Б д т дики йиғинда “лагерлар” мәсилиси оттуриға қоюлди

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2018.10.09
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
uniwersal-qerellik-tekshurush-bdt-dolqun.jpg Бирләшкән дөләтләр тәшкилатида ечилған “универсал қәрәллик тәкшүрүш” йиғинидин көрүнүш. 2018-Йили 9-өктәбир, җәнвә.
RFA/Ekrem

Җәнвәдә паалийәт елип бериватқан дуня уйғур қурултийи рәһбәрлириниң бәргән мәлуматлириға асасланғанда бүгүн, 9-өктәбир бирләшкән дөләтләр тәшкилатида кишилик һоқуқ вәзийитини “универсал қәрәллик тәкшүрүш” йиғини болуп өткән. Йиғинда д у қ программа йетәкчиси питир ирвен әпәнди “уйғурларниң хитайдики инсаний һоқуқлири” дегән темида нутуқ сөзлигән. У нутқида нуқтилиқ һалда уйғур дияридики җаза лагерлири мәсилисини оттуриға қойған һәмдә уйғурларниң ирқий җәһәттин қаттиқ дәпсәндә қилишларға учраватқанлиқини баян қилған.

Питир ирвен сөзидә 2013-йилидин буян уйғурларниң тил, мәдәнийәт, дин вә өрп-адәт җәһәттин қаттиқ бастурушларға, ассимилятсийә тәһдитлиригә йолуққанлиқини, 2017-йили 4-айдин башлап аталмиш тәрбийәләш мәркизи намидики җаза лагерлириға милйонлап қамилип, еғир тәқиб вә җазалар астида һаят көчүрүватқанлиқини, “шәрқий түркистанниң типик бир сақчи дөлитигә айланғанлиқи” ни асасий тема қилған.

У сөзидә йәнә явропа парламентиниң бу сәвәбтин 4-өктәбир 15 маддилиқ бир қарар қобул қилғанлиқини, америка вә явропа дөләтлиридә җаза лагерлири мәсилисиниң җиддий тема һалида оттуриға қоюлуватқанлиқини, б д т ниңму дәрһал тәдбир қоллинип, хитайни җазалаш үстидә қарарлар қобул қилиши лазимлиқини оттуриға қойған.

Дуня уйғур қурултийи рәиси долқун әйса әпәндиниң б д т дин зияритимизни қобул қилип билдүрүшичә, бу қетимқи йиғинға б д т кишилик һоқуқ кеңиши хадимлири, б д т ирқий айримичилиққа қарши туруш комитети хадимлири, көплигән хәлқаралиқ кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң мәсуллири, бәзи дөләтләрниң б д т дики әлчилири, тибәтликләр, хитай демократлири болуп көп санда киши қатнашқан.

Бу қетимқи йиғинға иштирак қилған тибәт яшлар һәрикити тәшкилатиниң мәсуллиридин мигмар долма ханим зияритимизни қобул қилип, бу йиғинниң тибәт вә уйғурларниң еғир вәзийитини йәниму илгирилигән һалда чүшинишкә пайдилиқ болғанлиқини тилға алди. У мундақ деди: “у п р тәшкиллигән бу йиғинда уйғур вә тибәтликләрниң нөвәттики вәзийити тоғрисида көпләп доклатлар тәқдим қилинди. Дуня җамаити хитайниң уйғур һәм тибәтликләргә селиватқан зулуми тоғрисида әтраплиқ чүшәнчиләргә игә болди.”

Бу қетимқи йиғинға “әркинлик карвини” тәшкилләп, җаза лагерлири мәсилисини тонуштуруш мәқситидә явропа сәпири үчүн финландийәдин йолға чиққан халмурат әпәндиму қатнашқан болуп, у өзиниң бүгүнки йиғин һәққидики тәсиратини оттуриға қоюп өтти.

Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди б д т да бүгүн бир күн ичидә 10 дин артуқ дөләтниң әлчилири билән учришип, уйғурлар мәсилиси бойичә муһим сөһбәтләр елип барған.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.