Уйғур паалийәтчилири вә зиялийлар «шинҗаң университети» дики икки йүзлимиликкә қарши күрәшкә инкас қайтурди

Мухбиримиз меһрибан
2017-06-22
Share
ikki-yuzlimichi-qesem-imza.jpg «Бөлгүнчилик» кә қарши туруш тәшвиқат йиғинида қәсәм қилиш мурасими. 2017-Йили 21-май, үрүмчи.
news.ts.cn

Өткән пәйшәнбә күни үрүмчидә өткүзүлгән алий мәктәп башлиқлириниң қәсәмяд йиғинида, «шинҗаң университети» қатарлиқ 5 мәктәпниң мудири ипадә билдүрүп: «оқутқучилар арисидики икки йүзлимичиләргә зәрбә беридиғанлиқи» ни җакарлиған. Чәтәлләрдики уйғур паалийәтчилири вә зиялийлириниң қаришичә, уйғур дияридики университетларда елип бериливатқан аталмиш икки йүзлимиликкә зәрбә бериш һәрикити, илгирики йиллардин давамлишип келиватқан идеологийә саһәсидики сиясий күрәшләрниң бири. Чүнки, даириләр йиллардин буян илим-мәрипәт, миллий кимлик, миллий ғурур билән тоюнған уйғур зиялийлирини йетилдүрүватқан«шинҗаң университети» қатарлиқ билим очақлири вә у җайлардики оқутқучилар қошунини әң хәтәрлик инсанлар топи дәп қариған вә зәрбә нишани қилған.

Хотәнлик йеза кадири обулқасим мәттурсундин башланған «компартийигә миннәтдарлиқ билдүрүш, икки йүзлимичиләргә зәрбә бериш» һәққидики ипадә билдүрүш, қәсәмяд паалийәтлириниң нөвәттә уйғур дияридики университетларғичә кеңийиши чәтәлләрдики уйғур паалийәтчилири вә зиялийларниң җиддий диққитини вә инкасини қозғиди.

Хитайниң «шинҗаң гезити» қатарлиқ мәтбуатлириниң 20-июндики хәвиридин мәлум болушичә, 15-июн күни аптоном районлуқ хәлқ қурултийи залида өткүзүлгән алий мәктәпләрниң қәсәмяд йиғинида «шинҗаң университети, педагогика университети, медитсина университети, йеза игилик университети, хотән педагогика институти» қатарлиқ 5 мәктәпниң башлиқлири өзлириниң шәхси намида йезилған «икки йүзлимиликкә қарши күрәш қилиш» һәққидики очуқ хетини оқуп өткән.

Мәзкур қәсәмяд йиғинида «шинҗаң университети» ниң бу йил 3-айда йеңидин тәйинләнгән мәктәп мудири вәли барат сөзидә, шинҗаң университетиниң үч хил бөлгүнчи күчләрниң идийиви аң җәһәттин сиңип киридиған муһим истиһкамлиридин бири икәнликини тәкитләп, «биз оқутқучилар қошунидики тәтқиқат тониға оринивалған бир түркүм икки йүзлимичиләрни йәни 3 хил бөлгүнчи күчләрниң ярдәмчилирини тепип чиқишимиз керәк, чүнки, улар пәрдә арқисиға йошурунувалған дүшмәнләр, улар дәрс мунбиридин пайдилинип оқуғучиларға әксийәтчи идийиләрни, бөлгүнчилик вә миллий өчмәнлик идийилирини тарқитиватиду, шинҗаңниң узун муддәт әминликигә капаләтлик қилимиз дәйдикәнмиз, аввал бу хил бөлгүнчилик идийисиниң мәнбәлирини йилтизидин қомуруп ташлишимиз керәк!» дегән.

Чәтәлләрдики уйғур паалийәтчилиридин дуня уйғур қурултийиниң баш катипи долқун әйса әпәнди, 80-йилларниң оттурилири вә ахири үрүмчидә йүз бәргән шинҗаң университети қатарлиқ алий мәктәп оқуғучилар һәрикитиниң иштиракчилири вә муһим йетәкчилиридин бири.

Долқун әйса әпәнди «шинҗаң университети» ниң мәктәп мудири вәли барат тәкитлигән «шинҗаң университети чәтәлләрдики 3 хил бөлгүнчи күчләрниң идийиви аң җәһәттин сиңип киридиған истиһками, оқутқучилар қошунидики бөлгүнчилик идийилирини тарқитидиған икки йүзлимичиләргә зәрбә бериш керәк» дегән сөзләр һәққидә тохталди.

Материяллардин мәлум болушичә, хитай компартийиси уйғур диярини истила қилғандин буян «шинҗаң университети» қатарлиқ алий билим юртлиридики оқуғучилар хитай һөкүмитиниң райондики тәңсиз миллий сиясәтлиригә қарши наразилиқ һәрикәтлиридә йетәкчи болуп кәлгән болса, оқуғучиларға уйғур миллий, тарихий вә мәдәнийити һәққидә тәлим бәргән оқутқучилар һәр қетим районда елип берилған сиясий күрәшләрдики зәрбә нишани болуп кәлгән.

Долқун әйса әпәнди баянида 1985-йили 12-декабир оқуғучилар демократик намайиши вә 1988 йили йүз бәргән «шинҗаң университети» оқуғучилириниң хитай һөкүмәт даирилиригә тәләп қоюш һәрикитидин кейин, 1988-йилдики намайишқа йетәкчилик қилған оқуғучиларниң бири болғини үчүн, өзиниң әйни чағда «шинҗаң университети» дин буйруқ билән қоғланғанлиқи вә «шинҗаң университети» да елип берилған оқутқучиларға сиясий җәһәттин зәрбә бериш һәрикәтлирини әсләп, хитай һөкүмитиниң йиллардин буян илим-мәрипәт, миллий кимлик миллий ғурур билән тоюнған уйғур зиялийлирини йетилдүрүватқан шинҗаң университети қатарлиқ билим очақлири вә у җайлардики оқутқучилар қошунини әң хәтәрлик инсанлар топи дәп қарап, һәр қетим уйғур диярида йүз бәргән хитай һөкүмитигә қарши наразилиқ һәрикәтлиридин кейин, уларни зәрбә нишани қилип кәлгәнликини тәкитлиди.

Чәтәлләрдики уйғур зиялийлиридин, илгири «шинҗаң университети» да толуқ курс вә магистирлиқ оқушини тамамлиған вә тәтқиқат вә оқутуш хизмити билән шуғулланған, нөвәттә америкада мустәқил тәтқиқатини давамлаштуруватқан меһриай ханимму өз қаришини баян қилди.

Меһриай ханим өзиниң илгири «шинҗаң университети» да оқуватқан вә хизмәт қилған чағлиридики әһвалларни әсләп, мәзкур университетта миллий ғурури күчлүк оқутқучиларға һәр хил қалпақларни кийдүрүп зәрбә бериш һәрикәтлири көп қетим елип берилғанлиқини билдүрди.

Меһриай ханим йәнә, нөвәттә һәр хил сәвәбләр билән чәтәлләрдики муһаҗирәттики һаят йолини таллиған уйғур зиялийлири арисида «шинҗаң университети» ни түгәткән вә ишлигән оқутқучиларниң зор көп салмақни игиләйдиғанлиқини билдүрди.

Меһриай ханим сөзидә, чәтәлләрдики муһаҗирәт йолини таллиған уйғур зиялийлириниң зор бир қисминиң хитай һөкүмитиниң сиясий боюнтуруқи астида параванлиқ турмуш кәчүрүштин ваз кечиш йолини таллишиға ғәрб демократик дөләтләрдики әркин тәтқиқат муһити вә сөз-пикир әркинликигә болған интилиш сәвәб болған болса, техиму муһими уйғур миллитиниң нөвәттә хитай һөкүмити тәрипидин бастурулуватқан реал вәзийитини дуняға аңлитиш вә уйғур миллитиниң келәчикигә болған мәсулийәт туйғуси бир түркүм уйғур зиялийлирини уйғур миллий дәвасиниң чәтәлләрдики авангарт күчлиригә айландурғанлиқини тәкитләп, юқириқидәк сәвәбләр түпәйлидин хитай һөкүмәт даирилириниң «шинҗаң университети» қатарлиқ билим очақлирини идеологийә сепидики зәрбә нишани қилип келиватқанлиқини илгири сүрди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт