Xotende nikah qatarliq murasimlar nazaret qilinmaqta

Muxbirimiz méhriban
2017-04-17
Share
xoten-baziri-uyhgur-weziyiti.jpg Xoten bazirining körünüshi. 2013-Yili 6-noyabir, xoten.
AFP

Yéqinda xotende jazalan'ghan kadirlar ichide "A'ilide nikah oqutqanliqi" sewebidin jazagha uchrighan Uyghur kadirlarning barliqi ashkarilan'ghan idi.

Éniqlashlar dawamida bir yildin buyan pütkül xoten wilayitide Uyghurlarning islam diniy étiqadigha munasiwetlik nikah, xetne toy, nezir qatarliq murasimlirining hökümet teripidin qéliplashturulghanliqi we belgilen'gen kadirlarning nazariti astida ötküzülüwatqanliqi delillendi. Mezkur ehwalgha qarita bir xitay hökümet kadiri buni "Diniy esebiylikning jama'et arisida yamrishini cheklesh tedbiri" dep izahlisa, Uyghurlar nazaret astida ötküzülgen murasimlarda özlirining atalmish "Diniy esebiylik" ke chétilip qélish wehimisidin qutulghanliqini bildürüshti.

Radi'omiz igiligen ehwallardin melum bolushiche, bulturdin bashlap xoten wilayitidiki yézilarda qiz-yigitlerning toy murasimi, xetne toy, nezir qatarliq Uyghurlarning diniy étiqad adetlirige munasiwetlik bolghan jama'et qatnishidighan murasimlarning hemmisini 3 kün awwal yéziliq hökümet we mehelle komitétigha xewer qilish we hökümet teripidin mexsus belgilen'gen "Kent mulazimet öyi" namidiki zalda shu yéza yaki kent partiye yachéykisining sékrétari qatarliq hökümet kadirliri we saqchilarning nazariti astida ötküzülüsh omumlashqan.

Xotendiki yerlik Uyghurlar nazaret astida ötküzülüwatqan qiz-yigitning nikah toy murasimining ilgiriki chaghlardikidin perqlinidighanliqini tekitlep, nöwette yerlik yéza kadirliri we xizmet guruppisi namida yézilargha chüshken kadirlarning muhim wezipiliridin biri shu yéza yaki kentte jama'etning toplinishi bilen élip bérilidighan toy-tökün, nezir-chiragh pa'aliyetlirini orunlashturush, riyasetchilik qilish namida qatniship, murasimgha qatnashqan méhmanlarni nazaretchilik qilish ikenlikini bildürdi.

Xotendiki hökümet xadimlirimu, Uyghurlarning diniy étiqadigha munasiwetlik örp-adetliridin jama'et yighilidighan murasimlirining hökümet belgiligen kadirlarning nazariti astida ötküzülüshning pütün xoten wilayiti hetta jenubiy Uyghur diyarida omumlishiwatqan ehwal ikenlikini bildürdi.

Chira nahiyisi chaqa yézigha nuqtida turup ishleshke chüshürülgen xitay kadir xotende qéliplashqan toy-murasimining shertliri we qedem-basquchlirini mundaq bayan qildi: "Toy murasimida töwendiki shertler hazirlinishi kérek. Aldi bilen shu a'ile kishiliri eng kéchikken halette murasim ötküzüshtin 3 kün awwal kent ishxanisigha iltimas qilishi shert, iltimasni kent partiye yachéykisi mexsus yighin échip muzakire qilghandin kéyin yéziliq hökümetke yollap testiqtin ötküzidu. Kent mulazimet merkizide shu kentning partkom sékrétarining biwasite riyasetchiliki we nazaritide, belgilen'gen diniy zatlar nikah oqusa bolidu, nikahtin kéyin jama'et polu yeydu we axirida neghme-nawa qilip meshrep oynilidu. Hazir xoten wilayitidiki hemme yézilarda Uyghurlarning nikah toyi, xetne toy we nezir murasimlirini mushu belgilimiler we tertipler boyiche ötküzüsh omumlashti".

Bu xitay kadirning éytishiche, Uyghurlarning diniy étiqadi we en'eniwi adetliri bilen munasiwiti zich bolghan we jama'et toplinidighan bu xil murasimlar "Idé'ologiye sahesidiki ziyanliq telimatlar" tarqilidighan asasliq sorun bolghini üchün, jem'iyet muqimliqigha kapaletlik qilishta elwette hökümet kadirliri bu xil murasimlargha nazaret qilishi zörür iken.

U mundaq dédi: "Nikah Uyghurlarning toy murasimidiki muhim diniy murasim. Emma bu xil en'eniwi murasimlar hökümetning qanun belgilimilirige boysunushi shert. Hazir ilgiriki qanuniy tertiplerdiki nikah oqulushtin ilgiri choqum ikki yashning toy qilish guwahnamisi bolushi shert qilin'ghandin bashqa kent partiye yachéykisining nazariti astida nikah oqush shert qilindi. Pütkül xoten wilayiti boyiche bu tüzümler omumlashti, idé'ologiyege biwasite munasiwiti bolghan bu xil murasim we jama'et pa'aliyetliride qanun'gha xilapliq söz-heriket we telimatlarni cheklesh jem'iyet muqimliqigha kapaletlik qilishtiki halqiliq mesile".

Xotendin téléfonimizni alghan yerlik Uyghurlarning beziliri özlirining xizmet aldirashliqi we bashqa sewebler tüpeylidin, bu xil jama'et sorunlirigha bérishqa waqti yoqluqini bildürüp, nöwette ötküzülüwatqan toy murasimliridiki qa'ide-tertiplerdiki özgirishler we ularning sewebi heqqidiki so'allargha jawab bérishtin bash tartti.

Yene bezi Uyghurlar bolsa, hökümet da'iriliri békitken bu xil yéngi qa'ide-tüzümlerning otturigha chiqishigha atalmish "Térrorchi unsurlar we diniy esebiylik idiyelirige zerbe bérish" chaqiriqi seweb bolghini üchün, puqralarningmu jama'et murasimlirini ötküzüshte barghanche éhtiyatchan boluwatqanliqi we özlirige awarichilik élip kélidighan ilgiriki bir qisim "Kona-qa'ide yosun we en'eniler" din waz kéchish yolini tallighanliqini bildürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet