchrighan we qazaqistan paytexti nursultan shehiride mirza qamaqta turmaqta.

Qazaqistandiki prézidéntliq saylimi we bu jeryanida meydan'gha kelgen xelqning naraziliq heriketliri bilen teng bir waqitta sérikjan'gha bérilgen mirza qamaqning uzartilishi xelq'araliq axbarat wasitiliri we kishilik hoquq teshkilatlirining qayta diqqitini qozghimaqta, del mushundaq bir peytte 16 iyun, shenbe küni, qazaqistan paytextige sérikjan üchün yighilghan "Ata yurt pida'iyliri" tutqundiki qazaqlarning a'ile ezaliri we sérikjanning qollighuchilirini teshkillep, sheher etrapidiki sahilgha mexsus sérikjan namida awul öyi qurghan we bu öyge yighilip bir qatar pa'aliyetlerni élip barghan.

Pa'aliyetni uyushturghuchilardin biri jaksilik toxtawxon: "Sérikjan üstidin échilghan sotning qararigha hemmimiz narazi. Biz bügün bu meydan'gha yighilip sérikjanni qollash pa'aliyetlirimizni sérikjan erkinlikke chiqmighuche dawamlashturidighanliqimizni bildürüwatimiz, chünki sérikjanning birdinbir jinayiti xitayning rehimsizlerche basturuwatqan xelqini qutuldurush üchün pidakarliq körsitip, uni dunyagha anglitish. Shunga bu jaygha yighilghan köchmen we yerlik qazaqlar birlikte uni xelq'ara nobél tinchliq mukapatigha namzat qilip körsitish üchün imza toplash arqiliq emeliy qollishimizni ipade qilmaqchi" dédi.

Sérikjan'gha atap tikilgen kigiz öyge yighilghan qazaqlarning aqsaqalliri pa'aliyette yene sérikjanning baldurraq erkinlikke chiqishigha, Uyghur diyarida xitay lagérlirida qamalghan qazaqlarning amanliqigha atap du'a qilghan. Er-ayal, qéri-yash we balilar birlikte naxshilar éytip, bir-birige ilham bérishken.

Jaksilikning chüshendürüshiche, sérikjanni nobél tinchliq mukapatigha namzatliqqa körsitish pilani deslep, mongghuliyedin qazaqistan'gha sérikjan bilen oxshash waqitlarda köchüp kelgen qazaq sha'ir shamaqan quwan oghlining teklipi bilen otturigha chiqqan bolup, bu teshebbus "Ata yurt" pida'iyliri we Uyghur élidin qazaqistan'gha köchüp chiqqan köp sandiki qazaqlarning ortaq qollishigha érishken. Bügünki pa'aliyette buninggha imza qoyghan kishiler qollighuchilarning az qismi bolup, hazirghiche mingdin artuq kishi imza qoyghan shundaqla sérikjanni nobél tinchliq mukapatigha namzatliqqa körsitish üchün imza qoyushqa teyyar kishiler bu xildiki pa'aliyetni yene chimkent, almata we bashqa jaylardimu dawamlashturushni telep qilmaqtiken. 

Ismini ashkarilashni xalimighan "Ata yurt pida'iyliri" din biri, özlirining sérikjanni nobél tinchliq mukapatigha körsitish arqiliq yene bir tereptin qazaqistan hökümitining "Ata yurt pida'iyliri" ning toghra yolluq pa'aliyetlirige tosqunluq qilishi we basturushigha naraziliqini ipadilesh ikenlikini bildürdi. Uning bildürüshiche, chünki ilgiri, sabiq qazaqistan prézidénti nursultan nazarbayéf nobél mukapatigha érishish üchün köp tirishqan, emma uninggha érishelmigen. Qazaqlar sérikjanni bu mukapatqa namzatliqqa körsitish arqiliq özlirining, uninggha qiliniwatqan adaletsiz dölet siyasitini wasitilik usulda eyibleydighanliqini ipade qilish iken.

Sérikjan tutqun qilinishtin ilgiri ziyaritimizni qobul qilip, özige qarshi shikayette bolghan qazaqistandiki bir qisim qazaq jem'iyetlirining we xitay terepdarliri ziyaliylarning, "Ata yurt pida'iyliri" teripidin tarqitilghan lagérlar heqqidiki barliq guwahliq uchur we ispatlarni yalghan'gha chiqirish üchün, uni "Qanunsiz teshkilat qurup, yalghan uchur tarqatqan", "Xitay-qazaqistan dostluqigha we qazaqistanning bixeterlikige yaman tesir peyda qilghan", "Qazaq ziyaliylar üstidin haqaret qilghan" dep eyiblep, uning üstidin edliye bashqarmisigha imzaliq shikayet qilghanliqini bildürgenidi. Shu seweblik u féwralda almutada sotqa chaqirilghan we sotta uninggha memuriy jaza süpitide 700 dollar jerimane qoyulghanidi. Sérikjan martta tuyuqsiz qolgha élindi we uninggha mirza qamaq jazasi höküm qilinip qayt qayta uzartildi.

Yawro-asiya torining ilgiri bergen xewiride, qazaqistan hökümitining xitayda lagérlargha qamalghan qazaqlarning dewasini qiliwatqan "Ata yurt" teshkilatining bu mesilini xelq'aralashturmasliqi üchün uninggha bésim ishletkenlikini we shu seweblik féwralda bu teshkilatqa tizimgha élinmighan teshkilat dep jerimane qoyulghanliqini ilgiri sürgenidi.

Toluq bet