Муһаҗирәттики уйғурлар “миллийлар билән хәнзуларни өз-ара тойлишишқа риғбәтләндүрүш чариси” гә етираз билдүрди

Мухбиримиз қутлан
2014.08.29
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
xitay-saqchi-uyghur-qizi-chong-bazar.jpg Хитай қораллиқ күчлириниң хәлқаралиқ чоң базар әтрапида коча чарлаватқан көрүнүши. 2009-Йили 14-июл, үрүмчи.
AFP

Муһаҗирәттики уйғур билим адәмлири вә диний саһәдики сәрхилләр чәрчән наһийәлик даириләрниң мәзкур “чарә” ни елан қилишини хитай һөкүмитиниң уйғурларниң миллий вә диний кимликигә қаратқан бастурушиниң очуқ-ашкара оттуриға чиқиши дәп қаримақта.

Америкида яшаватқан теббий пәнләр доктори җүрәт обул әпәнди бу һәқтә зияритимизни қобул қилип мундақ деди:

“мәзкур чариниң рәсмий һөҗҗәт сүпитидә елан қилиниши, әмәлийәттә хитайниң уйғурларни ассимилятсийә қилип йоқитишқа урунуш қара нийитиниң йәниму ашкарилиниши һесаблиниду. Әслидә никаһ бир җүп бир индивидуал шәхсниң муһәббәт вә аилә қуруш йолидики әркин таллиши һесаблиниду, әмма шәхсләрниң никаһ мунасивити өзлири тәвә болған иҗтимаий топ вә милләтниң миллий вә диний әнәнилириниң муәййән чәклимисигә учрайду. Хитай һөкүмитиниң бүгүнки күндә, йәни уйғурлар вәтинидә миллий вә диний зулум чекигә йәткән бир пәйттә бундақ чарини һөкүмәт һөҗҗити сүпитидә оттуриға чиқириши, уларниң қара нийитиниң қайси дәриҗигә йәткәнликини очуқ көрситип турупту. Бу бизни миллий мәвҗутлуқ үчүн пүтүн милләт гәвдимиз билән кәскин ойлинишқа чақириду…”

Ислам илми бойичә докторлуқ илмий унваниға еришкән түркийәдики уйғур зиялийлардин алимҗан боғда әпәндиму зияритимизни қобул қилип, уйғурларниң хитайлар билән тойлишишиниң диний яки миллий нуқтидин болсун, қобул қилғили болмайдиған һадисә икәнликини тәкитлиди:

“уйғурлар 10 әсирдин буян ислам диниға етиқад қилип кәлгән милләт. Уйғурлар тарихтин буян хитайларниң диний вә миллий зулумиға учрап кәлгән милләт. Униң үстигә, уйғурларниң йеқинқи замандики көп қетимлиқ миллий азадлиқ қозғилаңлири вә күрәшлири алди билән хитай һөкүмранлириниң диний зулумиға қаршилиқ көрситиштин башланған. Шундақ болғачқа уйғур хәлқи мусулман болуш сүпити билән тарихтин буян хитайлар билән тойлишишқа қарши туруп кәлгән. Униң үстигә, йеқиндин буян хитай һөкүмитиниң уйғурларни динсизлаштуруш һәмдә уларниң ислам әқидисини бесиш сиясити уйғурлар арисида қаттиқ наразилиқ қозғимақта. Уйғурлар ислам дининиң муқәддәс дәстури болған қуран кәримидики айәтләрниң роһи бойичә динға ишәнмәйдиған яки ислам диниға қарши туридиған хитайлар билән өз ихтияричә тойлишиши мумкин әмәс. Бу, әмәлийәттә хитай һөкүмитиниң уйғурларни ассимилятсийә қилип йоқитишиниң биваситә ипадиси.”

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.