Канада албертадики уйғурлар: «вәтәндики зулум бизни силкиндүрди»

Мухбиримиз меһрибан
2018-03-21
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«15-Март бир аваз бир қәдәм» хәлқара уйғур аяллири намайишидин көрүнүш. 2018-Йили 15-март, канада.
«15-Март бир аваз бир қәдәм» хәлқара уйғур аяллири намайишидин көрүнүш. 2018-Йили 15-март, канада.
Photo: RFA

Канаданиң алберта өлкисиниң каргари едмонтон шәһәрлиридин радийомиз зияритини қобул қилған уйғурларниң билдүрүшичә, 15-март пүтүн дуня миқясида бирла вақитта елип берилған «бир аваз бир қәдәм» хәлқара уйғур аяллири намайишиға канаданиң нефит өлкиси дәп атилидиған мәзкур райондики уйғурларниң зор көп қисми қатнашқан. Намайиш тәшкиллигүчилиридин алберта өлкисиниң калгари шәһиридин зияритимизни қобул қилған ғәйрәт әпәнди намайиш мәйданидики җәңгивар кәйпиятниң һәммәйләнни һаяҗанландурғанлиқини билдүрди.

У мундақ деди: «2009-йили вәтинимиз шәрқий түркистанниң үрүмчи шәһиридә йүз бәргән ‹5-июл қирғинчилиқи' дин кейин қериндашлиримизда чоң бир ойғиниш болған иди. Әйни чағда алберта районида бир қетимлиқ зор көләмлик наразилиқ намайиши елип берилғандин буян бу йәрдики уйғурлар асасән йепиқ, җимҗит һаләттә турған иди. Өткән һәптидики 15-март намайишиға қәдәр техи бундақ бир зор көләмлик наразилиқ намайиш болмиған иди. Шу күнки намайишқа қиш пәсли техи аяғлашмиған калгарий шәһиридин парламент бинаси җайлашқан едмонтон шәһиригә қар-шивирғанлиқ һава райида 300 километир йолни бесип, 3 саәт машина һәйдәп кәлгән уйғурлар вә уларниң балилириниң намайиш мәйданидики җәңгивар роһи һалити намайиш қатнашчилири һәм уларниң намайишини көрүш үчүн кәлгәнләрни тәсирләндүрди».

Ғәйрәт әпәнди йәнә калгарий шәһиридики уйғурларниң намайишқа бундақ актип аваз қошуши вә намайиш мәйданида көк байрақни ләпилдитишигә, бултурдин буян хитайниң уйғурларға қаратқан зулуминиң барғанчә чекидин ешип, көп сандики уйғурниң аилисидики қериндашлириниң аталмиш «тәрбийәләш мәркизи» намидики җаза лагерлириға қамилишидәк еғир вәзийәт сәвәб болғанлиқини тәкитлиди.

У мундақ деди: «хитай һөкүмитиниң йеқиндин буян шәрқий түркистандики уйғурларға қаратқан зулумлири чекидин ашти. Шу күни намайишқа қатнашқан уйғурларниң һәр бириниң аилисидин аз дегәндә бир адәм яки униңдин җиқ адәм ‹тәрбийәләш мәрлкәз' лири намидики җазалаш лагерлирида яки түрмиләрдә. Мәйли хитай һөкүмитигә қаршилиқ қилғанлар болсун яки җим турғанлар болсун, һәммә уйғур һазир хитай һөкүмити тәрипидин охшаш зулумға учримақта. Мениңчә вәтәндики бу хил чекидин ашқан зулум, 100 нәччә уйғур бар калгарий шәһиридики уйғурларниң мутләқ көп қисмини аилиси билән һәтта 3-4 яшлиқ балилири билән намайиш мәйданиға елип кәлди. Шуңа әсли сүкүт ичидә елип бериш қарар қилинған намайишта намайиш қатнашчилириниң тәлипи билән хитай һөкүмитигә қарши наразилиқ шоарлирини авазимиз боғулғичә товлашқа, ай юлтузлуқ көк байрақни көтүрүвалған уйғурларни хитай һөкүмитиниң уйғурларға селиватқан зулумини канадалиқларға аңлитишиға сәвәб болуватқан амиллар әнә шу вәтәндики қериндашлири учраватқан чекидин ашқан зулум».

Өз кимликини ашкарилимаслиқ шәрти билән зияритимизни қобул қилған бир ханимму өз аилисидин тутқун қилинип, «тәрбийәләш лагер» лириға вә кесим һөкүм қилинип түрмиләргә қамалған қериндашлириниң ечинишлиқ ақивити өзини аилиси билән биргә бу намайишқа елип кәлгәнликини билдүрди.

Алберта өлкиси едмонтон шәһиридики 15-март «бир аваз бир қәдәм» намайишини тәшкиллигүчилиридин мукәррәм ханимму зияритимизни қобул қилип, гәрчә намайиш елип берилған күни өзи аилиси билән бирликтә ню-йорк шәһиридә өткүзүлгән бирләшкән дөләтләр тәшкилати бинаси алдидики намайишқа қатнашқанлиқи үчүн, едмонтодики намайиш мәйданида болмисиму, әмма шу күни едмонтон шәһиридә өткүзүлгән намайишқа уйғурларниң һәтта 3-4 яшлиқ балилириниму елип аилиси билән қатнашқан мәнзирини иҗтимаий таратқулардин көргинидә, бу уйғур қериндашлиридин сөйүнгәнлики вә пәхирләнгәнликини билдүрди.

Мукәррәм ханим йәнә бу йил 15-март күнидики намайишқа дуняниң һәрқайси җайлиридин қатнашқан уйғурларниң аилиси билән, балилири билән қатнашқанлиқиниң әһмийити һәққидиму тохталди.

У баянида шәхсән өзиниң аилиси бойичә балилирини елип канададин дөләт атлап америкиға келип ню-йорктики намайишқа қатнашқандин кейин балилиридин уйғур миллитигә қизиқиш туйғуси вә көзлиридә ипадиләнгән миллий ғурурни көргәнликини билдүрүп, бу хил намайишларниң балиларни миллий роһ билән тәрбийәләштиму муһим әһмийәткә игә икәнликини тәкитлиди.

Канаданиң алберта өлкисидин зияритимизни қобул қилған ғәйрәт әпәндиниң билдүрүшичә, ғәйрәт әпәнди бу йил 3-айниң 7-күни йәнә уйғурларниң нөвәттики вәзийитигә көңүл бөлүш тоғрулуқ канада баш министири җастин тредоға мәктуп язған. 8-Март күни канада баш министирлиқ ишханисиму униңға җавабән хәт йезип, уйғурлар учраватқан еғир вәзийәткә диққәт қиливатқанлиқи вә бу әһвалларни канаданиң ташқи ишлар министириға йоллайдиғанлиқини, канаданиң уйғурларниң вәзийитигә давамлиқ көңүл бөлүп хитай билән болған дипломатик мунасивәтләрдә бу әһвалларни оттуриға қойидиғанлиқини билдүргән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт