«Истихбарат тәшкилатлири» дегән китабта хитай истихбарат идариси тоғрисида учурлар берилгән

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2014-10-24
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Истиһбарат тәшкилатлири дегән китапниң сиртқи муқависи
Истиһбарат тәшкилатлири дегән китапниң сиртқи муқависи
RFA/Arslan


Йеқинда түркийәдә нәшр қилинған дунядики җасуслуқ һәрикәтлири һәққидики бир китабта хитайниң дөләт җасуслуқ аппаратлири һәққидиму тәпсилий мәлуматлар берилгән.

Мәзкур китаб һәққидә тохталған түркийәдики истратегийә тәтқиқатчиси әркин әкрәм, хитайниң хәлқарадики җасуслуқ паалийәтлиригә уйғурларниму яллайдиғанлиқини билдүрди. Униң йетишичә, хитай даирилири уйғур җасусларға таза ишәнмигәчкә уларни төвән дәриҗилик, йәни «хәвәрчи» дәриҗилик хизмәтләргә салидикән.

«Истихбарат тәшкилатлири» намлиқ бу китаб «крипту» нәшрияти тәрипидин әнқәрәдә нәшр қилинған.

21 - Әсир институтиниң башлиқи профессор доктор үмид өздағ тәрипидин нәшргә тәйярланған бу китабта хитай истихбарат тәшкилатларниң һәрикәт - паалийәтлири тоғрисида шундақла, америкиниң CIA, русийиниң KGB, исраилийиниң MOSSAD, әнглийиниң MI6, германийәниң BND, иранниң VEVAK вә хитайниң истихбарат тәшкилатлири тоғрисида 7 нәпәр тәтқиқатчиниң бу тәшкилатлар вә уларниң һәрикәт - паалийәтлири тоғрисида тәйярлиған муһим илмий мақалилирини өз ичигә алған.

Китабниң муқәддимисидә мундақ дейилгән: истихбарат инсанийәтниң дәсләпки күнлиридин башлап һазирғичә инсанларниң ваз кечишкә болмайдиған һәрикәтләрдин бири болуп кәлди. Истихбарат иптидаий җәмийәттин һазирқи заманиви дөләт аппаратлириғичә тәшкиллик җәмийәтләрниң әң муһим паалийәт саһәсидин бири болуп кәлди.

Истихбарат тәшкилатлири тәрәққий қилған җәмийәтләрдә, истихбаратниң асасий васитилири наһайити күчлүк бир рол ойнайду. Истихбарат тәшкилатлирини билмәстин истихбаратни чүшиниш мумкин әмәс.

303 Бәтлик бу китаб, хитай қатарлиқ бәзи муһим чәтәл истихбарат тәшкилатлири тоғрисида асасий мәлуматлирини оттуриға қоюш мәқситидә йезилған. Бу китабқа йезилған мақалиләр асаслиқи, истихбарат тәшкилатларниң қисқичә тарихи, истихбарат мәдәнийитиниң асаслири, тәшкилатларниң қурулуш системиси, истихбарат тәшкилатларниң ғәлибигә еришкән яки мәғлубийәткә учриған муһим һәрикәтлиридин мисаллар, тәшкилатларниң хизмәтигә мунасивәтлик саһәлири вә һәрикәт даирилири шундақла дунядики муһим истихбарат тәшкилатлири тоғрисида мәлуматқа игә болушта, муқәддимә шәкилдә болсиму кәң түрдә мәлуматларни өз ичигә алған муһим бир китаб һесаблинидикән.

Китабқа бесилған профессор доктор кунуралп әрҗиласунниң, «коммунист истихбараттин заманиви истихбаратқа қәдәм, хитай истихбарат тәшкилатлири» дегән темидики тәтқиқат мақалисидә мундақ дейилгән: хитай истихбарати вә һәрбий саһәсигә мунасивәтлик әсәрләрниң асаси дәсләптә сун җийәниң әсәрлиригә тайиниду, һәқиқәтән миладийидин илгири 5 - 6 - әсирләрдә дунядин өткән сун җийәниң уруш истратегийилиригә мунасивәтлик 13 бөлүмдин тәркиб тапқан китабниң ахирқи бөлүми, «җасуслар» дегән темида болуп буниңда истихбарат паалийәтлиригә орун берилгән. Сун җийән китабиниң ахирқи бөлүмидә җасусларниң әң муһим хизмәтчи икәнликини, чүнки әскәрләрниң һәрикәт қабилийитиниң уларға бағлиқ икәнликини билдүргән. Буниңдин хитай дөләт әнәнисиниң нәзәрийә җәһәттә истихбаратниң әһмийитини әң бурунла йәткәнликини көрүвалғили болиду.

Китабта йәнә коммунист хитай истихбаратиниң қурулуши вә қурулуш тарихи тоғрисида кәң тохталған. Хитай коммунист партийисиниң истихбарат тәшкилати 1920 - йили «алаһидә бөлүм» дегән намда қурулған. Кейин «мәркизи комитет ишлири шөбиси» дегән намда системилашқан. Дөләт қурулғандин кейинму каң шиңниң башчилиқида давам қилған. Каң шиң болса заманиви хитай истихбаратниң қурғучиси һесаблинидикән.

Хитайниң истихбарат системиниң тәшкили аппаратлири

Китабта хитайниң истихбарат системиниң тәшкили аппаратлири тоғрисида тохтилип мундақ дейилгән: хитайда истихбарат паалийәтлири бир қанчә орган тәрипидин башқурулиду. Бүгүнки күндә хитай истихбарат органлири асаслиқи аммиви истихбарат вә һәрбий истихбарат дәп иккигә айрилиду, аммиви истихбарат бөлүмидә дөләт бихәтәрлик министирлиқи билән җ х министирлиқиму истихбарат паалийәтләрни башқуриду. Һәрбий истихбарат саһәсидә хәлқ азадлиқ армийисиниң 3 бөлүми паалийәт қилиду, булар, хәлқ азадлиқ армийиси иккинчи шөбә, үчинчи шөбә, вә төтинчи шөбә дәп атилиду. Буниңдин башқа йәнә һава, деңиз вә қоруқлуқ қисимлириниң айрим истихбарат идарилири бар, буларға қошумчә қилип, дөләт сирлири ишханиси мәвҗут.

Хитай дөләт бихәтәрлик министирлиқи

Китабта йәнә хитай дөләт бихәтәрлик министирлиқи тоғрисида тохтилип мундақ дейилгән: хитай дөләт бихәтәрлик министирлиқиниң тәшкилат аппаратиға қарайдиған болсақ, министирлиқниң 11 бөлүм һаләттә паалийәт қиливатқанлиқини көрүвалғили болиду. Буларниң биринчи бөлүми хизмәтчи қобул қилиш вә чәтәлләрдә паалийәт қилған хизмәтчилириниң хитайни зиярәт қилишини тәшкилләш билән вәзипиләндүрүлгән. 8 - Бөлүми хәлқара мунасивәтләр институти болуп бу дуняниң әң чоң хәлқара мунасивәтләр институти һесаблиниду, бу институт 12 чоң бөлүмдин тәркиб тапқан болуп, дуняниң пүтүн мәсилилири вә йеңилиқ өзгиришләр тоғрисида 500 дин артуқ тәтқиқатчи хизмәт қилидикән.

Китабта йәнә, хитай азадлиқ армийисиниң истихбарат тәшкилатлири тоғрисида тохтилип 3 - шөбисиниң 12 бөлүми барлиқи буларниң хитайниң һәр қайси шәһәрлиригә җайлашқанлиқи. Буларниң бириниң үрүмчигә җайлашқанлиқи йезилған. Бу шөбиләрдин 10 - бөлүминиң мәркизи бейҗиңда болуп үрүмчи, ғулҗа вә баринда шөбилири бар дәп йезилған.

Китабта йәнә хитай истихбаратиниң америка вә явропада елип барған паалийәтлири вә паш болуп қалған җасуслири тоғрисида тохталған вә шветсийәдә вә германийәдә тутулуп қалған уйғур җасусларни тилған елип мундақ дейилгән: көпинчә хитай җасуслири америкида паш болуп тутулуп қалған болсиму, йеқиндин буян хитай истихбаратиниң явропадиму бир икки паалийити паш болди. Булардин бири 2008 - йили шветсийәдә паш болди. Шветсийә әмәлдарлириниң билдүрүшичә, ситокһолимдики хитай баш әлчиликидә болған хитай истихбарат хадими бир уйғур көчмәнни уларға мәлумат беришкә қайил қилған. Уйғур көчмән явропадики уйғур паалийәтчиләр тоғрисида хитайға учур беришни қобул қилған. Башқа бир вәқә германийидә мәйданға кәлди, германийә әмәлдарлири 2009 - йилида мюнхендики хитай консулханисини мәркәз қилған бир истихбарат тәшкилатини паш қилғанлиқини елан қилған иди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт