Хотән йезилирида әвҗ еливатқан йеңи тәдбир: «қизил хор» арқилиқ «муқимлиқ» орнитиш

Мухбиримиз әзиз
2017-04-03
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Қизил тәшвиқат хизмити мунасивити билән уюштурулған зор көләмлик мусабиқә паалийитидин көрүнүш. 2015-Йили 20-өктәбир, пәйзиват.
Қизил тәшвиқат хизмити мунасивити билән уюштурулған зор көләмлик мусабиқә паалийитидин көрүнүш. 2015-Йили 20-өктәбир, пәйзиват.
Xinhua

Йеқинда гумида йүз бәргән зорлуқ күчи арқилиқ қаршилиқ көрситиш һәрикәтлиридин кейин, һөкүмәт даирилириниң «муқимлиқ» намидики сиясий хизмәтләрни йәниму бир балдақ юқири пәллигә көтүрүшкә урунуватқанлиқи диққәт қозғашқа башлиди. Йәрлик хәлқтин әһвал игиләш җәрянида, уйғурлар дияридики һәрқайси йеза-қишлақларда бу хилдики тәшвиқат хизмәтлириниң җиддий болуватқанлиқи, болупму һәрқайси кәнтләрдики деһқанларни мәҗбурий йосунда «қизил нахша» ейтишқа тәшкилләшниң бурунқидинму чиң тутулуватқанлиқи мәлум болди. Уйғур сиясий анализчилар болса, бу һәқтә өз қарашлирини оттуриға қойди.

Уйғурларниң сәнәтни сөйүштәк миллий әнәниси һәмдә бу әнәнигә бағланған амилларниң уйғур мәдәнийәт тарихида «12 муқам» ға охшаш аләмшумул мирасларни вуҗудқа кәлтүргәнлики уйғурларни иптихарландуруп келиватқан пакитларниң биридур. Әмма йеқинқи түрлүк учур мәнбәлири уйғурлар дияридики һәрқайси йеза-қишлақларда һазир муқам ейтишниң әмәс, бәлки «қизил нахша» ейтиш паалийәтлириниң җиддий омумлишиватқанлиқини көрсәтмәктә.

Иҗтимаий таратқуларда Өткән һәптидин буян тарқилип йүргән син көрүнүшлириниң биридә, уйғурлар дияридики мәлум бир йезида уйғур деһқанларниң «хитай дөләт шеири» оқуватқанлиқи көзгә челиқиду.

Мәзкур син материялидики көрүнүшләрдә әкс әткини, маддий җәһәттики намратлиқ һәмдә роһи җәһәттики ғериблиқ болуп, биз бу әһвалларниң тәпсилатини ениқлап беқиш мәқситидә хотәндики бирнәччә йезиға телефон қилдуқ. Гума наһийисиниң санҗу йезисида олтурушлуқ бир деһқан момай бу һәқтики әһваллар һәққидә сөз қилип, бизни бу һәқтики бәзи әһваллардин хәвәрдар қилди.

Сөһбәт җәрянида бу момай, өзлириниң даириләр тәшкиллигән мушу хилдики сиясий паалийәтләргә қатнишиш арқилиқ компартийәгә һәмдә хитай һөкүмитигә болған миннәтдарлиқини билдүридиғанлиқини тилға алди. Әмма униң шәхсий һаяти һәққидики сөһбәт җәрянида өзигә охшаш миңлиған уйғурларниң һөкүмәт бәргән «төвән турмуш капалити» гила қарашлиқ икәнликини баян қилди.

Уйғурлар дияридики вәзийәт билән бирқәдәр яхши тонушлуқи болған тарихшунас қаһар барат бу һәқтә пикир қилип, бу хилдики шоарвазлиқ һәмдә «инқилабий нахша ейтиш» һадисилириниң компартийә даим қоллинидиған уссулларниң бири икәнликини тилға алди. Униң қаришичә, бу хилдики аддий усул өткән заманларда уйғурларни қаймуқтуруш ролини ойниялиған болсиму, униң һазирқидәк реаллиқта қанчилик рол ойнишиға бирнәрсә демәк қийин икән.

Мәлум болушичә, бу хилдики «инқилаби нахша ейтиш» паалийәтлири хитайниң чуңчиң шәһиридә сабиқ шәһәр башлиқи бо шиләйниң рәһбәрликидә бир мәһәл әвҗ алған болуп, 2012-йили у муддәтсиз қамаққа һөкүм қилинғандин кейин, бу хилдики шоарвазлиқ тохтиған. Әмма уйғурлар диярида болса, бу хилдики сиясий паалийәтләрниң барғансери юқири пәллигә чиқиватқанлиқи мәлум болмақта.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт