Shiwéytsariye mektepliride Uyghur irqiy qirghinchiliqi tonushturuldi

Bérndin ixtiyariy muxbirimiz hebibulla izchi teyyarlidi
2024.03.28
shiwitsariye-doklat-03 Endili qaraxanli ependi doklat sunmaqta. 2024-Yili 27-mart, zug, shiwétsariye
RFA/Hebibulla

27-Mart küni shiwéytsariyening zug (Zug) ishtatidiki ishtatliq ottura mektepte oqughuchilargha Uyghur irqi qirghinchiliqini chöridigen halda “Sherqiy türkistanning tarixi, bügüni we hazirqi weziyiti” témisida doklat bérildi. Shundaqla “Shinjang saqchi höjjetliri” témisidiki arxiplarda xatirilen'gen tutqunlarning süretliri körgezme qilindi. Bu pa'aliyetni zug ishtatliq ottura mektep we shiwéytsariye Uyghur jem'iyiti teshkilligen bolup, pa'aliyet zug ishtatining eng chong aliy oqutush yurti bolghan ishtatliq ottura mektipide ötküzülgen.

Endili qaraxanli sherqiy türkistan we ikki jumhuriyet heqqide melumat bériwatidu. 2024-Yili 27-mart, zug, shiwétsariye
Endili qaraxanli sherqiy türkistan we ikki jumhuriyet heqqide melumat bériwatidu. 2024-Yili 27-mart, zug, shiwétsariye
RFA/Hebibulla

Bu pa'aliyetni teshkilligüchilerdin biri bolghan endili qaraxanli bu munasiwet bilen radiyomizning ziyaritini qobul qildi. U bu qétimqi pa'aliyetni orunlashturushning meqsiti heqqide melumat bérip, bu pa'aliyetke qatnashqan oqughuchilar bu mektepning her xil saheler üchün nuqtiliq terbiyelewatqan oqughuchiliri ikenlikini, bu shiwéytsariye Uyghur jem'iyitining her qaysi uniwérsitét we aliy mekteplerde dawam qiliwatqan “Sherqiy türkistan we Uyghurlar” témisidiki tonushturush pa'aliyitining bir qismi ikenliki heqqide tepsiliy melumat bérip ötti.

Pa'aliyetning doklat bérish basquchida endili qaraxanli süretlik we sinliq doklat arqiliq Uyghurlar we ularning wetini heqqide etrapliq chüshenche berdi. Oqughuchilar bilen liqqide tolghan zalda aldi bilen chong ékranda “Shinjang saqchi höjjetliri” témisidiki arxiplarda xatirilen'gen tutqunlar heqqidiki sin filimi qoyuldi. Arqidin delil-ispatlar we resimler arqiliq yorutup bérilgen “Uyghurlarni bilemsiz? sherqiy türkistanni bilemsiz? ” dégen témida doklat sunuldi. Oqughuchilarning pütün diqqiti bilen süretlerge we doklatqa bérilgen jiddiy qiyapitidin bu mezmunlarning ular üchün tolimu qiziqarliq we tesirlik boluwatqanliqini bayqash qiyin emes idi. Oqughuchilar zalgha tizilghan lagér tutqunlirining süretliridiki chüshendürüshlerdin bezi tutqunlarning özidinmu kichik ösmürler ikenlikini bilgende heyranliqtin néme déyishini bilelmey qalghan idi.

Endili ependi bu heqtimu toxtilip, hazirqi yashlarning bir qismi ijtima'iy taratqulardin Uyghurlar we Uyghur irqiy qirghinchiliqi heqqide melum chüshenchige ige bolghan bolsimu, emma biwasite shu muhittin kelgenler bilen uchriship shu kishilerning aghzidin melumat élishning tesiri bashqiche bolidighanliqini tekitlep ötti.

Endili qaraxanli sherqiy türkistan we ikki jumhuriyet heqqide melumat bériwatidu. 2024-Yili 27-mart, zug, shiwétsariye
Endili qaraxanli sherqiy türkistan we ikki jumhuriyet heqqide melumat bériwatidu. 2024-Yili 27-mart, zug, shiwétsariye
RFA/Hebibulla

Bir sa'ettin artuq dawam qilghan doklat sunush we Uyghurlarni tonushturushtin kéyin, oqughuchilargha so'al sorash basquchi bashlandi. Oqughuchilar endili qaraxanlidin “Xitay hökümiti néme sewebtin Uyghurlargha qarshi qirghinchiliq qilidu? ” , “Xitay hökümitining qiliwatqanliri assimilyatsiyedin halqip, étnik qirghinchiliqqa ayliniptu. Néme üchün xelq'ara jem'iyet buninggha aktip pozitsiyede bolmaydu? ” , “Siler wetininglarda qalghan tughqanliringlar bilen körüshelemsiler? ” dégendek so'allarni sorashqan. Ularning bes-beste qizghinliq bilen bunche köp so'allarni sorishidin öz heyranliqini yoshuralmighan endili bu heqtimu qisqiche toxtilip ötti. Shuningdek bu xil pa'aliyetlerni köplep uyushturushning muhimliqini eskertti.

Bu qétimqi pa'aliyetning wujudqa chiqishi üchün shiwéytsariye Uyghur jem'iyitimu aldi-keyni bolup köpligen tirishchanliqlarni namayan qilghan. Jümlidin mektep rehberlikining “Siyasiy témilarda éhtiyatchan bolush” tek mektep siyasitige dexli qilmighan halda bu pa'aliyetning emelge éshishqa kapaletlik qilishta barliq imkaniyetlerdin toluq paydilan'ghan. Shiwéytsariye Uyghur jem'iyitining re'isi rizwan'ay xanim bu munasiwet bilen radiyomiz ziyaritini qobul qilghanda bu xil pa'aliyetlerning öz nöwitide shiwéytsariye yashlirigha Uyghurlar duch kéliwatqan weziyetni tonushturush we Uyghur irqi qirghinchiliqini anglitishta muhim rol oynaydighanliqini alahide tilgha alidu. U bu heqte toxtilip, yashlarning adette tor dunyasidiki uchurlar bilen eng téz sür'ette uchrishidighanliqini eskertti we “Sherqiy türkistanni tonushturushta yashlarning roligha sel qarashqa bolmaydu” dédi.

Melum bolushiche, bu mektepning shiwéytsariye Uyghur jem'iyiti bilen birliship bu xil pa'aliyetni ikkinchi qétim teshkillishi bolup, bu pa'aliyet bashtin-axir nahayiti janliq keypiyatta ayaghlashti. Mektep terep gerche özlirining munasiwetlik mektep siyasiti tüpeylidin bu heqte radiyomizning ziyaritini qobul qilishqa ajiz kelgen bolsimu, emma bu xildiki pa'aliyetlerning dawamliq ötküzülüshige qarshi turmaydighanliqini, buning öz nöwitide yashlarning bilim qurulmisini téximu mustehkemleydighanliqini bildürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.