“Junggo chüshi” ni Uyghur xelqimu chüshemdu?

Ixtiyariy muxbirimiz qutlan
2013.08.20
Abdureqip-Tomurniyaz-junggo-chushi.jpg Xitay memliketlik xelq qurultiyining wekili, shinjang islam institutining mudiri abdureqip tömürniyaz béyjingdiki “Shinjang sinipi” oqughuchilirigha “Junggo chüshi” heqqide nutuq sözlimekte.
Junggo Radi’o Tori

“Hazir xitay kompartiyesi ‛junggo chüshi‚ din ibaret sepsetini otturigha qoymaqta. Atalmish ‛junggo chüshi‚ xitaylarning chüshidur, u hergizmu Uyghur xelqining chüshi bolalmaydu. Uyghurlarning qelbide peqetla özigila xas bolghan ‛Uyghur chüshi‚ mewjut!”

Yawropada yashawatqan Uyghur ziyaliyliridin choghluq xanim nöwette xitay kompartiyesi Uyghur élide teshwiq qiliwatqan “Junggo chüshi” nezeriyisi heqqide ziyaritimizni qobul qilghanda yuqiriqi qarashlirini tekitlidi.

2012-Yilining axiri shi jinping textke chiqishi bilenla “Junggo chüshi” nezeriyisi xitayda keng kölemde bazargha sélin'ghan. “Jungxu'a millitining ulugh güllinishini emelge ashurush” tin ibaret xitay milletchilik idiyisini özige yadro qilghan bu siyasiy chaqiriq oxashashla Uyghur we tibet aptonom rayonliridimu teshwiq qilinishqa bashlighan.

Melum bolushiche, yéqindin buyan Uyghur élidiki kompartiye we hökümet organliri pilanliq türde Uyghurlar ichidiki nazaret derijilik hoquq tutuwatqan emeldarlar, xelq ichide melum tesirge ige jama'et erbabliri shuningdek diniy sahediki kompartiyige mayil zatlarni seperwer qilip, Uyghurlar arisida “Junggo chüshi” nezeriyesini terghib qilishqa bashlighan. Choghluq xanim bu heqte toxtilip öz qarashlirini otturigha qoydi.

Xitay memliketlik xelq qurultiyining wekili, shinjang islam institutining mudiri abdureqip tömürniyaz bu yil martta Uyghur aptonom rayonluq partkomning mexsus orunlashturushi bilen béyjingning shunyi rayonidiki yangjén 1-ottura mektipige kélip “Shinjang sinipi” da oquwatqan Uyghur oqughuchilargha “Junggo chüshi” boyiche léksiye sözligen.

Bu yil awghusttin bashlap Uyghur aptonom rayonining edebiyat-sen'et, ma'arip, medeniyet we tetqiqat orunlirida nazaret derijilik hoquq tutuwatqan bir qisim Uyghur emeldarliri arqa-arqidin “Shinjang géziti” de maqale élan qilishqa uyushturulghan. Shinjang ijtima'iy penler akadémiyesi partkomining sékrétari, mu'awin akadémiye bashliqi abdurazzaq tömür “Shinjang géziti” ning 9-awghusttiki sanida “Uyghurlarning ilghar en'eniwi medeniyitige angliq warisliq qilayli” namliq mexsus maqale élan qilghan. U maqaliside Uyghur xelqini “Milliy bölgünchilik we diniy esebiylik bilen qet'iy küresh qilip, shinjangning ijtima'iy muqimliqini pütün küchi bilen qoghdap, jungxu'a millitining ulugh güllinishi hemde ‛junggo chüshi‚ ning emelge éshishi üchün töhpe qoshush” qa chaqiriq qilghan. Choghluq xanim abdurazzaq tömürning maqalisini tenqid qilip, atalmish “Junggo chüshi” ning peqetla xitaylarning menpe'eti chiqish qilin'ghan sepsete ikenlikini, uning hergizmu Uyghur xelqining chüshi bolalmaydighanliqini tekitlidi.

Tepsilatini awaz ulinishtin anglighaysiz.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.