Uyghurlar yuqiri bésimliq siyasiy teshwiqatning obékti qilinmaqta

Muxbirimiz qutlan
2014-05-27
Élxet
Pikir
Share
Print
Ürümchide yüz bergen etigenlik bazar hujumidin kéyin, yötkep kéliniwatqan qoralliq küchler. 2014-Yili may, ürümchi.
Ürümchide yüz bergen etigenlik bazar hujumidin kéyin, yötkep kéliniwatqan qoralliq küchler. 2014-Yili may, ürümchi.
Oqurmen taminligen

Igilishimizche, nöwette xitay hökümiti Uyghur élida misli körülmigen derijidiki yuqiri bésimliq teshwiqat jéngini qanat yaydurghanliqi melum.

22-May ürümchide yüz bergen etigenlik bazar hujumidin kéyin da'iriler "Térrorluq we zorawanliq" qa qarshi turush namida omumyüzlük "Qattiq zerbe bérish" dolquni qozghighan. Shuning bilen bir waqitta yene, pütün teshwiqat apparatlirini ishqa sélip keng kölemlik idé'ologiyilik tazilash teshwiqat herikiti bashlighan.

Melum bolushiche, 23-may seherdin étibaren "Nöl nuqta" din bashlan'ghan we bir yilgha qeder dawamlishidighan bu qattiq zerbe bérish dolqunida Uyghurlar da'irilerning yuqiri bésimliq siyasiy teshwiqatining eng muhim obyékti qilinmaqtiken.

Uyghur élidiki hökümet taratqulirining xewerlirige qarighanda, bu qétimliq misli körülmigen siyasiy teshwiqat opératsiyeside aptonom rayonning yuqiri derijilik Uyghur emeldarliridin tartip addiy puqralarghiche, aliy bilim yurtliridiki dangliq ziyaliylardin tartip ichki ölkilerde oquwatqan Uyghur ottura mektep oqughuchilirigha qeder seperwer qilin'ghan.

Nahiyelerde ammiwi qesemyad yighinliri uyushturulghan

Melum bolushiche, 26-maydin bashlap Uyghur élining jenubidiki herqaysi nahiyelerde "Térrorluq we zorawanliq" qa qarshi zor tiptiki ammiwi qesemyad yighinliri uyushturulghan.

Junggo xewer torining uchurigha qarighanda, 26-may küni aqsu wilayitining awat nahiyesidiki "Dolan xelq sariyi" da üch mingdin artuq adem seperwer qilin'ghan ammiwi qesemyad yighini ötküzülgen. "Térrorluq we zorawanliq" heriketlirige qattiq zerbe bérish wiwiskisi astida ötküzülgen mezkur yighilishta her sahediki ammini partiye we hökümet bilen birdeklikni saqlap "Düshmen" ge qaqshatquch zerbe bérish hemde muqimliqni saqlash boyiche kolléktip qesem bergüzgen.

Shu küni yene kucha nahiyelik 4-ottura mektepning tenterbiye meydanida armiye, saqchi we ammidin teshkillen'gen kolléktip qesemyad bérish yighini uyushturulghan. Igiligen uchurlardin melum bolushiche, yerlik xelqning mezkur pa'aliyetke qatnishishini siyasiy wezipe qilip békitken. Buning bilen kuchadiki her sahe Uyghur ammisi mezkur pa'aliyetke mejburiyet astida qatnashqan.

Aliy mekteplerde ochuq xet élan qilish seperwerliki élip bérilghan

Uyghur aptonom rayonluq da'iriler qozghighan bu qétimliq zor kölemlik siyasiy teshwiqat jéngide aliy mektepler shek-shübhisizki, eng muhim teshwiqat sehnisi qilin'ghan.

30-Aprél ürümchi poyiz istansisida yüz bergen adem bomba hujumidin kéyin 11 neper Uyghur aliy mektep oqughuchisi imza qoyghan "Biz emdi süküt qilip turalmaymiz" serlewhilik ochuq xet "Xelq géziti" ning torida élan qilin'ghan. Shuningdin bashlap Uyghur aptonom rayonidiki herqaysi aliy mekteplerde Uyghur oqutquchi we oqughuchilirining ochuq xet élan qilip siyasiy ipade bildürüsh seperwerliki élip bérilghan.

15-May küni qeshqer wilayetlik partkomning tor bétide qeshqer pédagogika institutining proféssori, doktor gülnar ghopurning qelimi we shu mekteptiki 214 neper Uyghur oqutquchining imza qoyushi bilen "Ziyaliylarning diniy radikal küchlerge qarshi kürishidiki medeniyet oyghinishi" mawzuluq maqalisi élan qilin'ghan. Maqalide nuqtiliq halda kunming poyiz istansisida yüz bergen pichaqliq hujum weqesini tutqa qilip, Uyghur ziyaliylirini diniy ashqunluqqa qarshi küreshtiki yétekchi küchke aylinishqa chaqiriq qilghan.

22-May ürümchide yüz bergen etigenlik bazar hujumidin kéyin, Uyghur aptonom rayonluq oqughuchilar birleshmisi, shinjang uniwérsitéti, shinjang pédagogika uniwérsitéti we shinjang yéza-igilik uniwérsitéti oqughuchilar birleshmisi arqa-arqidin ochuq xet élan qilip diniy ashqunluq hemde zorawanliq weqeliri heqqide ipade bildürgen. Uniwérsitét we ilmiy orunlardiki yuqiri derijilik Uyghur ziyaliylirimu öz namida maqale yézish yaki hökümet taratqulirida pikir bayan qilish usuli bilen siyasiy jehettin ipade bildürüshke mejburlan'ghan.

Xitay ölkiliridiki Uyghur oqughuchilarmu bu teshwiqatning sirtida qalmighan

Igilishimizche, yéqinda Uyghur aptonom rayoni mexsus xitay ölkiliride oquwatqan Uyghur oqughuchilargha siyasiy teshwiqat élip bérish guruppisi teshkilligen. Bu guruppa 26-maydin étibaren wuxen tebi'iy penler uniwérsitéti, junggo déngiz-okyan uniwérsitéti we xitayning bashqa ölkiliridiki herqaysi aliy we ottura mekteplerde oquwatqan Uyghur oqughuchilargha siyasiy léksiye sözlesh pa'aliyiti élip barghan.

Radi'omizgha kelgen uchurlardin melum bolushiche, mezkur guruppidiki asasliq nutuq sözligüchiler xoten sheherlik 2-bashlan'ghuch mektepning mudiri bahargül exmet we bashqa birqanche Uyghur oqutquchilardin teshkillen'gen iken.

Bahargül exmet wuxen tebi'iy penler uniwérsitétida oquwatqan Uyghur oqughuchilargha sözligen léksiyeside islam eqidisi üstide toxtilip, yash oqughuchilarni "Diniy ashqun küch" lerning "Ménge yuyush" xaraktérlik teshwiqatlirining tesirini qobul qilmasliqqa chaqirghan.

U léksiyeside yéqindin buyan yüz bergen köpligen qanliq weqelerni Uyghurlar arisidiki esebiy diniy ashqun küchlerning keltürüp chiqarghanliqini, buninggha her bir kishining bayriqi roshen halda qarshi turushi lazimliqini alahide tekitligen.

Toluq bet