Д у қ рәһбәрлири б д т дики паалийәтлиридә лагерлар мәсилисини тилға алмақта

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2018.09.18
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
dolqun-eysa-bdt-39-nowetlik-yighin.jpg Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң 39-нөвәтлик омумий йиғинида. 2018-Йили 17-сентәбир, җәнвә.
RFA/Ekrem

Б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң 39-нөвәтлик йиғинида уйғур дияридики җаза лагерлири мәсилиси тилға елинмақта.

18-Сентәбир бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ кеңишиниң 39-нөвәтлик йиғининиң 4-бөлүмидә австрийә явропа иттипақидики 28 дөләткә вакалитән хитайниң уйғур дияридики җаза лагерлири мәсилисини оттуриға қойди. Буниңға улапла германийә, әнглийә, фирансийә, финландийә, канада қатарлиқ дөләтләрму җаза лагерлири мәсилисини тилға елип, өзлириниң әндишилирини билдүрди вә җаза лагерлирини тақаш пикирини оттуриға қойди.

Д у қ рәиси долқун әйса, қурултай фондиниң мудири абдуҗелил әмәт, қурултай малийә хадими үмид турсун вә қурултай программа йетәкчиси питер ирвен қатарлиқ 4 кишилик бир һәйәт 17-сентәбир шветсарийәниң җәнвә шәһиридә давам қиливатқан б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң 39-нөвәтлик йиғиниға қатнишип, уйғурлар мәсилиси бойичә бир йүрүш паалийәтлирини башлиди.

Б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң 39-нөвәтлик йиғини 10-сентәбир башланған болуп, 28-сентәбиргичә давам қилидикән. Д у қ ниң хитайниң кишилик һоқуқ дәпсәндичиликигә вә җаза лагерлириға қарши паалийәтлири болса 17-сентәбирдин 21-сентәбиргичә болған бир һәптигә орунлаштурулған.

Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди қурултай вәкиллири билән биргә 17-сентәбир күни б д т ниң диний етиқад алий комиссарлиқи хадимлири вә бәзи дөләтләрниң б д т дики әлчилири билән учришиш өткүзүп, нуқтилиқ һалда уйғур дияридики җаза лагерлири мәсилисини аңлатти.

17-Сентәбир қурултай программа йетәкчиси питер ирвен әпәндиму б д т да ирқий айримичилиққа қарши туруш комитети хадимлири вә бир қисим хәлқаралиқ кишилик һоқуқ паалийәтчилири билән айрим-айрим учришиш өткүзди. У бу һәқтә тохталғанда, сөһбәтлиридә уйғур дияридики җаза лагерлири мәсилиси бойичә б д т да җамаәт пикири һазирлаватқанлиқини вә “шәрқий түркистанниң нөвәттики вәзийитини тонутуватқанлиқини, болупму җаза лагерлири мәсилисини мумкин қәдәр көп кишигә билдүрүп, б д т да бу мәсилини җиддий тема һалиға кәлтүрүш үчүн тиришчанлиқ көрситиватқанлиқи” ни тилға алди.

17-Сентәбир күни д у қ вәкиллири йәнә б д т да өткүзүлгән кишилик һоқуқ кеңишиниң 39-нөвәтлик омумий йиғиниға қатнишип, 190 дин артуқ дөләтниң вәкиллири қатнашқан бу йиғинда бруни дөлитидә йүз бәргән кишилик һоқуқ дәпсәндичиликигә қарши һәрқайси дөләтләрниң әйибләшлирини аңлиди вә б д т ниң бруни дөлитигә җаза тәдбири қоллиниш чақириқлириға гуваһчи болди. Бу йиғинда көплигән дөләтләр бруниға җаза тәдбири қоллиниш тәклиплирини бәрди. Чүнки, бруни падишаһлиқи көп қетимлиқ агаһландурушларға қаримай, кишилик һоқуқ вәзийитидә өзгириш һасил қилмиған, бу дөләттә кишилик һоқуқ дәпсәндичилики изчил давамлишип кәлгән һәмдә бу падишаһлиқ дөләтниң һөкүмити б д т билән һәмкарлишишни рәт қилған. Бу сәвәбтин, йиғинда ғәрб дөләтлири әлчилириниң бруниға үнүмлүк тәдбир қоллиниш тәләплири наһайити күчлүк болди. Д у қ рәһбәрлири сөзлиридә, б д т да хитайға қарши мана мушундақ бир вәзийәт вә сиясий килимат яритишқа тиришишниң зөрүрлүкини һес қилғанлиқини баян қилишти.

Қурултай фонди мудири абдуҗелил әмәт әпәнди д у қ ниң 17-сентәбир б д т да елип барған паалийәтлири һәққидә тохталғанда, бу бир күнниң уйғур дәвасиға пайдилиқ һәм мәнилик бир күн болғанлиқини тилға алди.
Д у қ рәһбәрлири 17-сентәбир йәнә хәтәр астидики хәлқләр тәшкилати тәрипидин б д т да өткүзүлгән “дуня җамаити хитайдики тибәтликләрни тилға алсун” намлиқ йиғинға қатнашти. Йиғинда тибәт мәсилисидин башқа, уйғурлар вә җаза лагерлири мәсилисиму тилға елинди.

Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди бу йиғинда, өзлирини кишилик һоқуқ паалийәтчиси ативалған икки нәпәр хитайниң тибәттики һәқсизликләргә чапан йепип қилған сөзлиригә дәрһал рәддийә берип, тибәт вә уйғур дияридики хитай зулумини мисаллири билән паш қилди һәмдә җаза лагерлири мәсилисини көтүрүп чиқип, хитай паалийәтчиләрниң ағзини тувақлиди.

Д у қ рәһбәрлириниң б д т дики паалийәтлири бир һәптә давам қилидиған болуп, бу бир һәптә җәрянида улар көплигән дөләтләрниң бирләшкән дөләтләр тәшкилатидики әлчилири билән көрүшидикән һәмдә б д т да чақирилған түрлүк мәзмунлардики йиғинларға қатнишидикән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.