Xitayning Uyghur diyarini kontrol qilishtiki mexpiy höjjetliri (4)

Muxbirimiz méhriban
2018-07-16
Élxet
Pikir
Share
Print
"Sirtqa éqip ketkenler we ayrilip yashawatqan bir a'ile kishilirining uchurini toplashtiki belgilimiler" namliq höjjet.
"Sirtqa éqip ketkenler we ayrilip yashawatqan bir a'ile kishilirining uchurini toplashtiki belgilimiler" namliq höjjet.
RFA/Méhriban

"Ürümchidin sirtqa chiqip ketkenlerning öy-mülüklirini éniqlash we bir terep qilish belgilimisi"

Ötken ayda ashkarilan'ghan xitay hökümitining Uyghurlarni kontrol qilish heqqidiki yürüshlük höjjetliri arisida yene "Sirtqa éqip ketkenler we ayrilip yashawatqan bir a'ile kishilirining uchurini toplashtiki belgilimiler" namliq höjjetmu alahide diqqet qozghimaqta.

Mezkur höjjette ürümchidin sirtqa éqip ketkenler üstidin arxip turghuzushta "Ahaliler bashqarmisi bilen saqchi we idariler öz-ara hemkarliship éniqlash" tüzümini yolgha qoyup, sirtqa éqip ketkenler we ayrilip yashawatqan bir a'ile kishilirining uchurini toplash, bolupmu chet'ellerge chiqip ketkenlerning ehwali heqqide tepsiliy arxip turghuzush telep qilin'ghan.

Mezkur höjjetning nöwette ürümchide bolmighanlarni tizimlap türge ayrish heqqidiki1-belgilimiside ürümchidin sirtqa éqip ketkenlerni aptonom rayon ichide, aptonom rayon sirtida, xongkong, makaw we teywende yashawatidu, dölet chégrasi sirtida, ketken jayi éniq emes dégen 5 türge ayrip tizimlash telep qilin'ghan.

Höjjettiki kishilerning arxipini turghuzush da'irisi heqqidiki 2-belgilimide mundaq déyilgen:

1. Esli ürümchi nopusida bolsimu, emma nopusta tizimlatqan turalghu öyidin ayrilghinigha üch aydin ashqanlarning nöwette turuwatqan ornining adrésini éniqlash we tepsiliy xatirilesh.

2. Eger bu turalghu öylerde nöwette yashawatqan kishiler esli nopus igilirining ata-aniliri, qérindashliri yaki yéqin uruq-tughqanliri bolsa, bu kishiler arqiliq ularning her xil meqset we sewebler bilen chet'ellerge chiqip ketken perzentliri we uruq-tughqanlirining uchuri we dölet ichide qalghan turalghu jayining nöwettiki igidarchiliqi, chet'elge chiqip ketküchining banka hésabati, ilgiriki idarisi yaki ish orni bilen bolghan iqtisadiy baghlinishi qatarliq halqiliq mesililerni tepsiliy éniqlash.

3. Chet'ellerge chiqip ketkenler bilen ularning ata-ana uruq-tughqanliri arqiliq alaqe ornitip, ulardin melum muddet ichide qaytip kélip tégishlik resmiyetlerni öteshni telep qilish.

4. Eger oqush we bashqa sewebler tüpeylidin ularning qaytip kélish imkaniyiti bolmisa yaki bu kishiler qaytip kélishni ret qilghan ehwalda ulargha qarita mezkur höjjette tilgha élin'ghan belgilime-chariler boyiche tedbir körüsh we wahakazalar.

Höjjettiki ketken jayi éniq bolmighanlar toghrisidiki 3-belgilimide mundaq déyilgen: "Nopusi ürümchide bolsimu, 3 ayghiche alaqe ornitish mumkin bolmighanlar yaki néme ish bilen shughulliniwatqanliqi éniq bolmighanlarni ahale bashqarmisidikiler bilen saqchilar öz-ara hemkarliship éniqlash tüzümini yolgha qoyup, bu xildiki kishilerning ilgiriki xizmet orni we bashqa shexsiy kimlikige da'ir ehwallarni ularning qolum-qoshniliri yaki ilgiri bu a'ile kishiliri bilen alaqide bolghuchilardin sürüshtürüsh yoli arqiliq éniq xatirilep arxip turghuzulidu."

Mezkur höjjette yene sirtqa chiqip ketken kishiler topi ichidiki siyasiy jehettin sezgür dep békitilgenlerge qarita ularning dölet ichidiki iqtisadiy ehwali, dölet sirtidiki alaqe da'irisi qatarliqlarni etrapliq tekshürüp tizimlash we munasiwetlik tedbirlerni qollinish qatarliqlar telep qilin'ghan.

Radiyomiz igiligen ehwallardin mezkur höjjette tilgha élin'ghan yuqiriqi belgilimiler emeliyette xéli ilgirila ijra qilinip kéliniwatqan belgilime we chariler ikenliki melum bolghan idi.

Ikki yil ilgiri yurtidin ayrilip, nöwette türkiyede yerleshken abduraxman ependi ilgiri qeshqerde tijaret qilip béyighan Uyghur sodiger iken. Abduraxman hesenning bildürüshiche, u türkiyege chiqishtin ilgiri ana yurti qeshqerde nechche milyon yüenlik shexsi turalghusi, 60 modin artuq térilghu yéri, özi meblegh sélip achqan 60 oqughuchidin terkib tapqan ösmürler putbol mektipi we shexsi soda shirkiti bar iken.

Uning bildürüshiche, u tonushliridin yurtida qalghan barliq shexsi mülüklirining hökümet da'iriliri teripidin tonglitip qoyulghanliqi yaki musadire qilin'ghanliqi toghruluq bezi uchurlarni alghan. Emma qeshqerdiki yerlik hökümet da'iriliridin uning mal-mülkining qandaq bir terep qilin'ghanliqi heqqide éniq bir uchur kelmigen.

Nöwette amérikida yashawatqan tahir imin ependi ilgiri öz tirishchanliqi bilen ürümchide shirket échip igilik tikligen we tonulghan Uyghur yashliridin biri.

Tahir ependining bildürüshiche, u wetendin ayrilghandin kéyin ürümchidiki xitay saqchiliri uning ürümchide qalghan ayali we qizigha bésim ishlitish, qorqutush qatarliq her xil wasitilerni qollinip, uni ayali bilen ajriship kétishke mejbur qilghan.

Da'iriler yene uninggha iqtisadiy jehettin awwal tehdit sélish, kéyin öch élish usulini qollan'ghan. 2017-Yilning béshida ürümchidiki u meblegh salghan we özi qanuniy wekil bolghan "Shinjang 30 oghul soda-meblegh sélish shirkiti" bilen "Shinjang dora cheklik shirkiti" namliq ikki shirkettiki barliq xadimlarni tutqun qilghan.

Tahir imin ependi yene xitay saqchilirining özige qilghan köp qétimliq téléfon tehditlirini tilgha élip, gerche hazirqi shara'itta özi meblegh salghan bu shirketlerning nöwettiki iqtisadiy ehwali toghruluq éniq uchur élish imkaniyiti bolmisimu, emma xitay da'irilirining bu ikki shirketni péchetligen bolushi, shirketning banka hésabatini tonglitip qoyghan bolushi yaki shirketni pütünley musadire qilghan bolushi mumkinlikini bildürdi.

Biz mezkur höjjettiki belgilimilerning emeliy ijra qilinish ehwali we bu ikki shahit teminligen ehwallar heqqide Uyghur diyaridiki munasiwetlik hökümet organliridin ehwal igileshke tirishtuq. Halbuki, ürümchidiki saqchi orunliri we ahaliler komitétlirigha urghan téléfonlirimiz ulanmidi, bezi téléfonlar ulan'ghan bolsimu, emma jawabsiz qaldi.

Nöwette xitay hökümitining chet'ellerde yashawatqan nurghunlighan Uyghurlargha ularning yurtlirida qalghan ata-anisi, qérindashliri, joriliri we bashqa uruq-tughqanlirini görüge élish arqiliq tehdit séliwatqanliqi xelq'ara taratqularda köplep ashkarilanmaqta. Bu ehwallar nöwette dunya Uyghur qurultiyi, xelq'aradiki kishilik hoquq teshkilatliri we gherb démokratik döletlirining tenqidlirige duch kelmekte.

Toluq bet