Bayköl déhqanliri yerlirini étiz béshida yétip qoghdimaqta

Muxbirimiz shöhret hoshur
2013.06.04
baykol-dehqan-yer-qoghdash.jpg Baykölde étiz béshida yérini qoghdap yatqan déhqan tursun turghan. 2013-Yili iyun. Ghulja.
RFA

Ghulja shehirini échish we kéngeytish nami asitida dawam qiliwatqan sheherdiki yerlik Uyghurlar bilen xitay köchmenliri arisidiki zémin talishish kürishi dawamlashmaqta.

Bu küreshte xitay köchmenliri hökümet, sot we saqchi organlirining himaysi we ijrasigha tayinip turup heriket qilsa, yerlik Uyghur ahaliliri erz-shikayetler, jenggi-jideller arqiliq zéminini qoghdap qélishqa tirishmaqta.

Bayköl kentidiki turghun tursun isimlik bir déhqanning 8 mo kölimidiki bughdayliqi ötken ayda, xitay köchmenliri teripidin aghduruwétilgen. Mezkur a'ile bughdayliqini aghduruwetküchilerni sürüshte qilip hökümet we saqchi organlirigha barghan bolsimu, uning sözige qulaq salghuchilar chiqmighan. Shunga mezkur a'ile ötken heptidin buyan étiz béshida yétip-qopup aghduruwétilgen yéride qurulush bashlinip kétishini tosimaqta.

Bayköldiki bir ahalining bildürüshiche, bu, yalghuz déhqan turghun tursunning béshighila kelgen kün emes. Az dégende 50 din artuq a'ilining 300 modin artuq yéri ötken yildin bashlap yéngi qurulush pilani seweblik döletke ötküzülüp bérishke buyrulghan. Kenttiki mirzexmet a'ilisi ötken heptining axirida 15 mo kölemdiki malina étizini 3 kün ichide bikarlap bérishke buyrulghan. Mirzexmet a'ilisi bu 15 mo yerge 4 yilning aldida 300 ming yüendin artuq meblegh sélip malina köchiti tikken, köchetler aldinqi yili tunji qétim miwe bérip mo béshidin 10 ming yüendin kirim qilishqa bashlighan. Emdilikte da'iriler bu yerlerni 39 ming yüendin sétiwétishqa buyrimaqta. Melum bolushiche xitay köchmenliri uyghulardin yerni sétiwalghanda da'irilerning xitayperesliki we parixorluqidin paydilinip, erkin bazardin töwen bahada sétiwalmaqta. Da'iriler qarshi turghuchilarni bezide aldash, bezide tehdit wastiliri bilen yerni sétish toxtamigha mejburiy qol qoydurmaqta.

Bayköldiki yene bir kishining ashkarilishiche, bayköldiki ahaliler 10 yildin buyan mana mushundaq axiri üzülmes qurulush pilanliri seweblik öy-makanliri we térilghu yerliridin ayrilmaqta. Da'iriler ahalilerning qolidin yerni éliwalidighan chaghda bu jaylargha zawut, fabrika qurulidighanliqi, ularning bu zawut-fabrikilarda ishlep déhqanchiliqtin qutulidighanliqini éytqan؛ yene bezide soda sariyi sélinidighanliqini uqturup birdin dukan bérishke wede bergen. Emeliyette, yéridin ayrilghan déhqanlar yuqiriqilardin héchnimige érishelmigen. Eksiche, hemme nersisidin ayrilip xitay köchmenliri kötüre alghan déhqanchiliq meydanlirida künlük ishchi bolup ishleshke we yaki sheher, bazarlarda medikarchiliq bilen kün kechürüshke mejbur bolghan.

Ghulja sheherlik hökümetning melumatliridin qarighanda, sheherning ötken yilliq nopusi 540 ming, buning ichide köchme nopus yeni aqqunlar nopusi 110 ming bolup, nöwette da'iriler ghulja shehirini 1 milyon nopusluq sheherge aylandurushni pilanlimaqta. Mushu pilan boyiche ghulja shehirining nopusi pat yéqinda bir qatlinidu. Közetküchilerning qarishiche, ghulja shehirining nopusidiki bu yüksilish, sheherde yer qischiliqini téximu ashuridu we yer bahasini téximu östüridu. Mana buningdin qarighanda, bayköl déhqanlirining öz teqdiri üstidiki endishiliri we zéminini qoghdash üchün kürsitiwatqan tirishchanliqining ne qeder orunluqluqi aydinglashmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.