Даириләр мәҗбурий орунлаштурған “қизил нахша ейтип аптоном районниң 60 йиллиқини тәбрикләш” әйибләшкә учриди

Мухбиримиз меһрибан
2015.09.18
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
qizil-naxsha-uyghur.jpg Оқуғучиларға болған вәтәнпәрвәрлик тәрбийәсини техиму күчәйтиш үчүн “улуғ вәтәнни қизғин сөйүп, гүзәл юрт-макан қурайли” тëмисидики қош тилда нутуқ сөзләш, қизил нахша оқуш паалийитидин көрүнүш. 2015-Йили 23-апрел, хотән.
uy.ts.cn

Уйғур елидин игилигән әһваллардин мәлум болушичә, 9-айниң оттурилиридин башлап, уйғур елиниң һәрқайси вилайәт, наһийилиридә “уйғур аптоном райониниң 60 йиллиқини тәбрикләп қизил нахша ейтиш”, 60 йиллиқ нәтиҗиләрни хуласиләш йиғинлири, рәсим-һөснхәт көргәзмилири уюштуруш қатарлиқ паалийәтләр башланған. Ундақта һөкүмәт даирилири орунлаштурған бу хил “Қизил нахша ейтип, компартийини вә коммунист һакимийәтни мәдһийиләш” паалийәтлиригә уйғурлар наразилиқ инкаслирини билдүрмәктә.

Даириләр йеқиндин буян, уйғур аптоном райониниң һәрқайси вилайәт, наһийилиридики оқуғучилар, ишчи-хизмәтчиләр, һәтта йеза, кәнтләрдики деһқанларни уюштуруп “компартийә болмиса йеңи җуңго болмайду”, “бизниң шинҗаң яхши җай”, “деңизда парахот ролчиға тайинип маңар” қатарлиқ хитай коммунист партийисини вә қизил хитай дөлити мәдһийиләнгән қизил нахшиларни ейтишқа мәҗбурлиған. Болупму 9-ай киргәндин буян, уйғур аптоном райони қурулғанлиқиниң 60 йиллиқини тәбрикләш намида, уйғур елиниң җәнуб ‏- шималидики йеза, кәнтләрдә “қизил нахша ейтип, аптоном районниң 60 йиллиқини күтүвелиш паалийити” башланған.

Радиомизға уйғур йезилирида яш деһқан әр-аяллириниң мәҗбурий һалда “инқилабий қизил нахша хор өмики” гә қатнаштурулуп, деһқанчилиқ әң алдираш болған 7-8-айлардин башлап мәшиққә уюштурулғанлиқи вә 9-айниң оттурилиридин башлап йеза, кәнтләрдә мәхсус “қизил нахша ейтип, аптоном районниң 60 йиллиқини тәбрикләш сәнәт мусабиқилири” өткүзүлүшкә башлиғанлиқи инкас қилинди.

18-Сентәбир җүмә күни әтигән уйғур елиниң мәлум йезисидин зияритимизни қобул қилған бир уйғур ханим, 19-сентәбир шәнбә күни уларниң йезисида һәрқайси кәнтләр ара хитай тили вә уйғур тилида инқилаби нахша ейтиш хор мусабиқиси өткүзүлидиғанлиқини билдүрди.

Бу ханим йәнә, өзи бу паалийәткә қатнашмиған болсиму, әмма наһийә бойичә бу хил қизил нахша ейтиш паалийитиниң орунлаштурулғанлиқини, яз пәслидә кәнтләрдә хор өмәклири яш келинчәк-чоканлардин тәшкилләнгини үчүн, етиз излири алдираш мәзгилидә етиз вә өй ишлириға еғир дәхли йәткәнликини, бу хил паалийәтләр деһқанларни бизар қилип, уларниң наразилиқини қозғиғанлиқини билдүрди.

Өз кимликини ашкарилашни халимиған бир пешқәдәм оқутқучи наразилиқини ипадиләп, “3-сентәбир японға қарши урушниң 70 йиллиқи тәбрикләнгини үчүн, мәктәпләрдә дәрс кечиктүрүлди, мана әмди оқуш башлинипла мәктәпләрдә йәнә инқилаби нахшиларни ейтиш мусабиқилири өткүзүлмәктә. Аңлишимчә, нурғун мәктәпләрдә оқуғучилар чүштин кейин дәрс оқумай мәхсус инқилаби нахшиларни ейтишни мәшиқ қиливетипту. 60-Йилларда яш мәзгилимиздә бу хил нахшиларни ейтип “садақитимиз” ни билдүрәттуқ. 80-Йилларниң оттурилиридин башлап бу хил қизил нахша ейтиш паалийәтлири азайған иди. Мана бүгүнки күнлүктә йәнә қайтидин башланди. Һәтта деһқанларму бу хил қизил нахшиларни ейтишқа тәшкилләнмәктә. Қариғанда һөкүмәт хәлқниң садақитини қизил нахша билән синайдиған, деһқанлар ‛бәхтлик һаятиға болған миннәтдарлиқи‚ ни ‛қизил нахшиларни ейтиш билән билдүридиған‚ заман қайтидин кәлгән охшайду” деди.

Уйғур елиниң һөкүмәт таратқулиридиму бу һәптидин башлап, вилайәт, наһийиләрдә өткүзүлгән қизил нахша мусабиқилири һәққидә хәвәрләр көпәйгән болуп, хитайниң шинҗаң хәвәрләр торида, “алтайниң қаба наһийисидә уйғур аптоном райониниң 60 йиллиқини күтүвелиш үчүн миң кишилик нахша мусабиқиси өткүзүлди”, “куча наһийисидә йезиға чүшкән кадирлар аптоном район қурулғанлиқиниң 60 йиллиқи үчүн деһқанларни тәшкилләп инқилабий нахша мусабиқиси өткүзди”, “шиху шәһири 60 йиллиқ тәбрикләш тәшвиқат хизмәтлирини орунлаштурди” дегәндәк хәвәрләр бесилди.

Уйғур ели даирилири елип бериватқан “қизил нахша ейтип аптоном районниң 60 йиллиқини күтүвелиш” паалийәтлири чәтәл таратқулири вә уйғур вәзийитини көзәткүчиләрниң диққитини қозғиди.

Әнглийәдики уйғур зиялийлиридин әзиз әйса әпәнди радиомиз зияритини қобул қилип, йеқинқи бирқанчә йилдин буян барғанчә әвҗ еливатқан “қизил нахша ейтип компартийини мәдһийиләш, коммунистик һөкүмәткә садақитини ипадиләш” һәрикитиниң, әмәлийәттә хитай коммунист һөкүмитиниң өз һөкүмранлиқиға болған ишәнчниң барғансери йоқаватқанлиқиниң ипадиси икәнликини, болупму хитай истеласи астидики шәрқий түркистан, тибәт қатарлиқ җайларда уйғурлар вә тибәтләрни мәҗбурий тәшкилләп қизил нахша ейтқузуп, коммунист хитай дөлити вә һакимийитигә миннәтдарлиқини билдүргүзүш, әмәлийәттә хитай һөкүмитиниң өзи бесивалған земинлардики хитай болмиған хәлқләргә болған мустәмликә сияситини етирап қилғанлиқи икәнликини билдүрди.

Әзиз әйса әпәнди йәнә, хитай һөкүмәт даирилириниң бесивелинған уйғур земинида уйғурларға нахша ейтқузуп компартийини вә униң һакимийитини мәҗбурий мәдһийиләткүзүш усулиниң, уйғурларниң сиясий һоқуқтики баравәрсизлик, байлиқ тәқсиматидин бәһримән болалмаслиқ, тил, мәдәнийәт, өрп-адити дәпсәндә қилинип 2-милләт муамилисигә учраш вәзийитини һәл қилалмайдиғанлиқини билдүрүп, хитай һөкүмитиниң йәрлик хәлқ уйғурларниң етирап қилиши үчүн алди билән 1955-йили аталмиш уйғур аптоном райони қурулғанда бәлгиләнгән “уйғурларниң миллий аптономийилик қануний һәқ-һоқуқлири” ни һәқиқий капаләткә игә қилиши керәкликини, шундила нөвәттә барғанчә күчийиватқан уйғурларниң наразилиқи вә қаршилиқ һәрикәтлириниң азийиши мумкинликини тәкитлиди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.