Чәтәлләрдә оқуғанлар вә уларниң ата-анилири «тәрбийиләп өзгәртиш синиплири» ға мәҗбурий тәшкилләнмәктә

Мухбиримиз гүлчеһрә
2017-05-09
Елхәт
Пикир
Һәмбәһр
Принт
  • Принт
  • Һәмбәһр
  • Пикир
  • Елхәт
Аптоном районлуқ яшлар иттипақ комитети үндидарда елан қилған «тәрбийиләп өзгәртиш синиплири» тоғрисидики чүшәндүрүши. 2017-Йили 30-апрел.
Аптоном районлуқ яшлар иттипақ комитети үндидарда елан қилған «тәрбийиләп өзгәртиш синиплири» тоғрисидики чүшәндүрүши. 2017-Йили 30-апрел.
Social Media

Турпан даирилириниң чәтәлгә оқушқа чиққан яки саяһәткә барғанларни тизимлаватқанлиқи һәмдә уларни бир җайға топлап «Үч хил өгиниш» Кә тәшкилләватқанлиқи йеқинқи ениқлашлиримизда мәлум болған иди.

Бу һәқтә чәтәлгә оқушқа чиққан бир қисим уйғур оқуғучилардин кәлгән йеңи инкасларға қариғанда, хитай һөкүмитиниң чәтәлдә оқуватқан уйғур оқуғучиларни қайтуруп келиш хизмити җиддий елип бериливатқан бир пәйттә, қайтип кәлгәнләрни вә қайтип кәлмигән оқуғучиларниң ата-анилири һәмдә уруқ-туғқанлирини, кәнтләрдә ечилған аталмиш «Тәрбийиләп өзгәртиш синиплири» Ға йиғип, икки һәптә, һәтта униңдин узун вақит «үч хил өгиниш» кә мәҗбурий тәшкилләватқанлиқи билдүрүлмәктә.

Хитай һөкүмитиниң радикаллиқни түгитиш намида, уйғур елида 2014-йили башлиған тәрбийиләп өзгәртиш сиясий һәрикити һелиһәм җиддий давам қилмақта, бу нуқта һәтта хитайниң мәркизи телевизийәсидиму ениқ хәвәр қилинған иди.

Мәркизи телевизийә истансисиниң 8-апирилдики хәвиридә, аптоном районниң «әсәбийликни түгитиш низами» уйғур районида 4-айниң 1-күнидин етибарән рәсмий йолға қоюлғандин буян, җай-җайларда диний әсәбийликкә қарши туруш вә мәзкур йеңи низамни өгиниш долқуни көтүрүлгәнликини, бу хил өгинишләр арқилиқ даириләрниң «муқимлиқ» ни ишқа ашурушни мәқсәт қилидиғанлиқини көрсәткән. Шундақла хәвәрдин йәнә, бу хил тәрбийиләш синиплириниң үч хил күчләргә қарши ипадә билдүрүш, икки йүзлимичиләрни паш қилишқа охшаш мәзмунларни өз ичигә алидиған күп хил мәзмун вә шәкилдә елип бериливатқанлиқи ашкариланди.

Бу, бу йил киргәндин буян хитай даирилириниң «террорлуққа қарши туруш» қанунидин кейин йолға қойидиған йәнә бир җиддий қанун мизани һесаблиниду. Радикаллиққа қарши туруш низами йолға қоюлғандин буян, уйғур елиниң һәр қайси җайлирида бу қанунни өгиниш билән тәң амминиң «сиясий тәрбийә» гә тәшкиллинип «қанун-түзүмини өгиниш», «қош тил өгиниш» вә «муқимлиқ һәққидики бәлгилимә вә низамларни өгиниш» елип барғандин сирт, қизил нахша-хорларни ейтиватқанлиқи қатарлиқлар көрситилгән.

Шинҗаң телевизийәсиниң мунасивәтлик хәвиридә болса, бу хил өгинишләрниң аптоном районлуқ парткомниң тәлипигә асасән муқимлиқ хизмитигә мәсул орунларниң вә асасий қатламға чүшкән кадирларниң вәзийәтни «бир йилда муқим қилиш, икки йилда турақлаштуруш, үч йилда мукәммәлләштүрүш» тәк вәзипини ишқа ашуруш үчүн, җайларда тәрбийәләп өзгәртиш синиплирини җиддий вә сиҗил тәшкилләватқанлиқини көрсәткән.

Мәлум болғандәк, чәтәлләрдә оқуватқан уйғур оқуғучиларниң хитай даирилири тәрипидин ғәйрий рәсмий йосунда, мушу айниң ахирғичә юртиға қайтип тизимдин өтүш һәққидә һәр хил тәһдитләрни тапшурувалғанлиқи мәлум болған иди. Шундақла бир қисим оқуғучилар, ата, аниси даириләр тәрипидин гөрүгә елинған вә яки тәһдитләргә учриғанлиқи сәвәблик қайтип кәткәнлики һәмдә қайтқандин кейин һәр хил қийин-қистақларға учраватқанлиқини инкас қилмақта иди. Чәтәлләрдә оқуватқан бир қисим оқуғучиларниң радийомизға йәткүзүшичә, чәтәлгә оқушқа чиққан болупму түркийә, мисир қатарлиқ җайлардин амалсиз юртқа қайтқан оқуғучилар хитай аманлиқ тармақлири тәрипидин бәзилири тутқун қилинған болса, йәнә бир қисми юртида «тәрбийиләп өзгәртиш синиплири» ға мәҗбурий әкирип кетилгән. Мисирдин бу һәқтә мәлумат бәргән бир қиз оқуғучи һәтта бу хил өгинишләргә оқуғучиларниң ата-анилири, уруқ-туғқанлириниңму мәҗбурий қатнаштуруливатқанлиқини инкас қилди.

Биз хитай һөкүмитиниң чәтәлдә оқуватқан уйғур оқуғучиларни қайтуруп келиш хизмити җиддий елип бериливатқан бир пәйттә, қайтип кәлгәнләрни вә қайтип кәлмигән оқуғучиларниң ата-анилириниң аталмиш«тәрбийиләп өзгәртиш синиплири»ға тәшкилләватқанлиқи һәққидә тәпсилий мәлумат елиш үчүн уйғур елиниң охшимиған җайлириға телефон қилип көргән болсақму, толуқ мәлумат алалмидуқ. Лоп сақчиханиниң бир ярдәмчи сақчиси бу хил тәрбийиләп өзгәртиш синиплириниң сақчиханиларда әмәс, кәнтләрдә ечилғанлиқини ейтқан болсиму, у җайда асаслиқ кимләргә, немиләр тоғрилиқ тәрбийә елип беридиғанлиқиға даир соаллиримизға җаваб беришни рәт қилип, «һәр қандақ җайниң мәхпийәтлики бар, буни сизгә дәп берәлмәймән» дәп телефонни қоювәтти.

Иҗтимаий алақә васитилиридиму даириләрниң нөвәттә чәтәлгә чиққан вә чәтәлдә оқуватқан оқуғучиларниң ата, анилири, уруқ-туғқанлири қатарлиқларни мәҗбурий «тәрбийиләш» үчүн йиғиватқанлиқи һәққидә учурлар тарқалмақта вә чәтәлләрдики уйғурлар арисидиму зор инкаслар қозғимақта. Шу сәвәбтин болса керәк, уйғур аптоном районлуқ яшлар иттипақ комитети, соху, үндидар супилирида «тәрбийиләп өзгәртиш синипи зади қандақ җай?» дегән темида мәхсус тәшвиқат мақалиси елан қилип тарқитишқа башлиған.

Униңда, бу хил аталмиш тәрбийиләп өзгәртиш синиплириға тәшкилләнгәнләр «диний әсәбийлик, зораван террорлуқ идийисидин юқумланған, шуңлашқа улар балнистта йетип давалиниши керәк» дәп көрсәткән. Униңда көрситилишичә, даириләр идийә җәһәттә кесәлгә гириптар аммини вақтида давалаш үчүн, һәр қайси вилайәт, наһийә, шәһәр, районларда тәсис қилған тәрбийиләп өзгәртиш синиплири аммиға нисбәтән бир қетимлиқ һәқсиз «балнистта йетип давалиниш» пурсити имиш.

Түркийәдә оқуватқан бир оқуғучи өзиниңму даириләр тәрипидин йеқинда дәрһал қайтип келиш һәққидә ата‏-анисиниң васитиси билән уқтуруш тапшуруп алғанлиқи, әмма оқушиниң түгимигәнлики сәвәблик қайтмиғанлиқи үчүн, кәнт даирилириниң униң яғлиқ чигидиған анисини тәрбийиләп өзгәртишкә мәҗбурий елип кәткәнликини инкас қилди. Бу оқуғучи бизни, анисиниң 15 күн аталмиш тәрбийилиништин чиқип өзигә әвәткән авазлиқ учури билән тәмин әтти. Бихәтәрлик йүзисидин бу оқуғучи вә униң анисиниң нам-шәрипи қатарлиқ учурларни йошурушимизға тоғра келиду, гәрчә, бу ана өзиниң аталмиш тәрбийиләп өзгәртиш җәрянида қандақ риязәт чәккәнлири үстидә тәпсилий тохтилишқа амалсиз болсиму, униң баянлиридин аталмиш «тәрбийиләп өзгәртиш» синиплириниң, аммиға зулум селишниң йәнә бир йоли болуватқанлиқи шундақла уйғур ата, аниларға интайин зор роһий бесим елип келиватқанлиқи мәлум болди.

Дуня уйғур қурултийиниң баянатчиси дилшат ришит әпәнди бу һәқтә бүгүн зияритимизни қобул қилип, мәзкур тәшкилатиму хитай даирилириниң җайларда күчәйтип елип бериватқан тәрбийиләп өзгәртиш синиплири намидики сиясәт, түзүмлиридин хәвәрдар икәнликини билдүрди вә буниң инсан һәқлиригә хилап, пуқраларниң паспорт елиш, саяһәт қилиш һәқ-һоқуқлириғиму еғир дәхли-тәрз йәткүзүватқан, қанунсиз тутқун шәклини алған бир һәрикәт икәнликини паш қилди шундақла «хитайниң буниңдики мәқсити, уйғурларниң ташқи дуня билән болған алақисини пүтүнләй үзүп ташлаш» дәп көрсәтти.

Пикирләр (0)
  • Принт
  • Һәмбәһр
  • Елхәт
Толуқ бәт