Уйғур оқутқучилар оқутқучилар байриминиң сиясий тәшвиқат билән өткәнликини билдүрүшти

Мухбиримиз меһрибан
2015.09.11
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
korla-oqutquchi-qanunsiz-diniy-305.jpg Корла шәһәрлик 9-башланғуч мәктәп оқутқучилириға “диний паалийәтләргә қатнашмаслиқ” вәдинамисигә қол қойдурмақта. 2012-Йили март.
Boshun/korla sheherlik ma’arip uchuri tori

Уйғур елидики билим очиқи болған мәктәпләрниң йеқиндин буян қайтидин “идийә өзгәртиш”, “сиясий еңини юқири көтүрүш” чақириқлири билән һәр хил сиясий өгиниш, тәшвиқатларға зорлиниватқанлиқи мәлум болмақта. 10-Сентәбир оқутқучилар байримида зияритимизни қобул қилған уйғур оқутқучилири бу йилқи оқутқучилар байриминиң сиясий тәшвиқат вә ипадә билдүрүш билән өткәнликини билдүрүшти.

10-Сентәбир күни хитайда оқутқучилар байрими күни, оқутқучилардин һал сораш вә бу мәрипәт устазлириниң байрамни қандақ өткүзүватқанлиқини билиш үчүн уйғур елиниң җәнуб ‏- шималидики бирқанчә мәктәпләргә телефон қилдуқ.

Телефон зияритимизни қобул қилған оқутқучилар ичидә өзиниң пүтүн яшлиқ баһарини яш әвладларни тәрбийиләшкә сәрп қилип дәм елишқа чиққан пешқәдәм устазлар, оттура яш мәзгилигә қәдәм қойған тәҗрибилик оқутқучилар, йеңидин бу сәпкә қетилған яш оқутқучилар вә хитайниң аталмиш “қош тил маарипи” ни омумлаштуруш шамилида, “хитай тили өткилидин өтәлмиди”, “оқутуш тәлипигә йетәлмиди” дегән баһаниләр билән маарип сепидин чиқириветилгән яки кәсип алмаштурушқа мәҗбурланған оқутқучилар бар иди.

Маарип сепидин айрилип дәм елишқа чиққан болсиму, әмма уйғур ана тил маарипиниң әһвалини йеқиндин көзитип келиватқан бир пешқәдәм устаз, наһийилик маарип идарисиниң “яшанған оқутқучиларни йоқлаш” намида 10-сентәбир күни йезидики пешқәдәм оқутқучиларни совғатлар билән йоқлиғанлиқини, әмма уларға “партийиниң миллий сияситиниң әвзәлликини, милләтләр иттипақи вә муқимлиқниң муһимлиқини, қош тиллиқ маарип сияситиниң парлақ истиқбалини тәшвиқ қилиш вәзиписини яхши орундап, 5 тә яхши пешқәдәмләрдин болуш” ни тәшвиқ қилғанлиқини билдүрди.

Бу оқутқучидин униң нөвәттики “қош тиллиқ маарип” намидики хитай тиллиқ маарипқа қандақ қарайдиғанлиқини сориғинимизда, у нарази болған һалда, “қош тиллиқ маарипниң уйғур миллий маарипини вәйран қилғанлиқи, уйғур оқутқучиларни ишсиз, уйғур балилирини саватсиз һаләттә қойғанлиқи” ни тәкитлиди.

Мәлум оттура мәктәпниң оқутқучисидин оқутқучилар байримини қандақ өткүзгинини сориғинимизда, у мәсхирилик җаваб берип, әслидики уйғур оттура мәктипидә һазир 13 милләттин тәркиб тапқан һәммә милләт оқутқучилири барлиқини, оқутқучилар байрими күни барлиқ оқутқучиларниң йиғилип, “юқиридин тарқитилған муһим һөҗҗәтниң роһини өгиниш, илғарлардин өгинишкә чақириқ қилиш, тәқдирләнгән төттә яхши оқутқучиларниң иш-излирини аңлаш, өзиниң ирадисини билдүрүш” қатарлиқ ишлар билән җиддийчилик ичидә өткәнликини, ишханидики уйғур оқутқучиларниң мәктәптә өткүзгән хатирә күнлирини унтумаслиқ үчүн, йиғиндин кейин бир парчә хатирә сүрәткә чүшүш билән чәкләнгәнликини билдүрди.

Уйғур елиниң җәнубидики мәлум университетниң оқутқучиси 10-сентәбир оқутқучилар байрими күни чүштин кейин мәктәп бойичә чоң йиғин ечилип, илғар оқутқучиларни мукапатлаш, барлиқ оқутқучилар алий мәктәпләрдә “ғәрб идеологийисиниң ямришиниң алдини елип, оқуғучиларни сотсиялизмни һимайә қилидиған, миллий иттипақлиқни тәкитләйдиған нәмуниләрдин болушқа сәпәрвәр қилиш йиғини” ечилғанлиқини, йиғиндин кейин, оқуғучилар сәнәт номурлири көрситип устазларниң байримини тәбриклигәнликини билдүрди.

2008-Йилдин кейин “хитай тили өткилидин өтәлмиди” дегән баһанидә, оқутуш мунбиридин қалдурулған бир оқутқучи зияритимизни қобул қилип, йеқинқи 5-6 йилдин буян өзигә охшаш нурғунлиған оқутқучиларниң маарип сепидин қалдурулғанлиқини, әслидики уйғурчә мәктәпләр хитай мәктәплиригә қошуветилип,“аталмиш қош тиллиқ мәктәп” ләргә айланғанлиқини, уйғур оқутқучиларниң орниға хитай өлкилиридин түркүм-түркүмләп уйғур тилини һеч билмәйдиған хитай оқутқучилар сәпләнгәнликини, уйғур оқуғучилар ана тил маарипидин мәһрум қелип, башланғуч мәктәпни түгәткичә савати чиқмайдиған, оттура мәктәптә һечнемә өгинәлмәй мәктәптин айрилидиған вәзийәт шәкилләнгәнликини билдүрди.

Зияритимизни қобул қилған оқутқучиларниң билдүрүшичә, бу хил йиғинларда мукапатлинидиған оқутқучиларға “сиясий актипчанлиқи юқири болуш” шәрти алдинқи қатарға қоюлидиған болуп, нөвәттә мәктәпләрдики сиясий кәйпият толиму қоюқ болуп, җәнубий уйғур районида оттура, башланғуч оқутқучилириниң язлиқ тәтил мәзгили йезилардики муқимлиқ, милләтләр иттипақлиқи, диний радикаллиққа қарши туруш тәшвиқати елип бериш ичидә өтидикән. Нөвәттә, илгирики һәр һәптиниң чаршәнбә күнидики йерим күнлүк сиясий өгинишкә йәнә, җүмә намизи мәзгилидә оқуғучиларниң мәсчиткә бармаслиқи үчүн мәктәп вә мәсчит алдида көзәттә туруш вәзиписи қошулған.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.