Islam hemkarliq teshkilati wekilliri Uyghur élida ziyarette boldi

Muxbirimiz gülchéhre
2015.04.24
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
abdullah-abdulrahman-alim.jpg Islam hemkarliq teshkilatining yardemchi bash katipi, bash elchi abdullah abdul rahman alim
Photo: RFA


Asiya kindiki torining 23 - aprél xewirige qarighanda, xitaygha 4 künlük ziyaretke kelgen islam hemkarliq teshkilatining yardemchi bash katipi, bash elchi abdullah abdul rahman alim we uning hemrahliri Uyghur élidiki musulmanlarning ehwalini igilesh üchün 22 - april ürümchide ziyarette bolghan, ularni aptonom rayonluq partkomning mu'awin sékritari, aptonom rayonning re'isi shöhret zakir kütüwalghan.

Uchrishishta shöhret zakir mundaq dégen : “Shinjangdiki her millet xelqining diniy étiqad erkinlik hoquqigha toluq hörmet qilinidu, din'gha ishinish yaki ishenmeslikni puqralar özi tallaydu, buni qanun qoghdaydu, her qandaq orun, kolléktip we shexsning arilishishigha ruxset qilinmaydu. Diniy sahediki zatlarmu hakimiyet ishlirigha qatnishish we hakimiyet ishlirini muhakime qilish hoquqidin toluq behrimen bolidu.”

Abdulla alim mundaq dégen : “Junggo shinjangning islam hemkarliq teshkilatidiki eza döletler bilen bolghan alaqe we öz - ara ziyaretni kücheytip, chüshinishni ilgiri sürüp, ikki terepning téximu köp sahelerdiki hemkarliqini ilgiri sürüshni ümid qilimen.”

U yene, islam hemkarliq teshkilatining her qaysi döletlerdiki musulman ammisining turmush ehwaligha qattiq köngül bölidighanliqini, bu qétim mexsus junggo shinjanggha kélip tekshürüsh ziyarette bolghanliqini, qaytip barghandin kéyin junggo shinjangdiki musulmanlarning turmush ehwalini islam hemkarliq teshkilatidiki her qaysi döletlerge yetküzidighanliqini, junggo shinjangning islam hemkarliq teshkilatidiki her qaysi döletler bilen alaqisi we ziyaritini kücheytip, chüshinishni ilgiri sürüp, ikki terepning her qaysi jehetlerdiki hemkarliqini ilgiri süridighanliqini éytqan.

Bu qétimliqi, mezkür teshkilat wekillirining ikkinchi qétim Uyghur élida ziyarette bolushi, islam hemkarliq teshkilatining eyni chaghdiki bash katipi ekmeliddin éhsan oghlu 5 - iyul weqesidin kéyin yeni 2010 - yili - 6 ayda Uyghur éligha kelgen we xitay emeldarliri bilen uchrashqandin kéyin, béyjingda qaytish aldida muxbirlargha bergen bayanatida Uyghur rayonining weziyiti, Uyghurlarning medeniy, diniy hoquqliri üstide muhim sözlerni qilghan idi.

Peyshenbe küni gérmaniyidin ziyaritimizni qobul qilghan dunya Uyghur qurultéyi ijra'iye mudiri dolqun eysa ependi bu ziyaretning muhim nuqtisi üstide toxtilip ötti. Uyghurlarning diniy erkinlik weziyiti xelqaraliq metbu'atlardin tartip birleshken döletler teshkilatida otturigha qoyulghudek bir mesilige aylan'ghan bir peytte, mezkür teshkilat wekillirining sherqiy türkstanda qayta élip barghan mexsus ziyaritining emeliylishishidin ijabiy netije kütiwatqanliqini bildürdi.

2009 - Yili 9 - ayning 28 - küni islam qurultiyi teshkilatning bash katipi proféssor doktor ekmeliddin éhsan oghli birleshken döletler teshkilatining yighin zalida axbarat élan qilish yighini achqan idi. U muxbirlarning sorighan so'allirigha jawab bérip “Shinjang bolsa Uyghur aptonom rayon, islam qurultiyi teshkilati xelq'araliq mesililerni hel qilish üchün xizmet qilidu, xelq'araliq közitish teshkilatliri, kishilik hoquq teshkilatliri bu rayon'gha köngül bölmeywatidu, ular néme üchün köngül bölmeydu men éniq bilmeymen. Belki, xitay bilen bolghan munasiwetlirining buzulishidin éhtiyat qilip sükütte turghan bolushi mumkin” digen idi .

Islam hemkarliq teshkilati 1969 - yili 9 - ayda qurulghan. Bu teshkilatning 57 dölet ezasi bar bolup, bügünki islam dunyasini bir arigha jem qilghan birdin - bir teshkilat. Bu teshkilat birleshken döletler teshkilati da'imiy komitétining qarmiqidiki shundaqla dunyada siyasiy pa'aliyet qilidighan eng küchlük teshkilat. Teshkilatning merkizi se'udi erebistanning jidde shehirige jaylashqan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.