Stokholmda ötküzülgen "Nöwette xitaydiki kishilik hoquq apiti" namliq yighinda Uyghurlar mesilisi muhim téma bolghan

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2019-11-13
Élxet
Pikir
Share
Print
Lagér shahiti sayragül sa'utbay xanim sitokholmda ötküzülgen "Nöwette xitaydiki kishilik hoquq apiti" namliq yighinda nutuq sözlimekte. 2019-Yili 12-noyabir. Sitokholm, shiwétsiye.
Lagér shahiti sayragül sa'utbay xanim sitokholmda ötküzülgen "Nöwette xitaydiki kishilik hoquq apiti" namliq yighinda nutuq sözlimekte. 2019-Yili 12-noyabir. Sitokholm, shiwétsiye.
RFA/Ekrem

12-Noyabir stokholmda ötküzülgen 2020-yilliq "Édélstam mukapati" gha namzat körsitish murasimining échilishi we "Nöwette xitaydiki kishilik hoquq apiti" namliq yighinda Uyghurlar mesilisi muhim téma bolghan.

12-Noyabir Uyghurlar tarixidiki ikki jumhuriyetning qurulghan künige toghrilinip shiwétsiye paytexti stokholmda shiwétsiye Uyghur ma'arip uyushmisining orunlashturishi, "Uyghur fondi" ning maddiy yardimi, "Édélstam" fondi jem'iyiti, xelqara kishilik hoquq jem'iyiti, xitaydiki kishilik hoquqni qollash jemiyiti, tibet komitéti qatarliq teshkilatlarning hemkarliship uyushturishi bilen 2020-yilliq "Édélstam mukapati" gha namzat körsitish murasimining échilishi we "Nöwette xitaydiki kishilik hoquq apiti" namliq yighin birlikte ötküzülgen. 

Yighin'gha bezi döletlerning déplomatliri, shiwétsiye parlaméntining ezaliri, xitayshunas mutexessisler, Uyghur tetqiqatchiliri, tibetshunaslar, nobél mukapatining namzatliri, aliy mekteplerning proféssorliri, doktorliri, muxbirlar bolup köpligen kishiler qatnashqan.

Yighinda shiwétsiyede uzun yilliq tarixqa ige bolghan, her yili dunyaning herqaysiy jayliridiki közge körün'gen kishilik hoquq we démokratiye jengchilirini mukapatlap kéliwatqan "Édélstam" fondi jem'iyitining 2020-yilliq mukapat namzatini közdin köchürüsh mesilisi muzakire qilin'ghan. Shuning bilen birge yene xitaydiki künséri yamanliship kétiwatqan kishilik hoquq weziyiti, jümlidin sherqiy türkistandiki jaza lagérliri mesilisi we Uyghurlarning paji'elik halitimu muzakire qilin'ghan.

Shiwétsiye Uyghur m'arip uyushmisining rehberliridin nijat turghun ependining bergen melumatlirigha asaslan'ghanda, bu yighin'gha köpligen kishilik hoquq hem démokratiye pa'aliyetchiliri ishtirak qilip nutuqlar sözligen. Uningdin sirt xitayning jaza lagérlirida yétip chiqqan sayragül sawutbay we en'giliyede yashaydighan xitaydiki organ etkeschiliki mutexessisi enwer toxti qatarliqlarmu nutuq sözlep, jaza lagérliri we Uyghurlarning nöwettiki weziyiti toghrisida melumatlar bergen. Nijat turghun ependi bu qétimqi yighin heqqide bizni etrapliq uchurlar bilen teminlidi.

Bu yil 3-iyun shiwétsiyege kélip siyasiy panahliq tiligen, ötken yilidin bashlap qazaqistanda turup xitayning jaza lagérliridiki jinayetlirini pash qilish bilen tonulghan qazaq qizi sayragül sawutbay bu qétimqi yighin toghrisida ziyaritimizni qobul qildi. U özining nuqtiliq halda sherqiy türkistandiki jaza lagérlirida dawam qiliwatqan xitayning insan qélipidin chiqqan zulumlirini anglatqanliqini bildürdi. 

Xitayning ichkiy ezalarni köchürüp sétish qilmishlirini xelq'arada munberlerde pash qilip kéliwatqan organ etkeschiliki mutixessisi, en'giliyediki Uyghur ziyaliysi enwer toxti ependi bu yighinda qilghan sözide asasliqi sherqiy türkistandiki türmiler hem jaza lagérliridiki Uyghur tutqunlarning xitayning organ etkeschilikining asasliq menbesi we qurbanigha aylan'ghanliqini ilgiri sürgen. 

Mezkur yighinda yene bezi xitay démokratliri we tibetliklermu nutuqlar sözlep, xitay hakimiyitining xitay xelqige we mustemlikisi astidiki Uyghur, tibet xelqlirige séliwatqan mislisiz éghir zulumliri üstidin shikayetler qilishqan.

Toluq bet